Tin Tức Thuốc

Một số lưu ý trong quản lí sử dụng thuốc chống động kinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 9 phút đọc
Một số lưu ý trong quản lí sử dụng thuốc chống động kinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản

Hầu hết phụ nữ bị động kinh sẽ không có sự thay đổi nào về kiểu động kinh khi mang thai, nhưng một số phụ nữ lại bị cơn động kinh trở nên trầm trọng hơn so với lúc ban đầu. Bệnh nhân bị động kinh có thể tăng nguy cơ mắc các biến chứng trong quá trình mang thai, bao gồm tiền sản giật, sinh non, xuất huyết, thai chậm phát triển và thai chết lưu [2]. Các nghiên cứu cũng cho thấy nguy cơ tử vong ở bà mẹ bị động kinh tăng lên khi mang thai. Những rủi ro này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn và theo dõi sử dụng các thuốc chống động kinh(anti-seizure medication – ASM) trước, trong và sau thai kỳ [1]. Mục tiêu chung của việc điều trị là kiểm soát cơn động kinh tối ưu với mức phơi nhiễm tối thiểu của thai nhi với ASM trong tử cung nhằm giảm nguy cơ gây quái thai về mặt cấu trúc và phát triển thần kinh.

I. KHI CÓ KẾ HOẠCH MANG THAI

Tư vấn cho tất cả phụ nữ mắc động kinh trong độ tuổi sinh đẻ về khả năng mang thai trong tương lai là rất quan trọng vì khoảng một nửa số ca mang thai thường không có kế hoạch và có thể giảm thiểu nguy cơ biến chứng bằng các biện pháp can thiệp trước và ở thai kỳ sớm. Ngoài ra, nhiều phụ nữ bị bệnh động kinh có kiến ​​thức còn hạn chế về các vấn đề liên quan đến việc chăm sóc khi mang thai và sinh đẻ. Do đó, các bác sĩ lâm sàng nên thảo luận về tầm quan trọng của việc lập kế hoạch mang thai cho những phụ nữ mắc bệnh động kinh có khả năng sinh con trong mỗi lần khám bệnh. Việc tư vấn bao gồm thông tin về biện pháp ngừa thai, khả năng thất bại điều trị của thuốc chống động kinh (ASM), hiệu quả thuốc tránh thai khi sử dụng cùng ASM, nguy cơ rủi ro của ASM đối với thai nhi, những thay đổi cần thiết để tối ưu hóa chế độ ASM và tầm quan trọng của bổ sung axit folic để ngăn ngừa dị tật ống thần kinh[1].

1. Tương tác giữa thuốc chống động kinh và thuốc tránh thai làm giảm hiệu quả tránh thai

- Một số ASM gây cảm ứng isoenzyme CYP450 ở gan, làm tăng tốc quá trình chuyển hóa tại gan, đồng thời làm thay đổi sự gắn kết protein của estrogen và progesterone ngoại sinh, dẫn đến làm giảm hiệu quả của các biện pháp tránh thai estrogen-progestin dùng đồng thời. Do đó, việc sử dụng ASM gây cảm ứng enzyme làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn [1].

- Một nghiên cứu cắt ngang cho thấy 65% phụ nữ bị động kinh trong độ tuổi sinh sản không biết về sự giảm hiệu quả của thuốc tránh thai đường uống khi dùng cùng ASM [1].

- Một báo cáo đã chứng minh rằng carbamazepine làm giảm nồng độ steroid tránh thai, tăng chảy máu đột ngột và làm giảm nồng độ etonogestrel xuống dưới ngưỡng ức chế rụng trứng. Một nghiên cứu khác về topiramate cũng chứng minh rằng ngay cả ASM cảm ứng enzyme yếu này cũng có thể có tác động đáng kể đến nồng độ etonogestrel, làm giảm chúng xuống dưới ngưỡng ức chế rụng trứng ở 30% người dùng [1].

