Tin Tức Thuốc

Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý tổn thương thận cấp của Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ quốc gia Anh (NICE) năm 2024

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 8 phút đọc
Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý tổn thương thận cấp của Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ quốc gia Anh (NICE) năm 2024

Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ Quốc gia Anh (NICE) đã công bố Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý Tổn thương thận cấp (AKI) từ tháng 8/2013 và bản cập nhật mới nhất được công bố vào tháng 10/2024. Hướng dẫn dựa trên các đánh giá có hệ thống về bằng chứng tốt nhất hiện có và cân nhắc rõ ràng về hiệu quả chi phí. Hướng dẫn không bao gồm mọi khía cạnh của việc quản lý AKI nhưng đưa ra các khuyến nghị về các vấn đề đặc biệt nghiêm trọng, chẳng hạn như: các yếu tố nguy cơ phát triển AKI, nguyên tắc phòng ngừa AKI, quản lý AKI (giới hạn trong việc giảm tắc nghẽn tiết niệu, thuốc điều trị và tiêu chuẩn chuyển đến chuyên khoa thận), thông tin thiết yếu và hỗ trợ cần thiết cho bệnh nhân và người chăm sóc.

Nội dung cốt lõi của hướng dẫn bao gồm:

1. Đánh giá nguy cơ của tổn thương thận cấp:

1.1. Xác định tổn thương thận cấp (AKI) ở người lớn mắc bệnh cấp tính

Đánh giá nguy cơ AKI (bằng cách đo nồng độ creatinin huyết thanh và so sánh với giá trị ban đầu) ở người lớn mắc bệnh cấp tính nếu có bất kì yếu tố nguy cơ nào sau đây:

  • Bệnh thận mạn tính (người lớn có eGFR < 60ml/phút/1,73m2 có nguy cơ đặc biệt)
  • Suy tim
  • Bệnh gan
  • Đái tháo đường
  • Tiền sử AKI
  • Thiểu niệu (lượng nước tiểu < 0,5ml/kg/giờ)
  • Suy giảm hoặc khuyết tật về thần kinh hoặc nhận thức, có thể do hạn chế tiếp cận dịch do phụ thuộc vào người chăm sóc
  • Giảm thể tích máu
  • Sử dụng thuốc có nguy cơ gây độc thận (ví dụ NSAIDs, aminoglycoside, thuốc ức chế men chuyển ACE, ARB hoặc thuốc lợi tiểu) trong vòng 1 tuần trước đó, đặc biệt nếu có giảm thể tích máu
  • Sử dụng thuốc cản quang chứa iod trong vòng 1 tuần trước đó
  • Các triệu chứng hoặc tiền sử tắc nghẽn đường tiết niệu hoặc các tình trạng có thể dẫn đến tắc nghẽn
  • Nhiễm trùng huyết
  • Các triệu chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo sớm
  • Tuổi > 65

1.2. Đánh giá các yếu tố nguy cơ AKI ở người lớn dùng thuốc cản quang chứa iod

Trước khi sử dụng thuốc cản quang chứa iod, tiến hành đánh giá nguy cơ mắc AKI của người bệnh. Lưu ý rằng nguy cơ tăng cao có liên quan đến:

  • Bệnh thận mạn tính (người lớn có eGFR < 30ml/phút/1,73m2) hoặc ghép thận
  • Tuổi ≥ 75
  • Giảm thể tích máu
  • Tăng thể tích

Cần đảm bảo việc đánh giá nguy cơ không làm trì hoãn tiến trình chụp mạch cấp cứu.

1.3. Đánh giá các yếu tố nguy cơ AKI ở người lớn trước phẫu thuật

Nguy cơ gia tăng AKI ở người lớn trước phẫu thuật có liên quan đến:

  • Phẫu thuật cấp cứu, đặc biệt khi bệnh nhân bị nhiễm trùng huyết hoặc giảm thể tích máu
  • Phẫu thuật phúc mạc
  • Bệnh thận mãn tính (người lớn có eGFR < 60ml/phút/1,73m2 có nguy cơ đặc biệt)
  • Đái tháo đường
  • Suy tim
  • Bệnh gan
  • Tuổi ≥ 65
  • Sử dụng các thuốc có khả năng gây độc cho thận trong giai đoạn chu phẫu (đặc biệt là NSAIDs sau phẫu thuật).

