Huyền sâm

Theo y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, huyền sâm có vị mặn, đắng, lẫn ngọt, tính hàn hay mát, quy vào kinh Thận, Tỳ Vị và kinh Phế.

Theo Đông y, huyền sâm có công năng giúp dưỡng âm sinh tân, lợi yết hầu, giải độc, tả hoả, nhuận táo chỉ khát, hoạt trường và trừ phiền. Giúp chủ trị các chứng như táo bón, chảy máu cam, nóng trong xương, sưng đau họng, phát ban, đạo hãn, phù thũng, bạch hầu, ban sởi, lao hạch.

Huyền sâm chủ trị các chứng như âm hư sinh đạo hãn (đổ mồ hôi về đêm)

Theo y học hiện đại

Tác dụng chống oxy hoá và chống viêm

Năm 2020, tác giả Jian'an Wang và cộng sự đã thực hiện nghiên cứu về tác dụng chống viêm và chống oxy hóa của polysaccharides có trong huyền sâm. Nghiên cứu thực hiện chiết xuất polysaccharides từ huyền sâm theo quy trình chiết xuất có hỗ trợ bằng siêu âm. 

Chiết xuất huyền sâm được đánh giá hiệu quả chống oxy hoá qua tác dụng chống lại các gốc tự do hydroxyl, gốc DPPH và loại bỏ gốc tự do ABTS. Tác dụng chống viêm được kiểm tra trên mô hình chuột với kết quả cho thấy chiết xuất huyền sâm giúp giảm biểu hiệu mRNA và protein của interleukin-6 (IL-6) và yếu tố hoại tử khối u TNF-alpha. Kết quả nghiên cứu cho thấy chiết xuất polysaccharides của huyền sâm có hoạt động chống viêm và chống oxy hóa tiềm năng, từ đó có thể ứng dụng trong việc sử dụng huyền sâm trên lâm sàng.

Một nghiên cứu khác của tác giả Huo và cộng sự năm 2019 cũng cho thấy hoạt động chống viêm của chiết xuất huyền sâm. Nghiên cứu này cho thấy hai hợp chất mới được phân lập từ huyền sâm và cho thấy chiết xuất huyền sâm có tác dụng chống viêm trong việc ngăn chặn sản xuất nitric oxide trong các tế bào BV2 do lipopolysaccharide gây ra.

Chiết xuất polysaccharides có trong huyền sâm giúp chống lại các gốc tự do giúp chống oxy hoá 

Trong điều trị thiếu máu não cục bộ

Đột quỵ thiếu máu não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật ở người trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm các chiến lược điều trị hiệu quả ngày càng thu hút sự chú ý. Quá trình thiếu máu não cục bộ dẫn đến sự dư thừa của các gốc tự do, được cho là nhân tố quan trọng trong quá trình thiếu máu cục bộ. 

Bên cạnh đó, ngày nay các nghiên cứu về chiết xuất polysaccharides được phân lập từ thuốc Y học cổ truyền cho thấy được hiệu quả trong việc chống lại gốc tự do và quá trình stress oxy hóa. Do đó, tác giả Shuwei Ma và cộng sự năm 2019 đã thực hiện một nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả bảo vệ của chiết xuất polysaccharides từ huyền sâm với tổn thương thiếu máu não cục bộ trên mô hình chuột. Kết quả cho thấy, chiết xuất polysaccharides từ huyền sâm giúp giảm các khiếm khuyết thần kinh, giảm thể tích nhồi máu não ở mô hình chuột thiếu máu não cục bộ.

Tác dụng ức chế tế bào ung thư

Một nghiên cứu của Xiao Shen và cộng sự vào năm 2012 đã cho thấy chiết xuất của huyền sâm có tác dụng gây chết tế bào theo chu trình, ức chế tăng sinh ở các tế bào ung thư và giúp chống viêm. Hiệu quả được xem là thông qua việc ảnh hưởng đến con đường MAPK và ức chế con đường NF-κB của chiết xuất huyền sâm.

Một nghiên cứu khác vào năm 2017 của tác giả Aeyung Kim và cộng sự cũng cho thấy hiệu quả gây ra chết tế bào theo chu trình apoptosis ở các tế bào ung thư ác tính của công thức thảo dược gồm huyền sâm và mạn kinh tử.

Huyền sâm có thể được dùng dưới dạng thuốc sắc, thuốc bột hay ngâm rượu. Liều dùng khuyến cáo có thể từ 10 đến 12 g mỗi ngày, tuỳ thuộc vào mục đích sử dụng và chỉ định của bác sĩ Y học cổ truyền. Ngoài ra, huyền sâm còn được sử dụng dưới dạng thuốc thoa ngoài da trong một số trường hợp.

Huyền sâm được sử dụng phổ biến dưới dạng thuốc sắc theo thang