Tin Tức Thuốc

Tình trạng “hậu COVID-19” và cách xử trí một số triệu chứng phổ biến

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 7 phút đọc
Tình trạng “hậu COVID-19” và cách xử trí một số triệu chứng phổ biến

Hậu COVID-19 là một tình trạng phổ biến, nhưng những gì chúng ta biết về tình trạng này vẫn còn hạn chế. Bài viết này sẽ cung cấp một số thông tin cập nhật về các triệu chứng phổ biến cũng như các biện pháp sử dụng thuốc hoặc không dùng thuốc để xử trí chúng.

1. Định nghĩa tình trạng “hậu COVID-19”

Tình trạng hậu COVID-19 là một tình trạng phổ biến, một số tổ chức về y tế và sức khỏe trên thế giới đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về tình trạng này. Các định nghĩa đa phần đều mô tả về những triệu chứng gặp phải sau khi khởi phát bệnh, không giải thích được bằng một chẩn đoán bệnh nào khác và kéo dài trong một khoảng thời gian, sự khác biệt nhỏ giữa các định nghĩa đưa ra bởi các tổ chức khác nhau chủ yếu nằm ở khoảng thời gian kéo dài này. Các định nghĩa về tình trạng “hậu COVID-19” được trình bày trong bảng 1.

Bảng 1. Các định nghĩa tình trạng “hậu COVID-19” [3]

Tổ chứcĐịnh nghĩa
Tổ chức Y tế thế giới (WHO)Tình trạng hậu COVID-19 xảy ra ở những người có tiền sử nghi ngờ/xác định đã nhiễm SARS-CoV-2, thường là 3 tháng kể từ khi khởi phát bệnh, với các triệu chứng kéo dài ít nhất 2 tháng và không thể giải thích bằng bất kỳ chẩn đoán nào khác.
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC)Thuật ngữ hậu COVID bao trùm một loạt các hậu quả sức khỏe kéo dài từ 4 tuần trở lên sau khi nhiễm SARS-CoV-2, bao gồm các bệnh nhân có triệu chứng cấp tính ban đầu nhẹ hoặc không triệu chứng.
Viện Y tế Quốc gia về Chất lượng điều trị, Vương quốc Anh (NICE)Các dấu hiệu và triệu chứng xuất hiện trong hoặc sau đợt nhiễm COVID-19, tiếp tục kéo dài hơn 12 tuần và không thể giải thích bằng bất kỳ chẩn đoán nào khác.
Hội Đồng Y Tế Cấp Cao, Pháp (HAS)Ba tiêu chí: Có triệu chứng COVID-19; Có một hoặc nhiều triệu chứng ban đầu sau 4 tuần kể từ khi khởi phát bệnh; và Không có triệu chứng nào có thể được giải thích bằng một chẩn đoán khác

2. Các triệu chứng “hậu COVID-19” thường gặp

Bất kỳ ai mắc COVID-19 đều có thể gặp tình trạng “hậu COVID-19”. Tình trạng này đang được nhiều chuyên gia trên khắp thế giới nghiên cứu nhưng dường như không có mối quan hệ giữa mức độ nghiêm trọng ban đầu của nhiễm COVID-19 và khả năng xuất hiện tình trạng hậu COVID-19 [4]. Trên một phần ba số bệnh nhân có nhiều hơn một triệu chứng COVID-19 kéo dài [2]. Tỷ lệ mắc và thời gian hồi phục của một số triệu chứng “hậu COVID-19” phổ biến được trình bày trong hình 1.

3. Cách xử trí một số triệu chứng phổ biến

3.1 Mệt mỏi

Hiện chưa có bằng chứng về việc sử dụng một thuốc nào cụ thể để điều trị hay bất kỳ một thực phẩm bổ sung nào để hỗ trợ mệt mỏi do COVID-19. Để giảm mệt mỏi ở người bệnh, nên áp dụng chế độ ngủ nghỉ đầy đủ, ăn uống lành mạnh và uống đủ nước.

