Tin Tức Thuốc

Hướng dẫn điều trị COPD theo GOLD 2022

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 10 phút đọc
Hướng dẫn điều trị COPD theo GOLD 2022

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là một trong ba bệnh gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới và 90% số ca tử vong xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình1. Có hơn 3 triệu người tử vong vì COPD trong năm 2012 chiếm 6% trên tổng số người tử vong toàn cầu. COPD hiện nay là một thách thức lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong cả việc phòng tránh và điều trị. COPD là nguyên nhân gây chính gây nên các khuyết tật mạn tính và tử vong trên toàn thế giới, rất nhiều người mắc bệnh, tử vong hoặc gặp biến chứng mỗi năm. Trên toàn cầu, gánh nặng bệnh COPD được dự đoán sẽ tăng lên trong thập kỉ tới do việc tiếp tục phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ và sự già hóa của dân số2.

Chương trình Chiến lược toàn cầu về Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (The Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease - GOLD) được khởi xướng năm 1998, với mục tiêu là xây dựng các khuyến cáo cho quản lý bệnh COPD dựa trên các thông tin khoa học hiện hành tốt nhất. Bản báo cáo đầu tiên, Chiến lược toàn cầu về chẩn đoán, quản lý và phòng tránh COPD được phát hành năm 2001. Năm 2006 và năm tiếp sau 2011, các tái bản hoàn chỉnh đã được thực hiện dựa trên các nghiên cứu được công bố. Những bản báo cáo này và những tài liệu song hành của chúng đã được phân bố rộng rãi và được dịch ra rất nhiều thứ tiếng và được đăng tải trên website của GOLD. (www.goldcopd.org).

Báo cáo GOLD 2022 là tái bản của báo cáo năm 2021. Ngoài những nghiên cứu hệ thống và mù đôi được đánh giá bởi hội đồng khoa học GOLD, báo cáo GOLD 2022 đã cập nhật cả các nghiên cứu chưa bình duyệt chính được công bố từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 7 năm 2021. Tổng cộng có 160 tài liệu tham khảo mới được bổ sung vào bản báo cáo GOLD năm 2022.

1. Định nghĩa một số thuật ngữ mới

Bảng 1: Một số thuật ngữ mới theo GOLD

STTThuật ngữĐịnh nghĩa
1“COPD sớm” (Early COPD)Từ “sớm” được hiểu “gần đến sự bắt đầu của bệnh”. Do COPD có thể bắt đầu sớm và mất một thời gian dài để có những triệu chứng lâm sàng rõ ràng. Thuật ngữ “COPD sớm” chỉ phù hợp để ám chỉ cho những biến đổi “sinh học sớm”.
2COPD nhẹ (Mild COPD)Nhiều nghiên cứu có sử dụng tắc nghẽn đường dẫn khí “nhẹ” để thay thế cho COPD “sớm”. Tuy nhiên sự thay thế này là không chính xác bởi vì không phải tất cả bệnh nhân đều bắt đầu với chức năng phổi bình thường ở giai đoạn đầu. Do vậy, GOLD khuyến cáo không nên dùng thuật ngữ “nhẹ” để định nghĩa cho “COPD sớm”
3COPD ở người trẻ (COPD in young people)Thuật ngữ “COPD ở người trẻ” được hiểu là những bệnh nhân COPD thuộc độ tuổi từ 20-25 tuổi.
4Tiền COPD (Pre-COPD)“Tiền COPD” là những bệnh nhân (thuộc bất cứ độ tuổi nào) có các triệu chứng hô hấp có hoặc không có những bất thường về cấu trúc và chức năng được phát hiện, không có tắc nghẽn đường dẫn khí và những bệnh nhân này có thể có hoặc không có sự tiến triển tắc nghẽn đường khí theo thời gian.

2. Chẩn đoán và đánh giá

2.1. Chẩn đoán

COPD nên được xem xét ở bất kỳ bệnh nhân nào có triệu chứng khó thở, ho mạn tính hoặc khạc đàm, có/hoặc không có tiền sử phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ của bệnh.

