Tin Tức Thuốc

Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 9 phút đọc
Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem

1. Các khuyến cáo về điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem (CRAB)

a. Vài nét về nhiễm khuẩn do CRAB

Chi Acinetobacter gồm những trực cầu khuẩn, gram âm, hiếu khí, không lên men đường, không di động, catalase dương tính, oxydase âm tính. Trong các loài Acinetobacter được phát hiện, A.baumanii là chủng có ý nghĩa lâm sàng nhất bởi đây là một trong những vi khuẩn chính gây nên nhiễm khuẩn bệnh viện nguy hiểm đến tính mạng. Tỷ lệ nhiễm A.baumannii trên toàn cầu ước tính là khoảng 1.000.000 trường hợp mỗi năm, trong đó 50% các chủng phân lập được đã kháng với nhiều loại kháng sinh. Tại các Đơn vị chăm sóc tích cực (ICU) của Hoa Kỳ và châu Âu ghi nhận trên 50% A.baumannii có khả năng kháng carbapenem (CRAB). Viêm phổi là bệnh cảnh lâm sàng thường gặp nhất của CRAB; khoảng 55% ca nhiễm CRAB liên quan đến hệ hô hấp. Nhiễm khuẩn do A.baumannii làm tăng nguy cơ tử vong và kéo dài thời gian nằm viện [3].

b. Các kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn CRAB

Nhằm tránh việc điều trị không cần thiết, trước khi điều trị nhiễm khuẩn do A.baumannii, cần đánh giá lâm sàng để loại trừ khả năng dương tính giả hoặc mẫu bệnh phẩm tạp nhiễm do lấy/xử lý mẫu không chính xác. Bên cạnh sử dụng kháng sinh, tìm và loại bỏ nguồn gốc nhiễm khuẩn cũng rất quan trọng bao gồm: thay catheter/các thiết bị can thiệp khác và can thiệp ngoại khoa để loại bỏ ổ nhiễm khuẩn. Hiện nay chưa có phác đồ kháng sinh tiêu chuẩn cho nhiễm khuẩn do CRAB. Dựa trên tính nhạy cảm in vitro, các kháng sinh thường được sử dụng để điều trị nhiễm trùng CRAB bao gồm polymyxin, tigecyclin và sulbactam. Các kháng sinh khác như minocyclin, trimethoprim-sulfamethoxazol, rifampicin, fosfomycin và aminoglycosid đôi khi được sử dụng nhưng hầu như chỉ trong các phác đồ kết hợp. Bảng 1 tóm tắt về liều và tác dụng không mong muốn của các kháng sinh thường được sử dụng trong điều trị nhiễm khuẩn do CRAB [4].

Bảng 1. Tóm tắt một số kháng sinh được sử dụng để điều trị nhiễm khuẩn do CRAB

Kháng sinhLiều cho người lớn chức năng gan và thận bình thường)Nhận xétADR cần lưu ý
a Ampicillin-sulbactam3 g mỗi 4 giờ nếu: - không dung nạp hoặc nguy cơ gặp độc tính dẫn tới không thể dùng liều cao hơn - nhiễm trùng nhẹĐộc tính trên gan (1%)
a Ampicillin-sulbactam- 9 g mỗi 8 giờ, mỗi lần truyền trong 4 giờ - 27 g truyền liên tục trong 24 giờLiều cao, thích hợp cho CRAB kháng ampicillin-sulbactam
Cefiderocol2 g mỗi 8 giờ, mỗi lần truyền trong 3 giờTăng men gan (2–16%) Hạ kali máu (11%)
ColistinTheo hướng dẫn đồng thuận quốc tế bĐộc tính trên thận (1–18%) Độc tính thần kinh (1–7%)
Eravacyclin1 mg / kg / liều mỗi 12 giờRối loạn tiêu hoá (2–7%)
c Imipenem-cilastatin500 mg mỗi 6 giờ, mỗi lần truyền trong 3 giờĐộng kinh (1%)
c Meropenem2 g mỗi 8 giờ, mỗi lần truyền trong 3 giờĐộng kinh (<1%)
Minocyclin200 mg mỗi 12 giờĐộc tính thần kinh (1–3%)
TigecyclinLiều nạp: 200 mg, sau đó liều duy trì 100 mg mỗi 12 giờLiều caoĐộc tính trên gan (2–5%) Viêm tụy (<1%),
a Hiện chỉ có ampicillin-sulbactam là thích hợp cho đơn trị liệu. Tất cả các kháng sinh khác nên được sử dụng dựa trên tính nhạy cảm khi kết hợp với ampicillin sulbactam ngoại trừ ở những bệnh nhân dị ứng với penicillin b Đồng thuận quốc tế về việc sử dụng tối ưu các polymyxin năm 2019 c Carbapenems có thể được coi như kháng sinh thứ ba trong các phác đồ phối hợp