Ở người bệnh gặp phải tình trạng suy nhược sau gắng sức, bắt đầu luyện tập một cách từ từ theo khả năng của cơ thể.

3.2 Khó thở

Khó thở do viêm phổi liên quan đến COVID-19 thường sẽ cải thiện chậm, đặc biệt ở những người bệnh tổn thương phổi nặng hoặc suy nhược thần kinh cơ (lên đến 6 – 12 tháng).

Cần tìm lý do nền gây khó thở, như viêm phổi, suy nhược thần kinh cơ, suy tim,… Nếu có, sử dụng thuốc điều trị bệnh nền tim mạch hoặc hô hấp của người bệnh.

Với người bệnh khó thở nhẹ không rõ nguyên nhân, không cần bổ sung oxy, có thể tập các bài tập thở theo hướng dẫn. Với người bệnh khó thở nặng, cần thở oxy kéo dài hoặc có các triệu chứng khác về hô hấp, cần đến bác sĩ chuyên khoa hô hấp để thăm khám chuyên sâu hơn.

3.3 Đau ngực

Đau ngực dai dẳng hậu COVID-19 thường không cần điều trị trừ khi ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Trong trường hợp đau ngực nặng và kéo dài, có thể sử dụng các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), sử dụng mức liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất có thể.

Nếu bệnh nhân tức ngực do co thắt phế quản, có thể điều trị bằng các thuốc giãn phế quản dạng hít.

Nếu bệnh nhân đau ngực do tổn thương cơ tim hoặc viêm cơ tim bởi COVID-19, bệnh nhân cần được thăm khám chuyên gia tim mạch để đánh giá thêm.

3.4 Ho

Có thể sử dụng các thuốc ho không kê đơn theo nhu cầu của người bệnh (ví dụ như benzonatat, guaifenesin, dextromethorphan).

Không nên kê đơn thường quy các thuốc hô hấp dạng hít (ví dụ như thuốc giãn phế quản hoặc glucocorticoid dạng hít), mặc dù các thuốc này có thể có lợi trong một số trường hợp.

3.5 Các di chứng về thần kinh và tâm thần

Nhiều bệnh nhân COVID-19 sau khi khỏi bệnh đã gặp phải các triệu chứng rối loạn trí nhớ và khả năng tập trung (hay còn được gọi là hội chứng “sương mù não”). Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu về vấn đề này.

Với các triệu chứng khác như đau đầu, mất ngủ, lo âu,… người bệnh có thể sử dụng các thuốc không kê đơn, bổ sung vitamin hoặc điện giải đã được cấp phép lưu hành.

4. Kết luận

Hầu hết những người mắc COVID-19 sẽ khỏi hoàn toàn, chỉ có một số ít gặp phải tình trạng “hậu COVID-19” nhưng thường sẽ hồi phục theo thời gian. Điều quan trọng cần nhớ là kiến thức của chúng ta về “hậu COVID-19” cũng như bệnh COVID-19 vẫn đang được bổ sung thêm hàng ngày. Các nhân viên y tế cùng người bệnh, người nhà cần quan tâm thường xuyên đến sức khỏe của người bệnh và liên tục cập nhật khi có các thông tin mới xuất hiện.

Biên soạn: DS. Lê Minh Hồng

Hiệu đính: DS. Lê Thị Mỹ

Tài liệu tham khảo

1. CDC Hoa Kỳ, Evaluating and Caring for Patients with Post-COVID Conditions: Interim Guidance, www.cdc.gov

2. Mark E Mikkelsen, Benjamin Abramoff, (2022), COVID-19: Evaluation and management of adults following acute viral illness, www.uptodate.com

3. WHO (2021), A clinical case definition of post COVID-19 condition by a Delphi consensus

4. WHO (2021), Q&A, Coronavirus disease (COVID-19): Post COVID-19 condition, www.who.int

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Guaifenesin

Xem tất cả 174 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

I. NHỮNG THAY ĐỔI VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI 1\. Phân loại lại bệnh nhân Chẩn đoán COPD được xác lập dựa trên kết quả hô hấp ký và vẫn là yêu cầu bắt buộc theo GOLD 2026. Tiêu chuẩn chẩn đoán là tỷ số FEV₁/FVC sau nghiệm pháp giãn phế quản < 0,7, phản ánh tình trạng tắc nghẽn luồng khí kéo dài và k...

