Tin Tức Thuốc

Thuốc điều trị động kinh

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 11 phút đọc
Thuốc điều trị động kinh

Lịch sử điều trị bệnh động kinh bắt đầu với việc sử dụng kali bromid khi Locock ghi nhận tác dụng chống động kinh của thuốc này vào năm 1857. Đến những năm 1900 – 1985, đã có nhiều thuốc chống động kinh thế hệ 1 được đưa vào sử dụng như barbiturat, benzodiazepin, carbamazepin, ethosuximid, phenyltoin, acid valproic… Từ năm 1989 đến 2021, đã có hơn 18 loại thuốc chống động kinh (antiseizure medication – AMS) thế hệ 2 được đưa ra thị trường giúp gia tăng đáng kể chọn lựa điều trị cho bác sĩ và bệnh nhân. Tuy nhiên, không có thuốc nào kiểm soát tất cả các thể động kinh, và mỗi bệnh nhân lại cần các loại thuốc khác nhau, số lượng thuốc khác nhau.

Vì cơ chế bệnh sinh của động kinh chưa được hoàn toàn biết rõ cho nên các thuốc chữa động kinh chỉ ức chế được các triệu chứng của bệnh chứ không dự phòng và điều trị được bệnh. Thuốc phải được sử dụng lâu dài, có nhiều tác dụng không mong muốn. Do đó cần được giám sát nghiêm ngặt.

1. Nguyên tắc sử dụng thuốc chống động kinh

Có một số nguyên tắc chung khi sử dụng thuốc chống động kinh:

  • Chỉ dùng thuốc khi đã có chẩn đoán lâm sàng chắc chắn.

  • Chọn các thuốc đặc trị cho từng loại cơn theo thứ tự ưu tiên, thường bắt đầu bằng đơn trị liệu. Nên tránh sử dụng nhiều loại thuốc nếu có thể vì có thể xảy ra tác dụng phụ, kém tuân thủ và tăng nguy cơ tương tác thuốc tăng.

  • Cho liều từ thấp tăng dần, thích ứng với các cơn. Cần điều chỉnh liều phù hợp với mức dung nạp thuốc của bệnh nhân. Một số bệnh nhân có triệu chứng nhiễm độc thuốc ngay cả khi nồng độ thuốc trong máu chỉ ở mức thấp; những người khác chịu được mức cao mà không có triệu chứng.

  • Không ngừng thuốc đột ngột. Khi động kinh được kiểm soát, phải tiếp tục dùng thuốc cho đến khi bệnh nhân không gặp phải các cơn động kinh trong ít nhất 2 năm. Vào thời điểm đó, có thể cân nhắc ngưng dùng thuốc. Hầu hết các thuốc này có thể được giảm liều 10% mỗi 2 tuần.

  • Phải đảm bảo cho bệnh nhân uống đều hàng ngày, không quên.

  • Cấm uống rượu trong quá trình dùng thuốc.

  • Chờ đợi đủ thời hạn để đánh giá hiệu quả của điều trị:

  • Vài ngày với ethosuximid, benzodiazepin

  • Hai ba tuần với phenobarbital, phenytoin

  • Vài tuần với valproic acid.

  • Các thuốc điều trị động kinh khác nhau có đặc điểm khác nhau. Một số loại thuốc như phenytoin, valproat… có thể dùng tiêm tĩnh mạch hoặc uống, nên đạt đến ngưỡng điều trị mục tiêu rất nhanh. Các thuốc khác như lamotrigin, topiramat… phải bắt đầu với liều tương đối thấp và tăng dần trong vài tuần tới liều điều trị chuẩn, dựa trên cân nặng của người bệnh.

  • Hiểu rõ các tác dụng phụ, tác dụng không mong muốn của từng thuốc để theo dõi kịp thời. Nếu bệnh nhân gặp phải độc tính của thuốc trước khi kiểm soát được động kinh, giảm liều xuống dưới liều gây độc trước đó. Sau đó, thêm một loại thuốc khác với liều thấp, tăng liều dần cho đến khi kiểm soát được động kinh. Cần phải theo dõi chặt chẽ bệnh nhân vì 2 thuốc có thể tương tác, ảnh hưởng tới tỷ lệ trao đổi chất, giáng hóa của một trong hai thuốc. Thuốc ban đầu nên giảm liều chậm, rồi mới có thể dừng hoàn toàn.