Bảng 1: Mức độ gây cảm ứng enzym chuyển hóa ở gan của các ASM [1]

Thuốc gây cảm ứng mạnhThuốc gây cảm ứng yếuThuốc không gây cảm ứng
(Giảm hiệu quả của thuốc tránh thai nội tiết tố)(Có khả năng làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai nội tiết tố)(Không tương tác với thuốc tránh thai nội tiết tố)
- Carbamazepine - Cenobamate - Oxcarbazepine - Perampanel - Phenobarbital - Phenytoin - Primidone- Clobazam - Eslicarbazepine - Felbamate - Lamotrigine - Rufinamide - Topiramate- Clonazepam - Ethosuximide - Gabapentin - Lacosamide - Levetiracetam - Pregabalin - Tiagabine - Valproate - Zonisamide - Vigabatrin

2. Lựa chọn thuốc chống động kinh

- Đơn trị liệu bằng lamotrigine hoặc levetiracetam được ưu tiên là lựa chọn đầu tay vì chúng có dữ liệu nhất quán về việc ít gây nguy cơ gây quái thai ở cấu trúc và ít ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, bác sĩ lâm sàng nên cân nhắc nhiều yếu tố khi lựa chọn ASM để mang lại sự cân bằng giữa việc kiểm soát cơn động kinh của mẹ và tác dụng phụ tối thiểu đối với thai nhi. Những cân nhắc bao gồm: thất bại điều trị trước đó (nếu có), hội chứng động kinh và các loại cơn động kinh, mức độ nghiêm trọng của cơn động kinh, tác dụng phụ và bệnh đi kèm.[1]

- Valproate nên tránh sử dụng, được xem là biện pháp cuối cùng khi các ASM khác không kiểm soát được cơn động kinh. Có nhiều dữ liệu xác minh valproate làm tăng đáng kể nguy cơ dị tật bẩm sinh nghiêm trọng, hậu quả bất lợi về phát triển thần kinh và chứng tự kỷ, rối loạn tự kỷ. Nếu sử dụng valproate thì nên kê đơn ở liều thấp nhất có hiệu quả. Có thể dùng liều 500 đến 600 mg/ngày hoặc ít hơn. Một số bệnh nhân có thể được kiểm soát tốt với nồng độ thuốc trong huyết thanh dưới ngưỡng điều trị. [1]

ình 1: Nguy cơ gây dị tật thai nhi của các thuốc chống động kinh [1]

II. TRONG THAI KỲ

1. Thay đổi dược động học của thuốc chống động kinh

Những thay đổi sinh lý khi mang thai có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu, phân bố, chuyển hóa và thải trừ thuốc. Điều này có thể ảnh hưởng đến nồng độ ASM trong huyết tương khi mang thai. Mức giảm này thay đổi khác nhau giữa các bệnh nhân và loại ASM được sử dụng. Mức giảm nồng độ trong huyết thanh và các cơ chế dược động học có thể được mô tả trong Bảng 2. [3]

Bảng 2: Những thay đổi về nồng độ trong huyết thanh của ASM trong thai kỳ [3]

Thuốc chống động kinhGiảm nồng độ thuốc trong huyết tươngCơ chế thay đổi dược động học
PhenobarbitalLên đến 55%Thay đổi gắn kết protein huyết tương
Phenytoin60 - 70%Thay đổi gắn kết protein huyết tương
Carbamazepine0 -12%Không được mô tả đầy đủ
Oxcarbazepine monohydrate-derivative36 - 62%Tăng cường chuyển hóa ở gan Tăng thanh thải qua thận
Sodium valproateLên đến 23%Thay đổi gắn kết protein huyết tương
Lamotrigine- Giảm 69% (77% dân số) - Giảm 17% (23% dân số)Tăng cường hoạt động enzym Uridine glucuronyl transferase Tăng thanh thải qua thận
Gabapentin and pregabalinThiếu dữ liệuTăng thanh thải qua thận
TopiramateLên đến 30%Tăng thanh thải qua thận
Levetiracetam40 - 60%Tăng thanh thải qua thận
ZonisamideLên đến 35% nhưng ít dữ liệuGiảm hấp thu qua đường tiêu hóa Tăng cường chuyển hóa ở gan Tăng thanh thải qua thận