Hình ảnh Cập nhật một số thuốc điều trị COVID-19 (01/2022)

Cập nhật một số thuốc điều trị COVID-19 (01/2022)

"Lựa chọn thuốc nào trên bệnh nhân COVID-19?" luôn là một thách thức với các nhân viên y tế. Bài viết này sẽ giúp trả lời câu hỏi đó thông qua cung cấp một số thông tin về các thuốc điều trị cập nhật đến tháng 01 năm 2022 cũng như thời điểm sử dụng phù hợp trên từng đối tượng bệnh nhân.

Hình ảnh Hướng dẫn thực hành lâm sàng của AGA về việc ngừng kê PPI

Hướng dẫn thực hành lâm sàng của AGA về việc ngừng kê PPI

1\. Đại cương PPI là nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi trong điều trị và dự phòng các bệnh lý đường tiêu hóa do acid. Tuy nhiên, việc kê đơn kéo dài ngoài chỉ định ngày càng gia tăng, làm gia tăng chi phí, và nguy cơ xảy ra biến cố bất lợi. Việc đánh giá lại và ngừng PPI khi không còn chỉ định là...

Hình ảnh Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hầu hết các liệu pháp điều trị ung thư hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ gây ra phản ứng liên quan đến truyền dịch Infusion – related reactions - IRR , với các biểu hiện lâm sàng từ nhẹ đến sốc phản vệ thậm chí đe dọa tính mạng. Giai đoạn chuẩn bị trước truyền và dự phòng bằng thuốc Pre-medication là...

Hình ảnh Sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy

Sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy

Viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy là bệnh lý thường gặp trong các nhiễm khuẩn bệnh viện, diễn biến thường nặng, có nguy cơ tử vong cao. Lựa chọn phác đồ kháng sinh phù hợp là vấn đề then chốt góp phần quyết định đến sự thành công của điều trị. Bài này sẽ tổng quát lại một số khuyến cáo hiện hành để làm căn cứ cho bác sĩ áp dụng trong thực hành lâm sàng, cũng như bàn luận về áp dụng khuyến cáo này tại Bệnh viện TWQĐ 108.

Hình ảnh Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

1. Đặt vấn đề Tăng huyết áp làm phức tạp 5% đến 10% tổng số ca mang thai và là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở mẹ và thai nhi trên toàn cầu. Rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp kéo dài cũng như các biến cố tim mạch và mạch máu não trong tương...

Hình ảnh Albumin trong thực hành lâm sàng

Albumin trong thực hành lâm sàng

1\. Vài nét tổng quan về albumin Albumin human serum albumin – HSA là một protein quan trọng, chiếm tỷ lệ hơn 50% tổng protein trong huyết tương, nồng độ trong huyết tương bình thường ở mức 3,5 – 5 g/dl. HSA có trọng lượng phân tử 66,5 kDa, giữ vai trò duy trì áp lực keo trong lòng mạch và liên k...

Hình ảnh Hội chứng người đỏ do vancomycin

Hội chứng người đỏ do vancomycin

I. Giới thiệu 1.Tổng quan về Vancomycin Vancomycin là một kháng sinh glycopeptide được sử dụng rộng rãi trong điều trị các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là Staphylococcus aureus kháng methicillin MRSA và Enterococcus. Được phát hiện vào năm 1953 từ một chủng vi khuẩn Streptomy...