Các tiêu chí chính trong chẩn đoán COPD:

- Khó thở: Tiến triển theo thời gian, nặng hơn khi tập thể dục và liên tục

- Ho mạn tính: có thể không liên tục, có khi chỉ là ho khan

- Khạc đàm mạn tính: bất kỳ bệnh nhân nào có khạc đàm mạn tính có thể chẩn đoán COPD

- Nhiễm trùng đường hô hấp dưới tái diễn

- Tiền sử phơi nhiễm với yếu tố nguy cơ: Khói thuốc lá (kể cả hít khói thuốc thụ động); bụi nghề nghiệp, khói, khí và chất hóa học …

- Tiền sử gia đình và/hoặc yếu tố thời thơ ấu: Ví dụ nhẹ cân, nhiễm trùng đường hô hấp thời thơ ấu.

2.2. Đánh giá

Mục tiêu của đánh giá COPD là xác định mức độ tắc nghẽn đường thông khí và những ảnh hưởng của nó tới tình trạng sức khỏe của bệnh nhân và các biến cố trong tương lai (như đợt cấp, nhập viện hay tử vong) và để cuối cùng, quan trọng nhất là đưa ra được phác đồ điều trị. Để đạt được các mục tiêu đánh giá, đánh giá COPD phải được xem xét trên các yếu tố sau của bệnh một cách độc lập:

- Sự có mặt và mức độ nặng của tắc nghẽn của đường thở

- Triệu chứng hiện tại và sự trầm trọng của triệu chứng

- Lịch sử đợt cấp trung bình và nặng của bệnh nhân; nguy cơ trong tương lai

- Các bệnh mắc kèm hiện tại

a. Phân loại mức độ tắc nghẽn đường dẫn khí

Phép đo dung tích phổi là một yêu cầu cho chẩn đoán COPD ở các bệnh nhân có các triệu chứng khó thởm ho mạn tính hoặc khạc đàm và có phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ; tỷ lệ FEV1/FVC sau nghiệm pháp giãn phế quản < 0,7 xác nhận việc có tắc nghẽn đường dẫn khí dai dẳng ở các bệnh nhân này.

b. Đánh giá triệu chứng

  • Đánh giá mức độ khó thở theo Bộ câu hỏi sửa đổi của Hội đồng nghiên cứu y khoa Anh Quốc (mMRC): gồm 5 câu hỏi, với điểm cao nhất là 4, điểm càng cao mức độ khó thở càng nhiều.

Trước đây, COPD phần lớn được mô tả với triệu chứng khó thở. Thang đo mMRC được xem như tương đương với các đánh giá triệu chứng, chúng phản tình trạng sức khỏe khác và dự đoán tỉ lệ tử vong trong tương lai của bệnh nhân_._ Tuy nhiên, COPD không chỉ ảnh hưởng tới bệnh nhân ở khía cạnh khó thở. Chính vì lý do đó, đánh giá toàn diện các triệu chứng được khuyến cáo hơn so với việc chỉ đánh giá mức độ khó thở. Bộ câu hỏi đánh giá toàn diện như Bộ câu hỏi hô hấp mạn tính (Chromic Respiration Questionare - CRQ) và Bộ câu hỏi về hô hấp của St.Geogre (St.Geogre’s Respiratory Questionare (SGRQ) quá phức tạp để dùng thường quy, nên đánh giá toàn diện ngắn hơn, Test đánh giá COPD (CAT) và Câu hỏi kiểm soát COPD (CCQ) đã được phát triển và phù hợp cho sử dụng.

  • Test đánh giá COPD -  CAT: gồm 8 câu hỏi, bác sĩ hướng dẫn bệnh nhân COPD tự điền điểm thích hợp mức độ từ nhẹ tới nặng, mỗi câu đánh giá có 6 mức độ (từ 0 đến 5 điểm). Tổng điểm từ 0 - 40 điểm, có tương đồng rất chặt chẽ với thang SGRQ.

c. Đánh giá bệnh theo công cụ đánh giá “ABCD”

Công cụ đáng giá “ABCD” dựa vào các tiêu chí sau:

- Mức độ triệu chứng và ảnh hưởng của bệnh (mMRC, CAT)

- Nguy cơ của đợt cấp (Tiền sử đợt cấp/năm, mức độ nặng của đợt cấp)

3. Tiêm chủng

GOLD khuyến cáo vaccine cho các BN COPD ổn định được ghi nhận theo bảng 5 dưới đây.