c. Tiếp cận đề xuất điều trị CRAB theo IDSA

Ngày 31/3/2022, Hiệp hội các bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) đã công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc - phiên bản 2.0, trong đó có đưa ra một số đề xuất về điều trị nhiễm khuẩn do CRAB. Do bằng chứng y văn về tối ưu điều trị cho nhiễm khuẩn này còn hạn chế nên không cung cấp dưới dạng “khuyến cáo” mà chỉ đưa ra “đề xuất về tiếp cận điều trị” dựa trên kinh nghiệm lâm sàng, ý kiến chuyên gia và đánh giá các y văn hiện có. Trong hướng dẫn này, IDSA nhấn mạnh vai trò ampicillin/sulbactam như là liệu pháp nền tảng trong điều trị nhiễm khuẩn do CRAB. Hình 1 gợi ý lược đồ tiếp cận điều trị CRAB cho bệnh nhân người lớn theo IDSA [5].

Hình 1. Gợi ý lược đồ tiếp cận điều trị CRAB cho bệnh nhân người lớn theo IDSA

Bên cạnh sự đồng thuận về vai trò của sulbactam liều cao, hướng dẫn của IDSA cũng giảm mức độ khuyến cáo cho việc sử dụng phác đồ colistin kết hợp meropenem trong điều trị CRAB. Cụ thể 2 thử nghiệm lớn đánh giá vai trò của colistin đơn trị liệu và colistin kết hợp meropenem trên các đối tượng chủ yếu là bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết và viêm phổi do CRAB cho kết quả: Việc bổ sung thêm meropenem với liều 2g mỗi 8 giờ và truyền kéo dài vào phác đồ colistin không cải thiện kết quả lâm sàng (thể hiện qua chỉ số tỉ lệ tử vong 28 ngày, thất bại lâm sàng) so với phác đồ colistin đơn độc. Từ kết quả nghiên cứu này, IDSA khuyến nghị không sử dụng phác đồ phối hợp colistin và meropenem mà không có thêm thuốc thứ 3 trong điều trị CRAB [5].

2. Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do CRAB

Sulbactam là chất ức chế beta-lactamase cạnh tranh, không hồi phục, thường được kết hợp với kháng sinh beta-lactam (ampicillin hoặc cefoperazon) để bảo tồn hoạt tính của các kháng sinh này. Ngoài ra, sulbactam thể hiện hoạt tính nội tại chống lại các loài Acinetobacter có thể do có ái lực liên kết chọn lọc với các protein gắn penicilin (PBP) của loài này. Ở liều cao, sulbactam sẽ làm bão hoà các PBP (PBP1 và PBP3) của các chủng A.baumannii. Lực liên kết với PBP ở chủng Acinetobacter kháng imipenem của sulbactam lớn hơn tazobactam và không được phát hiện với axit clavulanic [7]. Hoạt tính độc đáo của sulbactam chống lại A.baumannii đã được quan sát thấy thông qua các nghiên cứu trong ống nghiệm in vitro, mô hình động vật và nghiên cứu lâm sàng. Với dữ liệu y văn tới hiện tại, ampicillin-sulbactam liều cao là kháng sinh có bằng chứng tốt nhất trong điều trị CRAB [4].