Hình ảnh Vai trò corticoid dạng hít (ICS) cho bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) giai đoạn ổn định

Vai trò corticoid dạng hít (ICS) cho bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) giai đoạn ổn định

1\. Vai trò corticoid dạng hít trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD là một rối loạn viêm được đặc trưng bởi cả viêm đường thở và viêm toàn thân và liệu pháp glucocorticoid dạng hít ICS có thể làm giảm tình trạng viêm này. Do đó, người ta...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của Hiệp hội tim mạch châu Âu (ESC) về sử dụng thuốc quản lý tình trạng Huyết áp tăng và Tăng huyết áp

Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của Hiệp hội tim mạch châu Âu (ESC) về sử dụng thuốc quản lý tình trạng Huyết áp tăng và Tăng huyết áp

1\. Định nghĩa tăng huyết áp: Hướng dẫn năm 2024 của ESC tiếp tục định nghĩa tăng huyết áp là huyết áp tâm thu tại phòng khám ≥140 mmHg hoặc huyết áp tâm trương ≥90 mmHg, và đưa ra một phân loại mới gọi là “Huyết áp tăng” , được định nghĩa là huyết áp tâm thu tại phòng khám 120–139 mmHg hoặc huyế...

Hình ảnh Cô Đơn Là Gì?

Cô Đơn Là Gì?

Cô đơn là cảm giác chúng ta trải qua khi có quá nhiều khoảng cách, dù là thực tế hay tưởng tượng, giữa bản thân và người khác.

Hình ảnh Hướng dẫn điều trị COPD theo GOLD 2022

Hướng dẫn điều trị COPD theo GOLD 2022

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD là một trong ba bệnh gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới và 90% số ca tử vong xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình1. Có hơn 3 triệu người tử vong vì COPD trong năm 2012 chiếm 6% trên tổng số người tử vong toàn cầu. COPD hiện nay là một thách thức...

Hình ảnh Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

1\. Giới thiệu Clostridium difficile C. difficile lần đầu được phân lập bởi Hall và O’Toole từ mẫu phân của trẻ mới sinh khỏe mạnh vào năm 1935 \ 2\ . C.difficile có ở đường tiêu hóa của 3% người lớn khỏe mạnh, 20% bệnh nhân nằm viện, 25% - 80% trẻ sơ sinh và từng được cho là chủng vi sinh vật nằ...

Hình ảnh Cơ chế đề kháng carbapenem của các chủng Gram âm đa kháng và tiếp cận điều trị hiện nay: Lựa chọn các kháng sinh mới hay kháng sinh kinh điển colistin

Cơ chế đề kháng carbapenem của các chủng Gram âm đa kháng và tiếp cận điều trị hiện nay: Lựa chọn các kháng sinh mới hay kháng sinh kinh điển colistin

Các vi khuẩn Gram âm đang có xu hướng gia tăng đề kháng ở mức báo động toàn cầu, khiến các nhà lâm sàng gặp rất nhiều khó khăn trong công tác điều trị. Trong bối cảnh này, bên cạnh các kháng sinh kinh điển đã được sử dụng nhiều năm qua là colistin, các nhà khoa học đã rất nỗ lực phát triển các dò...

Hình ảnh Tối ưu hóa chế độ liều kháng sinh aminoglycoside

Tối ưu hóa chế độ liều kháng sinh aminoglycoside

1\. Tổng quan về kháng sinh aminoglycoside Aminoglycoside là nhóm kháng sinh có tác dụng diệt khuẩn, bao gồm: amikacin, gentamycin, tobramycin, kanamycin, netilmycin, plazomicin, streptomycin và paromomycin. Aminoglycoside có tác dụng diệt khuẩn nhanh bằng cách ức chế tổng hợp protein của vi khuẩ...

Hình ảnh Một số thuốc mới trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm

Một số thuốc mới trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm

Vài thập kỷ qua, đã có nhiều thuốc cho điều trị suy tim phân suất tống máu giảm (HFrEF). Tuy nhiên, phác đồ hiện tại vẫn là chưa đủ và tiên lượng của bệnh nhân vẫn còn kém. Do đó, đã có một số thuốc mới điều trị HFrEF ra đời.