4. Điều trị bằng thuốc cho bệnh nhân COPD ổn định

4.1. Các thuốc điều trị COPD

Các thuốc điều trị COPD được dùng để giảm triệu chứng, giảm tần suất và độ nặng của các đợt cấp, và cải thiện khả năng thể dục, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.  Các thử nghiệm lâm sàng cụ thể chưa đủ để kết luận được rằng điều trị bằng thuốc làm giảm tỉ lệ suy giảm FEV1. Tuy nhiên, một tổng quan hệ thống kết hợp số liệu từ 9 nghiên cứu đã chứng tỏ việc ngăn chặn sự suy giảm tỷ lệ FEV1 là 5.0 mL/năm ở nhóm điều trị so với nhóm chứng.

Các nhóm thuốc điều trị thường dùng để điều trị COPD được liệt kê ở bảng dưới. Việc lựa chọn thuốc trong mỗi nhóm phụ thuộc vào sinh khả dụng và giá thành của mỗi thuốc; cân nhắc giữa đáp ứng lâm sàng và các tác dụng phụ.

4.2. Các điểm chính trong sử dụng nhóm thuốc điều trị COPD

4.3. Các điểm chính trong sử dụng nhóm thuốc điều trị COPD

4.4. Theo dõi điều trị COPD

5. Quản lý đợt cấp ở bệnh nhân COPD

GOLD phân loại đợt cấp ra làm 3 mức độ: nhẹ, trung bình và nặng; các triệu chứng chi tiết phân loại đợt cấp nặng được ghi lại như trong bảng dưới đâyMục tiêu khi điều trị đợt cấp COPD là làm giảm tối thiểu các ảnh hưởng tiêu cực của đợt cấp và ngăn ngừa sự tái phát. Phụ thuộc vào độ nặng của đợt cấp và/hoặc độ nặng của những bệnh mắc kèm, đợt cấp có thể được quản lý ở cả bệnh nhân ngoại và nội trú. Hơn 80% đợt cấp được quản lý ở các bệnh nhân ngoại trú cơ bản với điều trị bằng thuốc giãn phế quản, corticosteroid và kháng sinh.

Và sau đây là một số điểm chính trong quản lý đợt cấp được GOLD khuyến cáo:

  • Khuyến cáo dùng thuốc chủ vận beta 2 adrenergic tác dụng ngắn (SABA) dạng phun hít, phối hợp cùng hoặc không với kháng cholinergic tác dụng ngắn như điều tri ban đầu cho đợt cấp. (Mức độ chứng cứ C)

  • Corticosteroid toàn thân có thể cải thiện chức năng phổi (FEV1), oxy máu, rút ngắn thời gian hồi phục, thời gian nằm viện. Độ dài đợt điều trị không nên quá 5-7 ngày. Liều khuyến cáo prednisone 40mg/ngày, trong 5 ngày. (Mức độ chứng cứ A)

  • Kháng sinh, khi được chỉ định, có thể rút ngắn thời gian hồi phục, giảm nguy cơ tái phát sớm, thất bại điều trị và thời gian nằm viện. Độ dài đợt điều trị nên từ 5-7 ngày (Mức độ chứng cứ A).

  • Methylxanthines không được khuyến cáo sử dụng do sự gia tăng các tác dụng phụ. (Mức độ chứng cứ B)

  • Thở máy không xâm lấn là lựa chọn đầu tay cho các bệnh nhân COPD có suy giảm chức năng hô hấp cấp và không có chống chỉ định tuyệt đối vì giúp cải thiện khả năng thông khí, giảm nhịp thở và cần cho đặt nội khí quản, giảm thời gian nằm viện và cải thiện yếu tố sống còn. (Mức độ chứng cứ A)

Tài liệu tham khảo:

1. Halpin DMG, Celli BR, Criner GJ, et al. The GOLD Summit on chronic obstructive pulmonary disease in low- and middle-income countries. Int J Tuberc Lung Dis 2019; 23(11): 1131-41.

