Cúc hoa vàng (Cụm hoa)

Theo y học cổ truyền

Theo Đông y, Cúc hoa vàng có vị đắng cay, tính ôn, vào 3 kinh, phế, can và thận, với công dụng tán phong thấp, thanh nhiệt, giải độc, giúp sáng mắt.

Theo y học hiện đại

Thử nghiệm trên động vật (chó) cho thấy Cúc hoa vàng có tác dụng điều trị tăng huyết áp cũng như có tác dụng tốt trên bệnh nhân tăng huyết áp. Cơ chế giúp hạ huyết áp là do tác dụng ức chế phản xạ vận mạch ở trung ương và tác dụng ức chế adrenalin. Không ảnh hưởng đến lưu lượng tim và sự dẫn truyền thần kinh ở hạch. Thực nghiệm trên chuột cống trắng, Cúc hoa vàng có tác dụng kháng viêm. Cao lỏng của hoa Cúc vàng gây hạ huyết áp thỏ, nhưng tác dụng này không bền. Đồng thời, cao này có tác dụng làm tăng độ bền mao mạch ruột thỏ cô lập, và kháng khuẩn đối với Bacillus mycoides và Escherichia coli.

Trên các chủng vi khuẩn Diplococcus pneumoniae, Streptococcus haemolyticus, Streptococcus faecalis, Staphylococcus aureus, P. Shigella shigae, S. flexneri, Bacillus subtilis, Bacillus pyocyaneus, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae sau khi tiếp xúc với tinh dầu cất từ nụ hoa của Cúc hoa vàng cho thấy tinh dầu này có tác dụng kháng khuẩn khá mạnh.

Một bài thuốc gồm Cúc hoa vàng và 5 vị thuốc khác đã được thử lâm sàng trên những bệnh nhân bị cảm phong hàn. Sau một ngày điều trị, huốc đã có tác dụng làm hết sốt ở 80% số bệnh nhân và  làm giảm bệnh ở 12% số bệnh nhân, và 8% số bệnh nhân còn lại không có đáp ứng.

Trong Cúc hoa vàng có chứa Arteglasin A có hoạt tính gây phản vệ trên da chuột lang và gây viêm da dị ứng tiếp xúc ở người. Hoa cúc vàng thể hiện hoạt tính ức chế invitro sự kết tập tiểu cầu của máu động vật thí nghiệm gây bởi những vi khuẩn như tụ cầu khuẩn vàng, trực khuẩn coli, trực khuẩn subtilis và trực khuẩn mủ xanh.

Đã điều trị cho bệnh nhân suy nhược thần kinh loại hưng phấn tăng, đa số có nguyên nhân do sang chấn tinh thần. Phương pháp chữa là hạ hưng phấn, an thần. Để giảm hưng phấn, một bài thuốc gồm cúc hoa vàng và 5 dược liệu khác, phối hợp với châm cứu đã đạt kết quả tốt.

Để điều trị các chứng cảm lạnh, sốt, hoa mắt, chóng mặt, nhức đầu, đau mắt đỏ, chảy nhiều nước mắt, mờ mắt, huyết áp cao, đinh độc, mụn nhọt sưng đau dùng hoa của Cúc hoa vàng làm thuốc. Sử dụng lâu dài có tác dụng lợi khí huyết, có tác dụng về nội tiết làm giảm lão hóa. Liều dùng mỗi ngày 8 - 16g, dạng thuốc sắc… dùng đơn trị hay phối hợp với các vị thuốc khác. Ngoài ra còn dùng để ướp chè hay ngâm rượu uống. Dùng ngoài rửa đắp mụn nhọt.

Bài thuốc gồm Cúc hoà vàng, thục địa, chi tử, hoàng cầm, kỳ tử, đại táo, long nhãn, viễn chí, hạt thảo quyết minh, thương truật, xác ve sầu dùng điều trị viêm thoái hóa hoàng điểm khi thị lực còn 1/10 đến 3/10. Sau thời gian điều trị từ 1 đến 2 tháng, các triệu chứng như nhức đầu, mất ngủ không còn xuất hiện và thị lực tăng từ từ, có bệnh nhân trở lại bình thường, đa số có thị lực từ 5/10 đến 7/10. Sau 6 năm, trên một số bệnh nhân có điều kiện theo dõi thấy vẫn tốt, thị lực ổn định.

Theo một số tài liệu trên thế giới,  ở Ấn Độ, hoa cúc vàng có vị đắng nên làm dễ tiêu và nhuận tràng.

Điều trị triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, sốt, nhức đầu, đau mắt đỏ, chảy nhiều nước mắt, mắt khô tròng, mắt mờ, huyết áp cao, mụn nhọt, sưng tấy. Uống nhiều trẻ lâu. Ngày 8 - 16g dùng sắc uống, dùng riêng hay phối hợp với cây khác. Dùng ngoài để rửa, đắp mụn nhọt.