Tin Tức Thuốc

Sử dụng thuốc trong điều trị và phòng ngừa cơn đau nửa đầu (Migrain)

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 8 phút đọc
Sử dụng thuốc trong điều trị và phòng ngừa cơn đau nửa đầu (Migrain)

Đau nửa đầu là một trong những dạng đau đầu phổ biến nhất, trong hầu hết các trường hợp đều có tính di truyền, ảnh hưởng đến 12-15% dân số nói chung. [4]. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất xảy ra ở độ tuổi từ 20 đến 50. Trong độ tuổi này, phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp ba lần so với nam giới.[1]

Đau nửa đầu là các cơn đau đầu từ trung bình đến nặng, thường đau nhói một bên, đau tăng khi hoạt động thể chất. Các cơn đau thường đi kèm với chán ăn, buồn nôn (80%), nôn (40–50%), sợ ánh sáng (60%), nhạy cảm với tiếng ồn (50%) và quá mẫn cảm với một số mùi (10%), dấu hiệu kích hoạt hệ thống giao cảm được quan sát thấy ở 82% bệnh nhân, hầu hết thường chảy nước mắt nhẹ. Khi đau đầu một bên, họ có thể đổi bên trong một cơn hoặc từ cơn này sang cơn khác. Thời gian của các cơn từ 4 đến 72 giờ theo định nghĩa của Internationnal Headache Society.  Ở trẻ em, các cơn đau ngắn hơn và có thể không đau đầu, chỉ buồn nôn và chóng mặt nghiêm trọng.[1]

1. Điều trị cơn đau nửa đầu

- Cơn đau nửa đầu mức độ nhẹ (không xuất hiện nôn mửa hoặc buồn nôn nghiêm trọng): thuốc giảm đau (NSAID, acetaminophen) hoặc thuốc giảm đau kết hợp thường được sử dụng trước tiên vì tính hiệu quả và kinh tế. Đối với các cơn không đáp ứng với thuốc giảm đau, phối hợp thêm Triptan. Việc sử dụng kết hợp NSAID với Triptan hiệu quả hơn so với việc chỉ sử dụng một nhóm thuốc. Khi các cơn kèm theo buồn nôn hoặc nôn mửa nghiêm trọng, có thể sử dụng thuốc chống nôn bằng đường uống hoặc trực tràng. [2]

- Các cơn đau nửa đầu từ trung bình đến nặng (không xuất hiện nôn mửa hoặc buồn nôn nghiêm trọng) các thuốc điều trị đau nửa đầu bằng đường uống là ưu tiên hàng đầu, bao gồm triptans đường uống hoặc sự kết hợp của sumatriptan-naproxen. Đối với những người có chống chỉ định hoặc không dung nạp triptan, thuốc đối kháng peptide liên quan đến gen calcitonin (CGRP) hoặc lasmiditan có thể có hiệu quả. Khi có biến chứng do nôn mửa hoặc buồn nôn nghiêm trọng, các cơn đau nửa đầu nghiêm trọng có thể được điều trị bằng thuốc chống nôn hoặc các thuốc điều trị chứng đau nửa đầu không dùng đường uống bao gồm sumatriptan tiêm dưới da, sumatriptan xịt mũi,  zolmitriptan, dihydroergotamine tiêm. [2]

- Cơn đau nửa đầu cấp cứu: Đối với những bệnh nhân đến khoa cấp cứu bệnh viện vì chứng đau nửa đầu nghiêm trọng, đặc biệt nếu chứng đau nửa đầu kèm theo buồn nôn hoặc nôn mửa nghiêm trọng, nên điều trị ban đầu bằng sumatriptan 6mg tiêm dưới da và/hoặc thuốc chống nôn qua đường tiêm (ví dụ prochlorperazine 10mg TTM; metoclopramide 10mg TTM; chlorpromazin 0,1 mg/kg liều duy nhất truyền tĩnh mạch chậm (tốc độ tối đa 1 mg/phút), liều tích lũy tối đa 25 mg).  Ketorolac 30 mg TTM hoặc 60 mg TB. Đây là các thuốc đã có bằng chứng về hiệu quả từ các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên. [2]

- Dihydroergotamine (DHE 45) 1 mg TTM kết hợp với metoclopramide 10 mg TTM cũng là một lựa chọn thay thế hợp lý để điều trị chứng đau nửa đầu nặng khó chữa ở khoa cấp cứu và có thể được sử dụng nếu đơn trị liệu bằng metoclopramide không hiệu quả. Dihydroergotamine tiêm không nên được sử dụng như đơn trị liệu. Dihydroergotamine chống chỉ định ở những bệnh nhân mắc bệnh mạch máu thiếu máu cục bộ liên quan đến tuần hoàn tim, mạch máu não hoặc ngoại biên. [2]