2. Mathers CD, Loncar D. Projections of global mortality and burden of disease from 2002 to 2030. PLoS Med 2006; 3(11): e442.

3. Global strategy for the Diagnosis, Management, And Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease 2022 Report

4. Tra cứu giấy đăng ký thuốc, nguyên liệu làm thuốc tại Việt Nam , CỤC QUẢN LÝ DƯỢC - BỘ Y TẾ (dav.gov.vn)

DS. Bùi Thị Bích Hường

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Prednisone

Xem tất cả 23 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Vai trò corticoid dạng hít (ICS) cho bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) giai đoạn ổn định

Vai trò corticoid dạng hít (ICS) cho bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) giai đoạn ổn định

1\. Vai trò corticoid dạng hít trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD là một rối loạn viêm được đặc trưng bởi cả viêm đường thở và viêm toàn thân và liệu pháp glucocorticoid dạng hít ICS có thể làm giảm tình trạng viêm này. Do đó, người ta...

Hình ảnh Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

I. NHỮNG THAY ĐỔI VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI 1\. Phân loại lại bệnh nhân Chẩn đoán COPD được xác lập dựa trên kết quả hô hấp ký và vẫn là yêu cầu bắt buộc theo GOLD 2026. Tiêu chuẩn chẩn đoán là tỷ số FEV₁/FVC sau nghiệm pháp giãn phế quản < 0,7, phản ánh tình trạng tắc nghẽn luồng khí kéo dài và k...

Hình ảnh Hướng dẫn thực hành sử dụng thuốc trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm: Chẹn beta (BB)

Hướng dẫn thực hành sử dụng thuốc trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm: Chẹn beta (BB)

Các hướng dẫn điều trị suy tim hiện tại của Hiệp hội tim mạch Châu Âu ESC , Hoa Kỳ AHA cũng như Việt Nam đưa ra các khuyến cáo nên sử dụng đồng thời bốn nhóm thuốc trụ cột trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm, bao gồm: 1 thuốc ức chế thụ thể angiotensin-neprilysin ARNI /thuốc ức chế men...

Hình ảnh Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

1. Đặt vấn đề Tăng huyết áp làm phức tạp 5% đến 10% tổng số ca mang thai và là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở mẹ và thai nhi trên toàn cầu. Rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp kéo dài cũng như các biến cố tim mạch và mạch máu não trong tương...

Hình ảnh Tình trạng “hậu COVID-19” và cách xử trí một số triệu chứng phổ biến

Tình trạng “hậu COVID-19” và cách xử trí một số triệu chứng phổ biến

Hậu COVID-19 là một tình trạng phổ biến, nhưng những gì chúng ta biết về tình trạng này vẫn còn hạn chế. Bài viết này sẽ cung cấp một số thông tin cập nhật về các triệu chứng phổ biến cũng như các biện pháp sử dụng thuốc hoặc không dùng thuốc để xử trí chúng.

Hình ảnh Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Sốt xuất huyết Dengue SXHD là bệnh truyền nhiễm gây dịch do vi rút Dengue gây nên. Vi rút Dengue có 4 týp huyết thanh là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Vi rút truyền từ người bệnh sang người lành do muỗi đốt. Muỗi Aedes aegypti là côn trùng trung gian truyền bệnh chủ yếu. Tại Việt Nam sốt xuất huy...

Hình ảnh Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Đầu năm nay, Hội Thận tiết niệu Châu Âu (European Association of Urology - EAU) đã đưa ra Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2022 (NKTN). Trong bài này, chúng tôi xin tóm tắt các khuyến cáo liên quan đến việc sử dụng thuốc điều trị 2 thể NKTN phức tạp: NKTN liên quan ống thông tiểu và nhiễm khuẩn hệ thống đường vào NKTN.

Hình ảnh Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Triệu chứng đường tiểu dưới TCĐTD là tập hợp của nhiều triệu chứng liên quan các bệnh do tình trạng kích thích bàng quang, tắc nghẽn ở niệu đạo và các triệu chứng xuất hiện sau khi đi tiểu… trong đó tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt một số thuật ngữ trước đây: u xơ tuyến tiền liệt, bướu lành ti...

