Vọng cách

Theo y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, Vọng cách có vị hăng, đắng, có mùi thơm, tính mát, có tác dụng lợi tiêu hóa, trị sốt. Trong Y học dân gian Đông Nam Á, Vọng cách được dùng làm thuốc lợi tiểu tiêu phù, thuốc gây trung tiện, bổ dạ dày, trị tiêu chảy, viêm phế quản, thấp khớp, đau đầu và làm thuốc bổ cho phụ nữ sau sinh. 

Lá và rễ Vọng cách được dùng ở các nước Đông Dương làm thuốc lợi tiểu, bổ dạ dày và hạ sốt. Tại Indonesia, nước sắc lá làm thuốc lợi sữa và trị thấp khớp. Ở Malaysia, nước sắc rễ và lá dùng để hạ sốt. Ở Ấn Độ, rễ Vọng cách được dùng để nhuận trường, lợi dạ dày, trợ tim, bổ và trị sốt dai dẳng. Tại Sri Lanka, tinh dầu từ rễ Vọng cách dùng trị đau bụng.

Vọng cách có nhiều ứng dụng trong Y học cổ truyền

Theo y học hiện đại

Tác dụng cường giao cảm

Các nghiên cứu thực nghiệm trên ếch cho thấy premnin và ganiarin có tác dụng gây co mạch máu, tăng co bóp cơ tim, dẫn đến làm tăng huyết áp. Premnin cũng gây giãn đồng tử.

Cao chiết nước của cây có tác dụng mạnh trên cơ trơn tử cung và ruột động vật thí nghiệm, gây tăng đáng kể hoạt động của các cơ quan này.

Tác dụng kháng viêm và giảm đau

Đáp ứng viêm xảy ra là kết quả từ sự tương tác giữa hệ miễn dịch của cơ thể với các tác nhân xâm nhập. Cơ chế hình thành phản ứng viêm có liên quan chặt chẽ đến các hóa chất trung gian gây viêm. Premnazol, một isoxazol alkaloid phân lập từ lá cây Vọng cách thể hiện khả năng kháng viêm đáng kể trên mô hình chuột cống trắng bằng cách làm giảm sự tạo u hạt và làm giảm trọng lượng tuyến thượng thận của chuột.

Đau là một cảm giác khó chịu về mặt thể xác và tinh thần và là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến bệnh nhân cần đến các phương pháp điều trị y khoa. Lựa chọn đầu tay trong điều trị đau hiện nay là các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID), tuy nhiên việc sử dụng các thuốc này dẫn đến tăng nguy cơ xuất hiện các phản ứng bất lợi như xuất huyết tiêu hóa, loãng xương và các biến cố tim mạch. Trên các mô hình chuột gây đau cấp tính, dịch chiết cây Vọng cách thể hiện khả năng giảm đau đáng kể, cho thấy tiềm năng thay thế các thuốc giảm đau của dược liệu này trong quản lý và điều trị đau.

Tác dụng chống oxy hóa

Các gốc tự do (gốc oxy phản ứng và gốc nitrogen phản ứng) được cơ thể con người tạo ra khi tiếp xúc với các tác nhân gây stress tế bào chẳng hạn như nhiễm trùng, bệnh tật, chất độc hoặc mất cân bằng dinh dưỡng. 

Thông thường, sự hình thành các gốc tự do là một quá trình sinh lý diễn ra nhằm làm giảm nhu cầu oxy cung cấp cho tế bào. Stress oxy hóa xảy ra khi có sự sản xuất dư thừa và/hoặc loại bỏ không đủ các gốc tự do này, và hậu quả của quá trình này là tổn thương tế bào, rối loạn chức năng sinh lý và lão hóa. Dịch chiết từ cây Vọng cách, thông qua các nghiên cứu in vitro và in vivo, có khả năng dọn dẹp các gốc tự do và do đó, cải thiện tình trạng stress oxy hóa của tế bào.

Tác dụng bảo vệ gan

Gan là một cơ quan trọng yếu của cơ thể, đảm nhận chức năng chuyển hóa hầu hết các chất trong cơ thể. Tổn thương gan do độc chất và do thuốc, nhất là do paracetamol là một vấn đề sức khỏe ngày càng được lưu tâm trên toàn cầu, vì kể cả khi không có các biểu hiện lâm sàng, tổn thương gan lâu dài có thể dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như xơ gan và ung thư gan. Trên mô hình chuột thí nghiệm gây viêm gan bằng hóa chất và bằng paracetamol, dịch chiết cây Vọng cách giúp làm giảm nồng độ men gan, đồng thời nhờ có tính chống oxy hóa, dịch chiết cây này giúp hạn chế tổn thương của tế bào gan.

Các nghiên cứu cho thấy dịch chiết cây Vọng cách có tác dụng bảo vệ gan

Tác dụng chống đái tháo đường

Đái tháo đường là một bệnh lý đặc trưng bởi sự gia tăng glucose trong máu. Việc kiểm soát đường huyết không ổn định là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới những biến chứng của bệnh như đột quỵ, thiếu máu cơ tim, bệnh động mạch ngoại biên, viêm đa dây thần kinh và bàn chân đái tháo đường. 

Các thuốc điều trị đái tháo đường hiện nay đều có thể gây ra một số tác dụng phụ bất lợi. Các mô hình thử nghiệm dược lý cho thấy dịch chiết từ rễ cây Vọng cách có tác dụng làm hạ đường huyết trên chuột bị đái tháo đường, tác dụng này phụ thuộc vào liều dùng thuốc. 

Tuy nhiên, dịch chiết cây thuốc này cũng làm hạ đường huyết trên chuột bình thường. Một thử nghiệm lâm sàng trên bệnh nhân đái tháo đường cho thấy dịch chiết rễ cây Vọng cách cũng có tác dụng kiểm soát đường huyết trên những bệnh nhân này.

Rễ cây Vọng cách được sử dụng trong điều trị đái tháo đường

Liều dùng thông thường hàng ngày là 30 - 40g (lá tươi) hoặc 15 - 20g (rễ) cây.