Đối với những bệnh nhân được điều trị tại khoa cấp cứu: đề xuất điều trị bổ sung bằng dexamethasone dưới dạng liều tiêm tĩnh mạch duy nhất 4 mg để giảm nguy cơ tái phát cơn đau đầu sớm. Trong một phân tích tổng hợp của bảy thử nghiệm ngẫu nhiên được thực hiện tại các khoa cấp cứu hoặc phòng khám đau đầu, điều trị bằng đường tiêm bằng dexamethasone đã cho thấy làm giảm tỷ lệ tái phát đau đầu sớm khi được thêm vào liệu pháp điều trị đau nửa đầu cấp tính tiêu chuẩn. Trong thử nghiệm lâm sàng (n = 738), dexamethasone có hiệu quả hơn đáng kể so với giả dược trong việc giảm tái phát chứng đau nửa đầu từ 24 đến 72 giờ sau khi điều trị (nguy cơ tương đối 0,74, KTC 95% 0,6-0,9).. Không có sự khác biệt đáng kể về tác dụng phụ giữa nhóm dexamethasone và nhóm giả dược. Tuy nhiên, dexamethasone không mang lại lợi ích bổ sung nào trong việc giảm đau đầu ngay lập tức. [2]

Hình 1: Thuốc điều trị cơn đau nửa đầu cấp tính [1]

2. Dự phòng cơn đau nửa đầu

Nhiều bệnh nhân mắc chứng đau nửa đầu có thể được hưởng lợi từ việc điều trị dự phòng . Mặc dù không có định nghĩa chặt chẽ nào về tần suất hoặc thời gian chính xác của cơn đau nửa đầu để đưa ra liệu pháp phòng ngừa, nhưng hơn 4 cơn đau đầu mỗi tháng hoặc những cơn đau đầu kéo dài hơn 12 giờ thường được coi là ngưỡng hợp lý. Mục tiêu chính của việc dự phòng là: giảm tần suất, mức độ nghiêm trọng của cơn cấp tính; cải thiện khả năng đáp ứng với điều trị các cơn cấp tính; cải thiện chất lượng cuộc sống; ngăn chặn sự tiến triển của chứng đau nửa đầu từng đợt thành chứng đau nửa đầu mãn tính [3]

Các chỉ định sử dụng thuốc dự phòng cơn đau nửa đầu bao gồm:

  • Đau nửa đầu thường xuyên hoặc kéo dài.
  • Các cơn đau nửa đầu gây suy giảm chất lượng cuộc sống mặc dù .được điều trị cấp tính thích hợp.
  • Chống chỉ định hoặc xảy ra tác dụng phụ nghiêm trọng với các liệu pháp cấp tính.
  • Thất bại của các liệu pháp điều trị cấp tính
  • Có nguy cơ lạm dụng thuốc điều trị đau nửa đầu
  • Đau nửa đầu kinh nguyệt (liệu pháp phòng ngừa ngắn hạn trong thời kỳ tiền kinh nguyệt ở bệnh nhân nữ bị chứng đau nửa đầu do kinh nguyệt xảy ra theo lịch trình có thể dự đoán được).[3]

Lựa chọn thuốc điều trị:

  • Lựa chọn đầu tay:  amitriptyline, venlafaxine, thuốc chẹn beta ( metoprolol hoặc propranolol), hoặc topiramate.
  • Lựa chọn thứ hai: đề xuất sử dụng các thuốc bậc hai để phòng ngừa chứng đau nửa đầu từng đợt cho những bệnh nhân có CCĐ hoặc đáp ứng không đầy đủ (sau ít nhất 8 tuần với liều điều trị) của hai loại thuốc bậc một trở lên. Thuốc bậc 2 bao gồm các thuốc hạ huyết áp khác, thuốc đối kháng peptide liên quan đến gen calcitonin (CGRP), valproate và gabapentin.[3]

Khoảng một nửa số bệnh nhân khi được dùng thuốc trên sẽ giảm 50% tần suất đau đầu, nhưng liều lượng cần thiết có thể dẫn đến các tác dụng phụ không thể dung nạp được [8]. Việc lựa chọn giữa các thuốc phòng ngừa có hiệu quả tương tự nên được cá nhân hóa theo đặc điểm cụ thể của bệnh nhân, tình trạng bệnh đi kèm (Bảng 1).