2. Theo dõi nồng độ thuốc chống động kinh và hiệu chỉnh liều

Do những thay đổi về thể tích phân bố cũng như độ thanh thải ở thận và chuyển hóa ở gan của ASM trong quá trình mang thai, bệnh nhân động kinh nên được theo dõi nồng độ ASM trong máu định kỳ. Nồng độ thuốc tự do (không liên kết) đối với các ASM liên kết mạnh với protein (ví dụ phenytoin, phenobarbital, valproate, carbamazepine) đáng tin cậy hơn trong thai kỳ. Tần suất kiểm tra tối ưu chưa được biết rõ. Đề xuất nên kiểm tra nồng độ ASM vào các thời điểm sau và điều chỉnh liều lượng nếu cần để duy trì nồng độ mục tiêu trong máu của từng bệnh nhân:[1]

- Khi bắt đầu có thai và định kỳ mỗi 4 tuần trong suốt thai kỳ.

- Một lần vào lần khám sau sinh sáu tuần.

- Ngay lập tức nếu bệnh nhân báo cáo hoặc có biểu hiện tăng hoạt động co giật hoặc tăng mức độ nghiêm trọng của cơn động kinh.

- Ngay lập tức nếu bệnh nhân bị chóng mặt, mờ mắt hoặc các triệu chứng thông thường khác liên quan đến độc tính của ASM.

Khi không xác định được nồng độ ASM trong máu, một báo cáo năm 2019 từ Liên đoàn Quốc tế Chống Động kinh (ILAE) lưu ý rằng việc tăng liều ASM sau ba tháng đầu thai kì đối với phụ nữ bị động kinh là hợp lý khi áp dụng các điều kiện sau [1]:

- Việc điều trị liên quan đến các ASM dễ bị thay đổi rõ rệt về độ thanh thải (lamotrigine, levetiracetam và oxcarbazepine) khi mang thai.

- Các cơn động kinh bao gồm các động kinh cục bộ lan tỏa hoặc động kinh toàn thể co cứng - giật cục bộ.

- Việc kiểm soát cơn động kinh nhạy cảm với những thay đổi về nồng độ ASM trước khi mang thai.

- Bệnh nhân bắt đầu mang thai được điều trị với liều ASM thấp nhất có hiệu quả.

Biên soạn: DS. Phạm Thị Linh, DS. Thái Thị Thanh Hải - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Hiệu đính: DS. Nguyễn Khánh Huyền - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo

1. Management of epilepsy during preconception, pregnancy, and the postpartum period

https://www.uptodate.com/contents/management-of-epilepsy-during-preconception-pregnancy-and-the-postpartum-period?topicRef=2218&source=see_link

2. Risks associated with epilepsy during pregnancy and the postpartum period

https://www.uptodate.com/contents/risks-associated-with-epilepsy-during-pregnancy-and-the-postpartum-period?sectionName=EFFECTS%20OF%20ASMs%20ON%20THE%20FETUS%20AND%20CHILD&topicRef=2224&anchor=H4&source=see_link

3. Pharmacokinetic changes in pregnancy and effects on antiepileptic medicine plasma levels

https://www.medsafe.govt.nz/profs/PUArticles/March2024/Pharmacokinetic-changes-in-pregnancy-effects-on-antiepileptic-medicine-plasma-levels.html

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Axit Folic

Xem tất cả 17 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Thuốc điều trị động kinh

Thuốc điều trị động kinh

Lịch sử điều trị bệnh động kinh bắt đầu với việc sử dụng kali bromid khi Locock ghi nhận tác dụng chống động kinh của thuốc này vào năm 1857. Đến những năm 1900 – 1985, đã có nhiều thuốc chống động kinh thế hệ 1 được đưa vào sử dụng như barbiturat, benzodiazepin, carbamazepin, ethosuximid, phenyl...

