Đại tướng quân

Theo y học cổ truyền

Hành của cây đại tướng quân có vị đắng; có tác dụng bổ, nhuận tràng, long đờm. Rễ tươi gây nôn, làm mửa và làm toát mồ hôi. Hạt tẩy, lợi tiểu và điều kinh. Lá làm long đờm.

Trong y học Đông phương, người ta xem đại tướng quân có vị cay, tính mát, có độc, có tác dụng thông huyết, tán ứ, tiêu sưng, giảm đau. Hành của nó có vị đắng, hôi, tính nóng; có tác dụng khư phong tán hàn, giải độc tiêu sưng.

Theo y học hiện đại

Thân hành náng hoa trắng có tính chất đắng, nhuận tràng và long đờm, được dùng trong đa tiết mật, đái són đau và rối loạn tiết niệu khác. Thân hành tươi gây buồn nôn và nôn mà không gây đau bụng hoặc tẩy. Thân hành còn có tác dụng làm ra mồ hôi.

Lá có tác dụng long đờm và chống viêm. Cao chiết với nước, với methanol và alcaloid toàn phần từ lá, thân và rễ náng hoa trắng có tác dụng ức chế sự phân bào của rễ hành ta, cao methanol có tác dụng mạnh hơn cao nước. Alcaloid toàn phần có tác dụng rất mạnh.

Hạt có tác dụng tẩy và lợi niệu.

Thân hành có độc, khi dùng phải thận trọng.

Toàn cây dùng trị:

• Viêm họng, đau răng.

• Đinh nhọt, viêm mủ da, loét ở móng, ở bàn chân.

• Đòn ngã tổn thương, đau các khớp xương.

• Rắn cắn: Ngày dùng 3 – 10 g, dạng thuốc sắc. Dùng ngoài, giã cây tươi đắp.

Ở Ấn Độ, người ta còn dùng hành của cây để trị chứng thiếu mật và những rối loạn đường tiết niệu. Lá được dùng đắp trị bệnh ngoài da và làm tan sưng.

Để chữa bong gân, sưng đau do té ngã hoặc gãy xương, người dân dùng cây đại tướng quân hơ nóng đắp và bóp vào những vùng cơ xương bị tổn thương. Ngoài ra, người dân còn dùng xoa bóp khi bị tê thấp, nhức mỏi. Không thấy dùng để uống.

Lá đại tướng quân dùng đắp chữa sưng tấy.

Nhân dân tỉnh Quảng Châu (Trung Quốc) cũng dùng lá đại tướng quân hơ nóng và bóp vào những nơi sưng đau như ở nước ta, có khi người ta còn sắc với nước để lấy nước sắc rửa và trị trĩ ngoại, có kết quả tốt.

Ở Ấn Độ, người ta hay dùng củ ép lấy nước pha loãng để gây nôn, với liều nhỏ sẽ có tác dụng buồn nôn và ra mồ hôi. Người ta dùng củ tươi giã nát, trộn với 4 phần nước sau đó ép lấy nước, dùng từ 8 đến 16g mỗi lần cho đến khi nôn được, có thể dùng ở người lớn và trẻ nhỏ, lưu ý theo dõi tình trạng ngộ độc. Nếu khó uống thì thêm đường cho dễ uống.

Ở Madagascar, thân hành đắp trị áp xe, mụn nhọt, và dịch ép lá nhỏ vào tai để trị đau tai.

Ngoài cây đại tướng quân, đôi khi cây náng hoa đỏ cũng được dùng với công dụng tương tự.