2. Dự phòng tổn thương thận cấp

2.1. Đánh giá liên tục tình trạng bệnh nhân tại bệnh viện

Ở bệnh nhân có nguy cơ mắc AKI, cần đảm bảo có sẵn hệ thống để nhận biết và ứng phó với tình trạng thiểu niệu (lượng nước tiểu < 0,5 ml/kg/giờ) nếu hệ thống theo dõi và kích hoạt (điểm cảnh báo sớm) không theo dõi lượng nước tiểu.

2.2. Dự phòng AKI ở bệnh nhân người lớn dùng thuốc cản quang chứa  iod

Khuyến khích bù nước bằng đường uống trước và sau khi làm thủ thuật có sử dụng thuốc cản quang chứa iod tiêm tĩnh mạch ở người lớn có nguy cơ cao mắc AKI liên quan đến thuốc cản quang.

Đối với bệnh nhân nội trú dùng thuốc cản quang chứa iod, khuyến cáo cân nhắc truyền tĩnh mạch natri bicarbonate đẳng trương hoặc natri clorua 0,9% nếu bệnh nhân có nguy cơ đặc biệt cao, như:

  • eGFR < 30 ml/phút/1,73m2
  • Tiền sử ghép thận
  • Sử dụng một lượng lớn thuốc cản quang (ví dụ cao hơn liều chẩn đoán tiêu chuẩn hoặc dùng lặp lại trong vòng 24 giờ)
  • Tiêm thuốc cản quang vào động mạch

Cân nhắc tạm thời ngừng thuốc ACE và ARB ở người lớn dùng thuốc cản quang chứa iod mắc kèm bệnh thận mạn tính với eGFR < 30 ml/phút/1,73m2.

3. Phát hiện tổn thương thận cấp:

Sử dụng các định nghĩa (p) RIFLE (ở bệnh nhân nhi), AKIN (Mạng lưới chấn thương thận cấp tính) hoặc KDIGO (Bệnh thận: Cải thiện kết quả toàn cầu) để xác định AKI, khi gặp bất kỳ tiêu chí nào dưới đây:

  • Tăng creatinin huyết thanh từ 26,5 μmol/L trong vòng 48 giờ
  • Creatinin huyết thanh tăng 50% hoặc cao hơn được biết hoặc được cho là có xảy ra trong vòng 7 ngày qua
  • Lượng nước tiểu giảm xuống dưới 0,5 ml/kg/giờ trong hơn 6 giờ ở người lớn và hơn 8 giờ ở trẻ em và thanh thiếu niên
  • eGFR giảm 25% hoặc cao hơn ở trẻ em và thanh thiếu niên trong vòng 7 ngày

Theo dõi creatinin huyết thanh thường xuyên ở tất cả đối tượng bệnh nhân có nguy cơ mắc AKI. Tần suất giám sát nên thay đổi tuỳ theo nhu cầu lâm sàng, nhưng việc đo lường hàng ngày là thường quy khi ở bệnh viện.

4. Xác định nguyên nhân gây AKI

4.1. Phân tích nước tiểu

Khi nghi ngờ hoặc xác định AKI, thực hiện phân tích nước tiểu để kiểm tra các thành phần của máu, protein, bạch cầu, và glucose. Tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa thận khi nghi ngờ viêm thận cấp trên bệnh nhân không có nguy cơ tổn thương thận cấp nhưng có thành phần của máu và protein trong nước tiểu và không có nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc chấn thương do đặt ống thông tiểu.

4.2. Siêu âm:

Khi không xác định được nguyên nhân gây AKI hoặc có nguy cơ tắc nghẽn đường tiết niệu, khuyến cáo siêu âm cấp đường tiết niệu (được thực hiện trong vòng 24 giờ sau khi đánh giá). Cần lưu ý rằng siêu âm là không cần thiết với tất cả các trường hợp AKI.