Năm 2021, Liu và cộng sự đã công bố phân tích gộp của 18 nghiên cứu bao gồm 1835 bệnh nhân cho thấy rằng ampicillin-sulbactam liều cao (ít nhất 18 g mỗi ngày) kết hợp với kháng sinh thứ hai là phác đồ hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân nhiễm khuẩn nặng do CRAB [6]. Vào năm 2017, Jung và cộng sự công bố phân tích gộp của 23 nghiên cứu bao gồm 2118 bệnh nhân, kết quả cũng chứng minh: ampicillin-sulbactam hiệu quả nhất trong giảm tỷ lệ tử vong khi so sánh với phác đồ có polymyxin hoặc tetracyclin [8]. Những bằng chứng này cùng với những nghiên cứu khác đã thuyết phục hội đồng IDSA đưa ra đề xuất sử dụng ampicillin-sulbactam liều cao (đơn trị hoặc phối hợp) làm phác đồ nền tảng ưu tiên để điều trị CRAB đe dọa tính mạng. Hơn nữa, các bằng chứng cho thấy kể cả khi CRAB không nhạy in vitro với ampicillin-sulbactam, nhưng dùng ampicillin-sulbactam liều cao vẫn có hiệu quả in vivo thông qua cơ chế bão hòa PBP [5].

DS. Nguyễn Thị Hải Yến (B) - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo

1. Tờ thông tin sản phẩm Ama-Power (Ampicillin-sulbactam) lưu hành tại bệnh viện.

2. Tờ thông tin sản phẩm Basultam (Cefoperazon-sulbactam) lưu hành tại bệnh viện.

3. Cisneros JM, Rodríguez-Baño J. Nosocomial bacteremia due to Acinetobacter baumannii: epidemiology, clinical features and treatment. Clin Microbiol Infect. 2002;8(11):687-93.

4. Bartal C, Rolston KVI, Nesher L. Carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii: Colonization, Infection and Current Treatment Options. Infect Dis Ther. 2022.

5. Tamma PD, Aitken SL, Bonomo RA, Mathers AJ, van Duin D, Clancy CJ. Infectious Diseases Society of America Guidance on the Treatment of AmpC β-lactamase-Producing Enterobacterales, Carbapenem-Resistant Acinetobacter baumannii, and Stenotrophomonas maltophilia Infections. Clin Infect Dis. 2022.

6. Liu J, Shu Y, Zhu F, Feng B, Zhang Z, Liu L, et al. Comparative efficacy and safety of combination therapy with high-dose sulbactam or colistin with additional antibacterial agents for multiple drug-resistant and extensively drug-resistant Acinetobacter baumannii infections: A systematic review and network meta-analysis. J Glob Antimicrob Resist. 2021;24:136-47.

7. Urban C, Go E, Mariano N, Rahal JJ. Interaction of sulbactam, clavulanic acid and tazobactam with penicillin-binding proteins of imipenem-resistant and-susceptible Acinetobacter baumannii. FEMS microbiology letters. 1995;125(2-3):193-7.

8. Jung SY, Lee SH, Lee SY, Yang S, Noh H, Chung EK, et al. Antimicrobials for the treatment of drug-resistant Acinetobacter baumannii pneumonia in critically ill patients: a systemic review and Bayesian network meta-analysis. Crit Care. 2017;21(1):319.

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Catalase

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Thuốc mới được FDA phê duyệt cho điều trị viêm phổi

Thuốc mới được FDA phê duyệt cho điều trị viêm phổi

1\. Vi khuẩn Acinetobacter mối đe dọa với sức khỏe con người Theo WHO, các vi khuẩn Acinetobacter đứng đầu trong danh sách những tác nhân vi khuẩn gây bệnh gây ra mối đe dọa lớn nhất với sức khỏe con người, cho thấy mức độ cần thiết trong việc cần có thêm các thuốc điều trị trong bối cảnh tình tr...