Hình ảnh Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

1. Đặt vấn đề Tăng huyết áp làm phức tạp 5% đến 10% tổng số ca mang thai và là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở mẹ và thai nhi trên toàn cầu. Rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp kéo dài cũng như các biến cố tim mạch và mạch máu não trong tương...

Hình ảnh HSA: Kéo dài thời gian sử dụng biện pháp tránh thai từ 6 tuần lên 6 tháng sau khi ngừng mycophenolat mofetil ở nữ giới đang trong độ tuổi sinh sản

HSA: Kéo dài thời gian sử dụng biện pháp tránh thai từ 6 tuần lên 6 tháng sau khi ngừng mycophenolat mofetil ở nữ giới đang trong độ tuổi sinh sản

18/08/2026 12:00:00 SA: ...

Hình ảnh Sử dụng thuốc trong điều trị và phòng ngừa cơn đau nửa đầu (Migrain)

Sử dụng thuốc trong điều trị và phòng ngừa cơn đau nửa đầu (Migrain)

Đau nửa đầu là một trong những dạng đau đầu phổ biến nhất, trong hầu hết các trường hợp đều có tính di truyền, ảnh hưởng đến 12-15% dân số nói chung. \ 4\ . Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất xảy ra ở độ tuổi từ 20 đến 50. Trong độ tuổi này, phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp ba lần so với nam giới.\ 1\ Đau...

Hình ảnh Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Ceftolozan là một cephalosporin mới hiện đang được phát triển cùng với chất ức chế β-lactamase (tazobactam) để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTIs), nhiễm trùng trong ổ bụng phức tạp (cIAIs),...

Hình ảnh Hướng dẫn toàn cầu 2025: chẩn đoán và điều trị nhiễm nấm Candida

Hướng dẫn toàn cầu 2025: chẩn đoán và điều trị nhiễm nấm Candida

Các loài Candida là nguyên nhân chính gây nhiễm trùng nấm ở bệnh nhân điều trị tại bệnh viện, góp phần đáng kể vào tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Năm 2025, Liên đoàn Nấm Y học Châu Âu ECMM đã hợp tác với Hiệp hội Nấm học Quốc tế về Người và Động vật ISHAM , Hiệp hội Vi sinh học Hoa Kỳ ASM và các chuy...

Hình ảnh Thuốc điều trị mụn trứng cá

Thuốc điều trị mụn trứng cá

Trứng cá acne là bệnh da thông thường, gây nên do tăng tiết chất bã và viêm của hệ thống nang lông tuyến bã. Bệnh biểu hiện bằng nhiều loại tổn thương khác nhau như mụn cám, sẩn, sẩn viêm, mụn mủ, mụn bọc, nang...khu trú ở vị trí tiết nhiều chất bã nhờn mặt, lưng, ngực. Khoảng 80% trường hợp trứn...

Hình ảnh HSA: Nguy cơ nhiễm độc thần kinh khi sử dụng Aciclovir ở bệnh nhân lọc màng bụng

HSA: Nguy cơ nhiễm độc thần kinh khi sử dụng Aciclovir ở bệnh nhân lọc màng bụng

Case lâm sàng Một bệnh nhân nữ 40 tuổi, bệnh thận giai đoạn cuối nghi do viêm cầu thận mạn tính , được điều trị bằng phương pháp lọc màng bụng trong 7 năm qua và bị vô niệu. Bệnh nhân đến khoa cấp cứu với tình trạng lú lẫn tiến triển tăng dần trong 3 ngày. Qua thăm khám, bệnh nhân có biểu hiện gi...