5. Điều trị AKI

5.1. Loại bỏ tắc nghẽn đường tiết niệu

Chuyển bệnh nhân có tắc nghẽn đường tiết niệu đến chuyên khoa thận để được xử trí kịp thời. Với các trường hợp sau, cần thiết phải chuyển bệnh nhân đến chuyên khoa thận ngay sau khi phát hiện:

  • Viêm thận bể thận
  • Tắc nghẽn thận đơn độc
  • Tắc nghẽn hai bên đường tiết niệu trên
  • Biến chứng của tổn thương thận cấp do tắc nghẽn đường tiết niệu trên

Thực hiện can thiệp đặt ống thông thận hoặc đặt stent để điều trị tắc nghẽn đường tiết niệu ở bệnh nhân có tổn thương thận cấp được thực hiện càng sớm càng tốt và trong vòng 12 giờ kể từ khi chẩn đoán.

5.2. Liệu pháp dùng thuốc

Khuyến cáo không dùng thuốc lợi tiểu quai thường quy để điều trị AKI. Cân nhắc sử dụng thuốc lợi tiểu quai để điều trị tình trạng quá tải dịch hoặc phù nề khi:

  • Bệnh nhân đang chờ điều trị thay thế thận hoặc
  • Chức năng thận đang hồi phục ở bệnh nhân không được điều trị bằng liệu pháp thay thế thận

Không dùng dopamin liều thấp để điều trị tổn thương thận cấp.

5.3. Liệu pháp thay thế thận

Thảo luận về bất kì chỉ định tiềm năng nào cho liệu pháp thay thế thận với bác sĩ chuyên khoa thận để đảm bảo liệu pháp được bắt đầu ngay lập tức khi có chỉ định. Khi bệnh nhân có bệnh lý mắc kèm nghiêm trọng, cần xem xét lợi ích của liệu pháp thay thế thận để cân nhắc chỉ định này.

Chỉ định liệu pháp thay thế thận khi bệnh nhân không đáp ứng với điều trị bằng thuốc cho những tình trạng sau:

  • Tăng kali huyết
  • Nhiễm toan chuyển hoá
  • Triệu chứng hoặc biến chứng của tình trạng nhiễm độc ure máu (viêm màng ngoài tim hoặc bệnh lí não)
  • Quá tải dịch
  • Phù phổi

Lưu ý quyết định chỉ định liệu pháp thay thế thận dựa trên tình trạng tổng thể của bệnh nhân chứ không đơn thuần chỉ dựa trên chỉ số xét nghiệm ure, creatinin và kali.

5.4. Hội chẩn chuyên gia thận học

Thảo luận về việc quản lí AKI với bác sĩ chuyên khoa thận càng sớm càng tốt và trong vòng 24 giờ sau khi phát hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

  • Chẩn đoán có thể cần điều trị chuyên khoa (ví dụ như viêm mạch, viêm cầu thận, viêm thận ống kẽ thận hoặc u tuỷ)
  • AKI không rõ nguyên nhân
  • Đáp ứng không đầy đủ với điều trị
  • Các biến chứng liên quan đến AKI
  • AKI giai đoạn 3
  • Ghép thận
  • Bệnh thận mạn tính giai đoạn 4 hoặc 5 (eGFR < 30 ml/phút/1,73m2)

6. Thông tin và hỗ trợ cho bệnh nhân và người chăm sóc

Cung cấp thông tin về các lựa chọn điều trị lâu dài, theo dõi, tự quản lí và hỗ trợ cho bệnh nhân đã từng bị AKI (hoặc cha mẹ, người chăm sóc của họ nếu thích hợp) phối hợp với nhóm đa ngành phù hợp với nhu cầu cá nhân của người bệnh.

Biên soạn: DS. Nguyễn Thị Hải Yến (B) - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo: NICE guideline, Acute kidney injury: prevention, detection and management, 2024

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Glucose

Xem tất cả 128 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Dự phòng suy thận cấp do thuốc cản quang

Dự phòng suy thận cấp do thuốc cản quang

1\. Định nghĩa suy thận cấp do thuốc cản quang Suy thận cấp do thuốc cản quang là tình trạng xuất hiện suy thận cấp hoặc tăng mức độ suy thận sau khi dùng thuốc cản quang. Suy thận cấp do thuốc cản quang có thể xảy ra sau tiêm động mạch hoặc tĩnh mạch thuốc cản quang chứa iod trong các xét nghiệm...