Hình ảnh Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc: phiên bản 2.0

Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc: phiên bản 2.0

Ngày 22/11/2021, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) đã công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc: Phiên bản 2.0. Hướng dẫn phiên bản này đề xuất cách tiếp cận điều trị nhiễm khuẩn do Enterobacterales sinh AmpC β-lactamase (AmpC-E), Acinetobacter baumannii kháng carbapenem (CRAB) và Stenotrophomonas maltophilia

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Chú thích: Phần bôi đỏ là phần được xác định là điểm khác biệt bổ sung hoặc sửa đổi so với phiên bản năm 2023 Ngày 12/07/2024, khoảng một năm sau ban hành phiên bản 3.0, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ IDSA công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc năm 2024, liên tục cập nhậ...

Hình ảnh Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

1. Tổng quan về kháng sinh tigecycline Tigecycline là kháng sinh đầu tiên thuộc nhóm glycylcycline được nghiên cứu phát triển nhằm khôi phục phổ tác dụng của tetracycline, đặc biệt để điều trị các nhiễm trùng do vi khuẩn đa kháng \ 1\ . Tigecycline thể hiện hoạt tính mạnh đối với nhiều tác nhân k...

Hình ảnh Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng thuốc 2022 – Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Đài Loan

Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng thuốc 2022 – Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Đài Loan

Vi khuẩn đa kháng thuốc là một trong những thách thức lớn đang gia tăng trên toàn cầu. Những kháng sinh còn hoạt tính trên vi khuẩn đa kháng thuốc đang ngày càng hạn chế, một phần là do càng ngày càng có ít kháng sinh mới được nghiên cứu và phát triển. Hướng dẫn này được Hiệp hội bệnh truyền nhiễ...

Hình ảnh Lược dịch: Hướng dẫn năm 2026 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Lược dịch: Hướng dẫn năm 2026 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Ngày 30/07/2026, khoảng hai năm sau phiên bản năm 2024, Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ IDSA công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc năm 2026. Hướng dẫn tiếp tục cập nhật cách tiếp cận điều trị đối với Enterobacterales sinh β-lactamase phổ mở rộng ESBL-E , Enterobacterales...

Hình ảnh Cập nhật tháng 03/2022: Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc - phiên bản 2.0

Cập nhật tháng 03/2022: Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc - phiên bản 2.0

Ngày 30/03/2022, IDSA đã cập nhật và chỉnh sửa liều dùng một số kháng sinh cùng một số thuật ngữ trong hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn Gr(-) kháng thuốc phiên bản 2.0. Các thuật ngữ có sự thay đổi nhỏ nên chúng tôi xin phép chỉ cập nhật bảng liều kháng sinh trong bài này.

Hình ảnh Cơ chế đề kháng carbapenem của các chủng Gram âm đa kháng và tiếp cận điều trị hiện nay: Lựa chọn các kháng sinh mới hay kháng sinh kinh điển colistin

Cơ chế đề kháng carbapenem của các chủng Gram âm đa kháng và tiếp cận điều trị hiện nay: Lựa chọn các kháng sinh mới hay kháng sinh kinh điển colistin

Các vi khuẩn Gram âm đang có xu hướng gia tăng đề kháng ở mức báo động toàn cầu, khiến các nhà lâm sàng gặp rất nhiều khó khăn trong công tác điều trị. Trong bối cảnh này, bên cạnh các kháng sinh kinh điển đã được sử dụng nhiều năm qua là colistin, các nhà khoa học đã rất nỗ lực phát triển các dò...

