Hoàng cầm (Rễ)

Theo y học cổ truyền

Hoàng cầm có vị đắng, quy vào 5 kinh tâm, can, phế, đởm và đại tràng.

Nhờ vị đắng tính hàn nên Hoàng cầm có tác dụng thanh thấp nhiệt, tả phế hỏa. Hoàng cầm được sử dụng trong điều trị tả lỵ đau bụng, thấp nhiệt da vàng, hàn nhiệt vãng lai, phế nhiệt sinh ho, đau đầu, mắt đỏ, động thai. 

Theo y học hiện đại

Tác dụng hạ huyết áp 

Theo các tài liệu Y học Liên Xô cũ, Hoàng cầm được sử dụng để điều trị cao huyết áp, các báo cáo cho thấy khi dùng rễ Hoàng cầm huyết áp giảm từ 190/110 hạ xuống còn 135/60 và từ 190/95 hạ xuống còn 140/80. Rễ Hoàng cầm không có hiệu quả đối với cao huyết áp ác tính, tác dụng hạ huyết áp là do ảnh hưởng của Hoàng cầm với thần kinh thực vật.

Rượu từ Hoàng cầm theo Vecsinin có tác dụng hạ huyết áp, đặc biệt đối với các huyết áp cao.

Theo các nhà nghiên cứu Trung Quốc, Lâm Cát Cường và một số người cùng nghiên cứu (Trung Quốc sinh lý khoa học hội, 1956) khi uống nước Hoàng cầm hàm lượng 16% liều 3g/kg thể trọng ở thỏ uống trong 3 tuần, và 6g/kg thể trọng liên tục trong 8 tuần đều cho kết quả không thấy xảy ra hiện tượng ngộ độc; đối với thử nghiệm trên chó, cho chó uống trong 4 tuần thấy huyết áp hạ xuống, tần số tim đập giảm chậm.

Các nhà nghiên cứu Vương Nhĩ Đạt và Khâu Bồi Luân (1956) Trung Quốc đã nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác dụng hạ huyết áp của Hoàng cầm. Thử nghiệm rượu Hoàng cầm trên động mạch bình thường, động mạch thỏ đã bị cứng cho dùng cholesterin và phương pháp Nicolaev (tai thỏ cô lập còn để lại dây thần kinh) tiến hành theo dõi ảnh hưởng Hoàng cầm đến trung khu thần kinh. Kết quả như sau: 

• Rượu Hoàng cầm có tác dụng giãn mạch đối với mạch máu của thận thỏ cô lập, cho kết quả rõ rệt ở nồng độ 1/10.000.

• Đối với động mạch tim: 3 dung dịch có nồng độ 1/50.000-1/100.000 và 1/500.000 kết quả thấy phần lớn có tác dụng co mạch nhẹ, cá biệt mới thấy hơi có tác dụng giãn mạch.

• Hiện tượng giãn mạch khi dùng cồn Hoàng cầm với liều 0,2ml/kg thể trọng và 0,5ml/kg thể trọng tiêm vào tĩnh mạch thỏ bình thường, động mạch tai thỏ đã xơ cứng theo Nicolaev.

• Dung dịch 1/10.000 cồn Hoàng cầm đối với mạch máu bình thường, mạch máu đã xơ cứng và tai thỏ cô lập còn dây thần kinh đều thấy huyết áp toàn thân hơi hạ xuống.

Độ độc của Hoàng cầm

Các thử nghiệm dùng với liều rất cao Hoàng cầm nhưng cũng cho thấy kết quả rất ít độc. 

Tác dụng kháng sinh

Các nghiên cứu về tác dụng kháng vi khuẩn của các dược liệu, Từ Trấn (1947), Lưu Quốc Thanh (1950) và Khổng Khản (1955) đã nhận thấy rằng Hoàng cầm có khả năng 100% ức chế vi khuẩn gây bệnh bạch hầu (21 - 30mm) Streptococcus hemolytic), vi trùng tả, vi trùng phó thương hàn, A. Staphylococcus aureus, colibacile, Streptococcus hemolytic B, vi trùng lao và dịch tả.

Tác dụng giảm sốt

Nghiên cứu gây sốt của Trương Phát Sơ, Trương Diệu Đức và Lưu Thiệu Quang (Trung hoa y học chí 1935) đối với thỏ sử dụng vi khuẩn thương hàn, sau đó tiêm 4 - 8ml dung dịch 6% Hoàng cầm vào tĩnh mạch thỏ. Cho tiến hành 10 thí nghiệm tương tự nhau, tất cả kết quả đều thấy có tác dụng hạ sốt.  

Tác dụng lợi tiểu

Nhật bản dược vật học tạp chí (1956) có nghiên cứu tác dụng của woogonin, baicalin và baicalein trên thỏ thấy có tác dụng lợi tiểu.

Tác dụng của vitamin P

Thành phần Hoàng cầm chứa các hoạt chất đều là dẫn xuất flavon. Flavon và dẫn xuất flavon đều có tác dụng của vitamin P.

Cách dùng: Sắc với nước rồi uống.

Liều dùng: Dùng mỗi ngày từ 6 đến 15g sắc với nước chia 3 lần uống trong ngày, hoặc có thể dùng dạng bột. Trong các sử dụng gần đây, người ta dùng Hoàng cầm để chữa các triệu chứng như nhức đầu, mất ngủ của bệnh cao huyết áp do thần kinh thực vật. Hoàng cầm được sử dụng dưới dạng bột Hoàng cầm khoảng 20g , cho cồn 700 100ml vừa đủ. Dùng uống ngày từ  2 đến 3 lần, mỗi lần 20 - 30 giọt.