Hình ảnh Sử dụng thuốc quản lí đường huyết và huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm bệnh thận mạn

Sử dụng thuốc quản lí đường huyết và huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm bệnh thận mạn

Bệnh thận đái tháo đường là một trong các biến chứng mạn tính gây tổn thương mạch máu nhỏ của đái tháo đường ĐTĐ , bên cạnh biến chứng võng mạc, và biến chứng thần kinh ngọai biên và thần kinh thực vật; đặc trưng bởi sự giảm chức năng thận tốc độ lọc cầu thận GFR< 60ml/min/1.73m2 và/hoặc có bằng...

Hình ảnh Nhóm thuốc ức chế SGLT2 trong điều trị bệnh thận mạn

Nhóm thuốc ức chế SGLT2 trong điều trị bệnh thận mạn

Nhóm thuốc SGLT2i ra đời với chỉ định đầu tiên điều trị đái tháo đường type 2. Sau đấy, do có các lo ngại về an toàn tim mạch, FDA đã yêu cầu thực hiện các thử nghiệm lâm sàng với tất cả thuốc điều trị ĐTĐ mới. Tuy nhiên, kết quả lại cho thấy lợi ích vượt trội trên tim mạch và bước đầu cho thấy hiệu quả bảo vệ trên thận. Những nghiên cứu tiếp theo về sau đã ngày càng củng cố những tác động tích cực trên thận của nhóm thuốc SGLT2i này.

Hình ảnh Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Đầu năm nay, Hội Thận tiết niệu Châu Âu (European Association of Urology - EAU) đã đưa ra Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2022, bao gồm các khuyến cáo dựa trên bằng chứng về dự phòng và điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu (NKTN). Trong bài này, chúng tôi xin tóm tắt các khuyến cáo liên quan đến việc sử dụng thuốc điều trị 2 thể NKTN không phức tạp thường gặp: viêm bàng quang và viêm thận bể thận không phức tạp.

Hình ảnh Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Đầu năm nay, Hội Thận tiết niệu Châu Âu (European Association of Urology - EAU) đã đưa ra Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2022 (NKTN). Trong bài này, chúng tôi xin tóm tắt các khuyến cáo liên quan đến việc sử dụng thuốc điều trị 2 thể NKTN phức tạp: NKTN liên quan ống thông tiểu và nhiễm khuẩn hệ thống đường vào NKTN.

Hình ảnh Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Triệu chứng đường tiểu dưới TCĐTD là tập hợp của nhiều triệu chứng liên quan các bệnh do tình trạng kích thích bàng quang, tắc nghẽn ở niệu đạo và các triệu chứng xuất hiện sau khi đi tiểu… trong đó tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt một số thuật ngữ trước đây: u xơ tuyến tiền liệt, bướu lành ti...

Hình ảnh Cập nhật hướng dẫn ADA 2026 trong quản lý đường huyết ở người bệnh đái tháo đường typ 2

Cập nhật hướng dẫn ADA 2026 trong quản lý đường huyết ở người bệnh đái tháo đường typ 2

Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ ADA vừa chính thức công bố "Tiêu chuẩn Chăm sóc Y tế trong Đái tháo đường năm 2026". Đây là bộ hướng dẫn quan trọng, định hình lại chiến lược điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường ĐTĐ typ 2. Hướng dẫn năm 2026 cập nhật theo hướng cá thể hóa mạnh hơn, ưu tiên thuốc c...

Hình ảnh Các phương pháp đo và ước tính mức lọc cầu thận: Công thức và ý nghĩa trong thực hành lâm sàng

Các phương pháp đo và ước tính mức lọc cầu thận: Công thức và ý nghĩa trong thực hành lâm sàng

1\. Mức lọc cầu thận là gì? Mức lọc cầu thận Glomerular filtration rate, viết tắt GFR là một trong các chỉ số quan trọng được dùng trong đánh giá tình trạng thận và xác định những tổn thương thận gặp phải. Mức lọc cầu thận bình thường cho thấy thận đang làm việc hiệu quả, nếu chỉ số này thấp bất...

