Tô diệp

Theo y học cổ truyền

Cây tía tô không chỉ là một nguồn cung cấp thực phẩm phổ biến mà còn được coi là một loại dược thảo quý có nhiều ứng dụng trong việc chăm sóc sức khỏe và điều trị các vấn đề y tế thông thường. 

Được coi là một phần quan trọng của dược liệu truyền thống, tía tô tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tự nhiên và hỗ trợ trong quá trình điều trị bệnh tật. Theo các tài liệu cổ xưa, tía tô được mô tả với vị cay, tính ôn và được xem là thuộc vào hai kinh Phế và Tỳ trong y học cổ truyền. Cây tía tô được biết đến với nhiều tác dụng hữu ích như phát tán phong hàn, lý khí khoan hung, giải uất, hóa đờm, an thai và giải độc.

Tô diệp (lá tía tô) thường được sử dụng để kích thích ra mồ hôi, hỗ trợ trong việc chữa ho, cảm mạo, cũng như giúp cải thiện tiêu hóa, giảm đau và giải độc. Ngoài ra, tô diệp cũng được sử dụng để xử lý các trường hợp ngộ độc gây ra nôn mửa, đau bụng do ăn uống không an toàn như ăn cua hoặc cá.

Tô diệp thường được dùng trong chữa cảm mạo

Theo y học hiện đại

Trong hoạt động chống oxy hoá

Tô diệp được xem là một loại dược liệu chống oxy hoá tốt do hàm lượng flavonoid chứa trong nó. Hàng loạt các nghiên cứu đã chiết xuất được thành phần flavonoid có trong tô diệp. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng, flavonoid trong tô diệp giúp dọn dẹp và loại bỏ các gốc tự do gây hại như DPPH, gốc hydroxyl, gốc ABTS, khử Fe3+. Các hoạt tính chống oxy hoá này của tô diệp cho thấy được tiềm năng trong việc điều trị nhiều bệnh lý khác nhau liên quan đến chống viêm, kháng khuẩn và chống đột biến.

Vai trò trong điều trị ung thư

Các nghiên cứu liên quan đã phát hiện ra rằng tô diệp chủ yếu tạo ra hoạt động chống khối u đối với ung thư gan, ung thư phổi và ung thư vú. Hoạt động chống khối u này thông qua một loạt các cơ chế liên quan như PAH, IK, luteolin, Ros A, chiết xuất ethanol của lá tía tô. Nghiên cứu cho thấy, chiết xuất tô diệp chống ung thư qua việc:

• Gây chết tế bào theo chu trình apoptosis: Apoptosis là quá trình chết tế bào theo chu trình, bất thường quá trình này sẽ khiến tế bào ung thư sinh sôi và di căn. Chiết xuất của tô diệp có thể giúp ức chế sự phát triển của tế bào HCT116 và H1299 gây apoptosis tế bào. Một nghiên cứu khác cho thấy chiết xuất tô diệp giúp ức chế sự phát triển tế bào và tăng apoptosis trong các tế bào ung thư vú.
• Ngăn chặn chu kỳ tế bào: Sự tiến triển bất thường của chu kỳ tế bào là một trong những cơ chế cơ bản của quá trình hình thành khối u. Dẫn xuất 8-hydroxy-5,7-dimethoxyflavanone (PDMF) của tía tô có thể gây ra sự phosphoryl hóa p15 và tăng biểu hiện của p21, caspase-3 và caspase-9. PDMF có thể kích hoạt quá trình bắt giữ chu kỳ tế bào G2/M và apoptosis do p53 thúc đẩy.
• Giảm viêm tế bào và stress oxy hóa: Yếu tố hoạt tử khối u TNF-α là một cytokine gây viêm chính đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển khối u. Các nghiên cứu đã cho thấy rằng hợp chất phenolic chiết xuất từ tía tô có thể giúp giảm yếu tố TNF-α, từ đó bảo vệ tế bào khỏi tình trạng viêm. Ngoài ra, chiết xuất tía tô còn giúp giảm stress oxy hóa tế bào, một tình trạng có thể gây tác động đến quá trình sinh ung thư.
• Ức chế di căn, tăng trưởng và sinh sôi tế bào: Tăng trưởng và tăng sinh là những dấu hiệu chính trong ung thư, chiết xuất tía tô đã được chứng minh có thể hỗ trợ trong quá trình ức chế sự phát triển của ung thư dạ dày hay ức chế sự tăng sinh trong ung thư gan.
• Gây lão hóa: Chiết xuất tô diệp có thể gây ra tình trạng lão hoá tế bào ung thư trong ung thư phổi biểu mô tuyến A549 ở người, nhưng không làm ảnh hưởng đến biểu mô phế quản bình thường.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy chiết xuất tô diệp giúp chống ung thư thông qua các cơ chế khác nhau

Trong hoạt động chống dị ứng

Trong một nghiên cứu trên chuột vào năm 2017, chiết xuất 8-hydroxy-5,7-dimethoxyflavanone từ tía tô đã cho thấy hiệu quả trong việc ức chế giải phóng histamin qua trung gian IgE từ các tế bào bạch cầu ưa kiềm. Chiết xuất tía tô không chỉ ức chế các phản ứng phản vệ trên da mà còn ngăn ngừa các triệu chứng ở mũi giống như viêm mũi dị ứng ở mô hình chuột.

Tác dụng bảo vệ gan

Một nghiên cứu mô hình tổn thương gan do lipopolysaccharide ở chuột đã cho thấy rằng, hàm lượng acid rosmarinic có trong tía tô có thể giúp giảm tổn thương gan ở chuột. Một nghiên cứu khác cũng cho thấy rằng, acid rosmarinic và acid caffeic có trong chiết xuất tía tô có thể giúp chống lại tổn thương gan do oxy hoá do t-BHP gây ra.

Lá tía tô dùng mỗi ngày từ 3 - 10g, dùng dưới dạng thuốc sắc (có thể hãm trà hoặc sắc cùng các vị thuốc khác).

Tô diệp có thể dùng dưới dạng thuốc sắc hoặc hãm trà