Bảng 1: Lựa chọn thuốc dự phòng đau nửa đầu trên đối tượng bệnh nhân cụ thể [3]

Bệnh mắc kèmLựa chọn ưu tiên
Tăng huyết áp, không hút thuốc và dưới 60 tuổiMetoprolol, propranolol hoặc timolol trong trường hợp không có CCĐ với thuốc chẹn beta.
Tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc trên 60 tuổiVerapamil hoặc flunarizine (không nên sử dụng thuốc chẹn beta vì có thể liên quan đến tỷ lệ biến cố tim mạch cao hơn so với các thuốc hạ huyết áp khác)
Trầm cảm hoặc rối loạn tâm trạngAmitriptyline hoặc venlafaxine
Động kinhValproate hoặc topiramate
Mất ngủAmitriptyline
Bệnh nhân có hiện tượng RaynaudVerapamil hoặc flunarizine

Không nên sử dụng Valproate cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ vì có liên quan đến việc tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh. Tuy nhiên, nó có thể được xem xét đối với những người sử dụng biện pháp tránh thai nếu các lựa chọn khác không hiệu quả hoặc không dung nạp được.

Việc dự phòng cơn đau nửa đầu cấp tính luôn phải kết hợp với biện pháp điều trị không dùng thuốc: Thường xuyên tập thể thao sức bền, các phương pháp thư giãn,  điều trị tâm lí, kiểm soát căng thẳng…

Biên soạn: DS. Nguyễn Thị Mai Duyên

Tài liệu tham khảo

1. Hans-Christoph Diener, Dagny Holle-Lee, Steffen Na¨gel, Treatment of migraine attacks and prevention of migraine: Guidelines by the German Migraine and Headache Society and the German Society of Neurology 2019.

2. Todd J Schwedt, MD, MSCI Ivan Garza, MD, Acute treatment of migraine in adults https://www.uptodate.com/contents/acute-treatment-of-migraine-in-adults?source=history_widget

3. Todd J Schwedt, MD, MSCI Ivan Garza, MD,  Preventive treatment of episodic migraine in adults  https://www.uptodate.com/contents/preventive-treatment-of-episodic-migraine-in-adults?topicRef=3347&source=see_link#H111892288

4. F Michael Cutrer, MD, Pathophysiology, clinical manifestations, and diagnosis of migraine in adults https://www.uptodate.com/contents/pathophysiology-clinical-manifestations-and-diagnosis-of-migraine-in-adults?search=prevalant%20migrain&sectionRank=1&usage_type=default&anchor=H21674074&source=machineLearning&selectedTitle=1~150&display_rank=1#

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Acetaminophen

Xem tất cả 45 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Thuốc điều trị động kinh

Thuốc điều trị động kinh

Lịch sử điều trị bệnh động kinh bắt đầu với việc sử dụng kali bromid khi Locock ghi nhận tác dụng chống động kinh của thuốc này vào năm 1857. Đến những năm 1900 – 1985, đã có nhiều thuốc chống động kinh thế hệ 1 được đưa vào sử dụng như barbiturat, benzodiazepin, carbamazepin, ethosuximid, phenyl...

Hình ảnh Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hầu hết các liệu pháp điều trị ung thư hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ gây ra phản ứng liên quan đến truyền dịch Infusion – related reactions - IRR , với các biểu hiện lâm sàng từ nhẹ đến sốc phản vệ thậm chí đe dọa tính mạng. Giai đoạn chuẩn bị trước truyền và dự phòng bằng thuốc Pre-medication là...

Hình ảnh Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Ceftolozan là một cephalosporin mới hiện đang được phát triển cùng với chất ức chế β-lactamase (tazobactam) để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTIs), nhiễm trùng trong ổ bụng phức tạp (cIAIs),...

Hình ảnh CẢNH BÁO NGỘ ĐỘC METHANOL

CẢNH BÁO NGỘ ĐỘC METHANOL

Hiện nay, tình hình ngộ độc methanol được ghi nhận khá phổ biến. Đa số các trường hợp này vô tình/cố ý uống rượu hoặc các loại cồn sát trùng có pha trộn với cồn công nghiệp chứa methanol dẫn đến nhiễm độc, thậm chí tử vong. Mới đây, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận một bệnh n...

Hình ảnh Cập nhật các thuốc và phác đồ sử dụng trong ghép thận

Cập nhật các thuốc và phác đồ sử dụng trong ghép thận

Ghép thận là lựa chọn điều trị ưu tiên cho phần lớn bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối giúp cải thiện chức năng thận sau ghép và tăng cường chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Hình ảnh Dự phòng thuốc chống đông ở bệnh nhân nhập viện

Dự phòng thuốc chống đông ở bệnh nhân nhập viện

1\. Đặt vấn đề Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch TTHKTM bao gồm hai biểu hiện cấp tính là huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới và thuyên tắc động mạch phổi. Cơ chế hình thành TTHKTM là do sự phối hợp của 3 yếu tố gọi là tam giác Virchow : ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch, rối loạn quá trình đông máu gây tăng...