Hình ảnh Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm kháng thuốc: phiên bản 1.1

Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm kháng thuốc: phiên bản 1.1

Ngày 07/03/2022, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc phiên bản 1.1, cập nhật cho phiên bản 1.0 về các bệnh nhiễm khuẩn do Enterobacterales sinh β-lactamase phổ mở rộng (ESBL-E), Enterobacterales kháng carbapenem (CRE) và Pseudomonas aeruginosa kháng thuốc khó điều trị (DTR-P.Aeruginosa).

Hình ảnh Kháng kháng sinh nội tại của một số chủng vi khuẩn

Kháng kháng sinh nội tại của một số chủng vi khuẩn

1\. Phân biệt kháng kháng sinh nội tại và kháng kháng sinh mắc phải \ 1\ Kháng kháng sinh nội tại hay kháng kháng sinh tự nhiên - intrinsic resistance hoặc natural resistance là khả năng điển hình vốn có của một số loài vi khuẩn giúp chúng chống lại tác động của một hoặc nhiều loại kháng sinh mà...

Hình ảnh Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

1\. Tổng quan về nhóm kháng sinh beta-lactam Beta-lactam là một họ kháng sinh rất lớn, bao gồm các kháng sinh có cấu trúc hóa học chứa vòng beta-lactam. Khi vòng này liên kết với một cấu trúc vòng khác sẽ hình thành các phân nhóm lớn tiếp theo gồm: nhóm penicillin, nhóm cephalosporin, nhóm carbap...

Hình ảnh Sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy

Sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy

Viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy là bệnh lý thường gặp trong các nhiễm khuẩn bệnh viện, diễn biến thường nặng, có nguy cơ tử vong cao. Lựa chọn phác đồ kháng sinh phù hợp là vấn đề then chốt góp phần quyết định đến sự thành công của điều trị. Bài này sẽ tổng quát lại một số khuyến cáo hiện hành để làm căn cứ cho bác sĩ áp dụng trong thực hành lâm sàng, cũng như bàn luận về áp dụng khuyến cáo này tại Bệnh viện TWQĐ 108.

Hình ảnh Điều trị nhiễm trùng bàn chân trên người bệnh đái tháo đường

Điều trị nhiễm trùng bàn chân trên người bệnh đái tháo đường

Bệnh bàn chân liên quan tới đái tháo đường được định nghĩa là tình trạng loét, nhiễm trùng hoặc phá hủy các mô bàn chân trên người bệnh đái tháo đường, thường liên quan tới các yếu tố nguy cơ của bệnh lý thần kinh ngoại biên và/hoặc bệnh động mạch ngoại vi. Theo ước tính, trên toàn cầu có khoảng...

Hình ảnh Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Đầu năm nay, Hội Thận tiết niệu Châu Âu (European Association of Urology - EAU) đã đưa ra Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2022, bao gồm các khuyến cáo dựa trên bằng chứng về dự phòng và điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu (NKTN). Trong bài này, chúng tôi xin tóm tắt các khuyến cáo liên quan đến việc sử dụng thuốc điều trị 2 thể NKTN không phức tạp thường gặp: viêm bàng quang và viêm thận bể thận không phức tạp.

Hình ảnh Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Ceftolozan là một cephalosporin mới hiện đang được phát triển cùng với chất ức chế β-lactamase (tazobactam) để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTIs), nhiễm trùng trong ổ bụng phức tạp (cIAIs),...

Hình ảnh Tổng quan về tăng thanh thải thận và hướng dẫn hiệu chỉnh liều một số thuốc kháng sinh ở người bệnh có tăng thanh thải thận

Tổng quan về tăng thanh thải thận và hướng dẫn hiệu chỉnh liều một số thuốc kháng sinh ở người bệnh có tăng thanh thải thận

Tăng thanh thải thận là một tình trạng có thể gặp phải ở các bệnh nhân điều trị nội trú. Nếu không được phát hiện thì tình trạng này có thể dẫn tới đáp ứng điều trị không tối ưu. Bài viết này tổng quan về tăng thanh thải thận và cung cấp hướng dẫn về chỉnh liều của một số kháng sinh ở người bệnh tăng thanh thải thận.