Hình ảnh Cập nhật một số thuốc điều trị COVID-19 (01/2022)

Cập nhật một số thuốc điều trị COVID-19 (01/2022)

"Lựa chọn thuốc nào trên bệnh nhân COVID-19?" luôn là một thách thức với các nhân viên y tế. Bài viết này sẽ giúp trả lời câu hỏi đó thông qua cung cấp một số thông tin về các thuốc điều trị cập nhật đến tháng 01 năm 2022 cũng như thời điểm sử dụng phù hợp trên từng đối tượng bệnh nhân.

Hình ảnh Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hầu hết các liệu pháp điều trị ung thư hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ gây ra phản ứng liên quan đến truyền dịch Infusion – related reactions - IRR , với các biểu hiện lâm sàng từ nhẹ đến sốc phản vệ thậm chí đe dọa tính mạng. Giai đoạn chuẩn bị trước truyền và dự phòng bằng thuốc Pre-medication là...

Hình ảnh Ho cứu đột quỵ?

Ho cứu đột quỵ?

Mạng xã hội lan truyền câu chuyện về một biện pháp đơn giản nhưng tác dụng thần kỳ cứu sống bệnh nhân đó là "đứng lên và ho thật mạnh sẽ bắn bay được cục máu đông gây tắc nghẽn mạch". Điều này có đúng không?

Hình ảnh Chẩn đoán và điều trị viêm thực quản ái toan – Hướng dẫn lâm sàng của ACG

Chẩn đoán và điều trị viêm thực quản ái toan – Hướng dẫn lâm sàng của ACG

1\. Giới thiệu chung Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan EoE là một bệnh lý mạn tính do dị ứng, thuộc nhóm viêm miễn dịch type 2, đặc trưng bởi rối loạn chức năng thực quản và sự xâm nhập của bạch cầu ái toan vào niêm mạc. Bệnh khởi phát do phản ứng miễn dịch với các kháng nguyên từ thực phẩm và...

Hình ảnh Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

1\. Đặt vấn đề Đột quỵ là một trong những cấp cứu thần kinh thường gặp, đồng thời là nguyên nhân quan trọng gây tử vong và tàn tật kéo dài. Đột quỵ thường được chia thành ba nhóm chính: đột quỵ thiếu máu não cục bộ, đột quỵ xuất huyết não và xuất huyết dưới nhện. Trong đó, đột quỵ thiếu máu não c...

Hình ảnh Hướng dẫn của IDSA về điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTI) năm 2025

Hướng dẫn của IDSA về điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTI) năm 2025

Nhiễm trùng đường tiết niệu UTI là một trong những bệnh lý nhiễm khuẩn phổ biến nhất trong thực hành lâm sàng, đồng thời là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến kê đơn và sử dụng kháng sinh tại bệnh viện. Trong số đó, nhiễm trùng tiết niệu phức tạp cUTI là nhóm bệnh đặc biệt quan trọng vì liên quan tới n...

Hình ảnh Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

1\. Giới thiệu Clostridium difficile C. difficile lần đầu được phân lập bởi Hall và O’Toole từ mẫu phân của trẻ mới sinh khỏe mạnh vào năm 1935 \ 2\ . C.difficile có ở đường tiêu hóa của 3% người lớn khỏe mạnh, 20% bệnh nhân nằm viện, 25% - 80% trẻ sơ sinh và từng được cho là chủng vi sinh vật nằ...

Hình ảnh Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý tổn thương thận cấp của Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ quốc gia Anh (NICE) năm 2024

Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý tổn thương thận cấp của Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ quốc gia Anh (NICE) năm 2024

Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ Quốc gia Anh NICE đã công bố Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý Tổn thương thận cấp AKI từ tháng 8/2013 và bản cập nhật mới nhất được công bố vào tháng 10/2024. Hướng dẫn dựa trên các đánh giá có hệ thống về bằng chứng tốt nhất hiện có và cân nhắc rõ ràng về h...