Hình ảnh Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Đầu năm nay, Hội Thận tiết niệu Châu Âu (European Association of Urology - EAU) đã đưa ra Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2022, bao gồm các khuyến cáo dựa trên bằng chứng về dự phòng và điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu (NKTN). Trong bài này, chúng tôi xin tóm tắt các khuyến cáo liên quan đến việc sử dụng thuốc điều trị 2 thể NKTN không phức tạp thường gặp: viêm bàng quang và viêm thận bể thận không phức tạp.

Hình ảnh Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp - Cập nhật Hướng dẫn của Hội Thận tiết niệu Châu Âu 2022

Đầu năm nay, Hội Thận tiết niệu Châu Âu (European Association of Urology - EAU) đã đưa ra Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2022 (NKTN). Trong bài này, chúng tôi xin tóm tắt các khuyến cáo liên quan đến việc sử dụng thuốc điều trị 2 thể NKTN phức tạp: NKTN liên quan ống thông tiểu và nhiễm khuẩn hệ thống đường vào NKTN.

Hình ảnh Các phương pháp đo và ước tính mức lọc cầu thận: Công thức và ý nghĩa trong thực hành lâm sàng

Các phương pháp đo và ước tính mức lọc cầu thận: Công thức và ý nghĩa trong thực hành lâm sàng

1\. Mức lọc cầu thận là gì? Mức lọc cầu thận Glomerular filtration rate, viết tắt GFR là một trong các chỉ số quan trọng được dùng trong đánh giá tình trạng thận và xác định những tổn thương thận gặp phải. Mức lọc cầu thận bình thường cho thấy thận đang làm việc hiệu quả, nếu chỉ số này thấp bất...

Hình ảnh Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

1\. Tổng quan về nhóm kháng sinh beta-lactam Beta-lactam là một họ kháng sinh rất lớn, bao gồm các kháng sinh có cấu trúc hóa học chứa vòng beta-lactam. Khi vòng này liên kết với một cấu trúc vòng khác sẽ hình thành các phân nhóm lớn tiếp theo gồm: nhóm penicillin, nhóm cephalosporin, nhóm carbap...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Ngày 01/01/2026, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ American Diabetes Association – ADA đã công bố Tiêu chuẩn điều trị trong đái tháo đường năm 2026, tiếp tục cập nhật các chiến lược quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường, bao gồm kiểm soát huyết áp, rối loạn lipid máu, phòng ngừa biến...

Hình ảnh Quản lý thiếu máu trong bệnh thận mạn – KDIGO 2026

Quản lý thiếu máu trong bệnh thận mạn – KDIGO 2026

Thiếu máu là một biến chứng phổ biến ở bệnh nhân có bệnh thận mạn CKD , với mức độ nghiêm trọng tỷ lệ thuận với giai đoạn suy thận. Tình trạng này không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống mà còn gia tăng tỉ lệ tử vong và các rủi ro về tim mạch. Thiếu máu còn liên quan đến nhiều hậu quả bất lợi khá...

Hình ảnh MHRA: Khuyến cáo sử dụng bộ lọc khi truyền dinh dưỡng đường tĩnh mạch

MHRA: Khuyến cáo sử dụng bộ lọc khi truyền dinh dưỡng đường tĩnh mạch

Dinh dưỡng đường tĩnh mạch parenteral nutrition là phương pháp cung cấp dưỡng chất trực tiếp vào tuần hoàn máu qua đường tĩnh mạch, được chỉ định cho bệnh nhân không thể hấp thu dinh dưỡng qua đường tiêu hóa. Dung dịch truyền bao gồm các axit amin, nhũ tương lipid, glucose, vitamin, nguyên tố vi...

Hình ảnh Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Đặt vấn đề Thuốc kháng vitamin K VKA là nhóm thuốc chống đông đường uống đã được sử dụng trong hàng thập kỷ. Kể từ năm 2010, dabigatran là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp DOAC đầu tiên được FDA phê duyệt. Tiếp sau đó sự ra đời của các thuốc DOAC ức chế yếu tố Xa. Xu hướng sử dụng D...