Hình ảnh Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hiện nay, việc sử dụng sonde nuôi dưỡng để cung cấp dinh dưỡng và điều trị cho bệnh nhân ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là đối với những người gặp khó khăn trong việc nuốt, bệnh nhân hôn mê, hoặc người cao tuổi suy nhược. Tuy nhiên, khi sử dụng thuốc qua sonde, dược động học của thuốc có th...

Hình ảnh Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Sốt xuất huyết Dengue SXHD là bệnh truyền nhiễm gây dịch do vi rút Dengue gây nên. Vi rút Dengue có 4 týp huyết thanh là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Vi rút truyền từ người bệnh sang người lành do muỗi đốt. Muỗi Aedes aegypti là côn trùng trung gian truyền bệnh chủ yếu. Tại Việt Nam sốt xuất huy...

Hình ảnh TGA: Nguy cơ tổn thương gan hiếm gặp liên quan đến Sâm Ấn Độ (Withania somnifera)

TGA: Nguy cơ tổn thương gan hiếm gặp liên quan đến Sâm Ấn Độ (Withania somnifera)

21/08/2026 12:00:00 SA: ...

Hình ảnh Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

1\. Giới thiệu Clostridium difficile C. difficile lần đầu được phân lập bởi Hall và O’Toole từ mẫu phân của trẻ mới sinh khỏe mạnh vào năm 1935 \ 2\ . C.difficile có ở đường tiêu hóa của 3% người lớn khỏe mạnh, 20% bệnh nhân nằm viện, 25% - 80% trẻ sơ sinh và từng được cho là chủng vi sinh vật nằ...

Hình ảnh Corticosteroid tiêm ngoài màng cứng trong kiểm soát đau rễ thần kinh

Corticosteroid tiêm ngoài màng cứng trong kiểm soát đau rễ thần kinh

1\. Đặt vấn đề Bệnh lý rễ thần kinh Radiculopathy là bệnh lý do tổn thương hoặc chèn ép rễ thần kinh tại vị trí thoát ra từ tủy sống, thường gặp do những nguyên nhân hàng đầu như thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống, thoái hóa cột sống thắt lưng gây hẹp ống sống thắt lưng,…. Tình trạng này gây đau cổ...

Hình ảnh Gaslighting là gì?

Gaslighting là gì?

Gaslighting là một hình thức thao túng tâm lý, trong đó kẻ lạm dụng cố tình khiến nạn nhân nghi ngờ nhận thức, ký ức và cảm xúc của mình. Đây không chỉ là một sự kiện đơn lẻ mà thường diễn ra trong một thời gian dài, làm xói mòn sự tự tin và ổn định tâm lý của nạn nhân. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về gaslighting, cách nhận biết những dấu hiệu của nó và cách bảo vệ bản thân trước loại thao túng nguy hiểm này.

Hình ảnh Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

1\. Đặt vấn đề Hội chứng mạch vành cấp ACS liên quan đến thiếu máu cơ tim cấp tính do sự mất cân bằng giữa nhu cầu và cung cấp oxy cho cơ tim. ACS được phân loại dựa trên sự thay đổi điện tâm đồ ECG bao gồm: 1 Nhồi máu cơ tim ST chênh STEMI và 2 Hội chứng mạch vành cấp không ST chênh NSTE-ACS , b...

Hình ảnh Chuyển đổi giữa gabapentin và pregabalin để điều trị chứng đau thần kinh

Chuyển đổi giữa gabapentin và pregabalin để điều trị chứng đau thần kinh

1. Đặt vấn đề Đau là một trải nghiệm cảm giác và cảm xúc khó chịu có thể có tác động đáng kể đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe tổng thể, sức khỏe tâm lý, hạnh phúc xã hội và kinh tế của một người. Hiệp hội Nghiên cứu về Đau Quốc tế IASP 2011 định nghĩa đau thần kinh là 'cơn đau do tổn thương hoặ...

Hình ảnh Thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng: thuốc bổ hay thuốc chữa? Thực phẩm chức năng dịch sang tiếng Anh là Functional Food. Nghe chữ Food mọi người đã hiểu đó không thể là thuốc mặc dù thường đóng gói giống viên thuốc.

Hình ảnh CBIP: Quản lý nguy cơ hạ natri máu khi sử dụng thuốc lợi tiểu thiazid

CBIP: Quản lý nguy cơ hạ natri máu khi sử dụng thuốc lợi tiểu thiazid

Nhóm thuốc lợi tiểu thiazid bao gồm thuốc hydroclorothiazid và các thuốc tương tự thiazid clortalidon, indapamid , thường lưu hành dưới dạng viên phối hợp cố định liều với các thuốc điều trị tăng huyết áp khác. Tất cả các hoạt chất này đều có nguy cơ gây hạ natri máu. Việc sử dụng các chế phẩm ph...