Hình ảnh Hướng dẫn của IDSA về điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTI) năm 2025

Hướng dẫn của IDSA về điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTI) năm 2025

Nhiễm trùng đường tiết niệu UTI là một trong những bệnh lý nhiễm khuẩn phổ biến nhất trong thực hành lâm sàng, đồng thời là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến kê đơn và sử dụng kháng sinh tại bệnh viện. Trong số đó, nhiễm trùng tiết niệu phức tạp cUTI là nhóm bệnh đặc biệt quan trọng vì liên quan tới n...

Hình ảnh Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm kháng thuốc: phiên bản 1.1

Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm kháng thuốc: phiên bản 1.1

Ngày 07/03/2022, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc phiên bản 1.1, cập nhật cho phiên bản 1.0 về các bệnh nhiễm khuẩn do Enterobacterales sinh β-lactamase phổ mở rộng (ESBL-E), Enterobacterales kháng carbapenem (CRE) và Pseudomonas aeruginosa kháng thuốc khó điều trị (DTR-P.Aeruginosa).

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Chú thích: Phần bôi đỏ là phần được xác định là điểm khác biệt bổ sung hoặc sửa đổi so với phiên bản năm 2023 Ngày 12/07/2024, khoảng một năm sau ban hành phiên bản 3.0, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ IDSA công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc năm 2024, liên tục cập nhậ...

Hình ảnh Tổng quan về tăng thanh thải thận và hướng dẫn hiệu chỉnh liều một số thuốc kháng sinh ở người bệnh có tăng thanh thải thận

Tổng quan về tăng thanh thải thận và hướng dẫn hiệu chỉnh liều một số thuốc kháng sinh ở người bệnh có tăng thanh thải thận

Tăng thanh thải thận là một tình trạng có thể gặp phải ở các bệnh nhân điều trị nội trú. Nếu không được phát hiện thì tình trạng này có thể dẫn tới đáp ứng điều trị không tối ưu. Bài viết này tổng quan về tăng thanh thải thận và cung cấp hướng dẫn về chỉnh liều của một số kháng sinh ở người bệnh tăng thanh thải thận.

Hình ảnh Lược dịch: Hướng dẫn năm 2026 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Lược dịch: Hướng dẫn năm 2026 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Ngày 30/07/2026, khoảng hai năm sau phiên bản năm 2024, Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ IDSA công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc năm 2026. Hướng dẫn tiếp tục cập nhật cách tiếp cận điều trị đối với Enterobacterales sinh β-lactamase phổ mở rộng ESBL-E , Enterobacterales...

Hình ảnh Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Đái tháo đường sau ghép New-onset diabetes after transplantation - NODAT là tình trạng đái tháo đường xuất hiện sau khi ghép các tạng đặc hoặc sau ghép tủy và các tế bào gốc tạo máu ở những người trước khi ghép không có tiền sử đái tháo đường. Đây là một biến chứng thường gặp làm tăng nguy cơ nhi...

Hình ảnh Nguy cơ dị ứng với tá dược: Cập nhật khuyến cáo của Viện Hàn lâm Dị ứng và Miễn dịch Lâm sàng Châu Âu

Nguy cơ dị ứng với tá dược: Cập nhật khuyến cáo của Viện Hàn lâm Dị ứng và Miễn dịch Lâm sàng Châu Âu

25/08/2026 12:00:00 SA: ...

Hình ảnh Cập nhật đồng thuận chuyên gia 2024 của Trường môn Tim mạch học Hoa Kỳ về lộ trình điều trị suy tim phân suất tống máu giảm

Cập nhật đồng thuận chuyên gia 2024 của Trường môn Tim mạch học Hoa Kỳ về lộ trình điều trị suy tim phân suất tống máu giảm

Suy tim là hậu quả của nhiều bệnh lý tim mạch, ảnh hưởng tới chất lượng sống và thời gian sống thêm của người bệnh. Năm 2024, Trường môn tim mạch học Hoa Kỳ đã tiếp tục đưa ra Đồng thuận chuyên gia dựa trên dữ liệu từ những nghiên cứu gần đây nhằm cung cấp hướng dẫn ngắn gọn, thiết thực về lộ trì...