  • Nếu có thể, kiểm tra nồng độ của thuốc trong máu khi cần. Liều thích hợp của thuốc chống động kinh là liều thấp nhất ngăn chặn tất cả các cơn động kinh với ít tác dụng phụ nhất, bất kể nồng độ thuốc trong máu. Nồng độ thuốc trong máu chỉ mang tính hướng dẫn điều trị. Khi đã đáp ứng với thuốc, đánh giá lâm sàng sau đó sẽ hữu ích hơn việc đo nồng độ thuốc trong máu.

2. Lựa chọn thuốc chống động kinh để điều trị lâu dài

Các loại thuốc được ưu tiên khác nhau tùy thuộc vào loại động kinh

Bảng 1: Lựa chọn thuốc cho các thể động kinh

Các thuốc chống động kinh cổ điển:

Các thuốc chống động kinh thế hệ mới:

Không khuyến cáo dùng thuốc chống cho giật cho tình trạng co giật do hội chứng cai rượu. Thay vào đó, điều trị hội chứng cai có xu hướng ngăn ngừa co giật. Điều trị thường bao gồm benzodiazepin.

3. Các tác dụng bất lợi

Các tác dụng phụ khác nhau của thuốc chống động kinh có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn thuốc cho từng bệnh nhân. Có thể giảm thiểu một số tác dụng phụ của thuốc chống động kinh bằng cách tăng liều dần. Nhìn chung, các thuốc chống co giật mới có những ưu điểm, như khả năng dung nạp tốt hơn, ít gây an thần và ít tương tác thuốc hơn.

Bảng 2: Tác dụng phụ của một số thuốc chống động kinh

ThuốcChỉ địnhTác dụng phụ thường gặp
CarbamazepinCơn co giật co cứng co giật khởi phát toàn thể, khởi phát khu trú và hỗn hợp (nhưng không dùng trong động kinh vắng ý thức, co giật mất trương lực.Nhìn đôi, chóng mặt, rung giật nhãn cầu, rối loạn tiêu hóa (GI), loạn cận ngôn, mệt lử, số lượng bạch cầu (WBC) thấp (3000 đến 4000/mcL), hạ natri máu, phát ban nặng, bao gồm hội chứng Stevens-Johnson (ở 5%) Các tác dụng phụ khác có thể xảy ra: giảm bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu, độc tính trên gan và thiếu máu bất sản.
ClonazepamCơn động kinh vắng ý thức không điển hình trong hội chứng Lennox-Gastaut, co giật mất trương lực và co giật múa giật, co thắt động kinh Có thể là cơn động kinh vắng ý thức khó chữa bằng ethosuximideBuồn ngủ, mất điều hòa, bất thường về hành vi, khả năng dung nạp một phần hoặc hoàn toàn với các tác dụng có lợi, thường trong 1 đến 6 tháng*
EthosuximideCơn động kinh vắng ý thứcBuồn nôn, mệt lử, chóng mặt, nhức đầu Giảm bạch cầu hoặc giảm bạch cầu, giảm toàn thể huyết cầu, viêm da, lupus ban đỏ hệ thống đặc ứng
GabapentinLiệu pháp bổ trợ cho cơn co giật khu trú ở bệnh nhân từ 3 đến 12 tuổi và là liệu pháp bổ trợ cho cơn động kinh khởi phát có hoặc không có cơn co ứng co giật cục bộ khu trú sang hai bên ở bệnh nhân trên 12 tuổi.Buồn ngủ, chóng mặt, tăng cân, nhức đầu Ở bệnh nhân từ 3 đến 12 tuổi, buồn ngủ, hành vi hung hăng, tâm trạng thất thường, tăng động
LamotrigineLiệu pháp bổ trợ cho cơn động kinh khởi phát khu trú ở bệnh nhân từ 2 tuổi trở lên, cơn động kinh toàn thể khởi phát trong hội chứng Lennox-Gastaut và cơn co cứng co giật khởi phát toàn thể. Ở những bệnh nhân từ 16 tuổi trở lên, đơn trị liệu thay thế cho các cơn co cứng co giật cục bộ khởi phát hoặc khu trú hai bên sau khi ngừng sử dụng đồng thời thuốc chống động kinh gây ra enzym (ví dụ, carbamazepine, phenytoin, phenobarbital) hoặc valproate.Đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ, mất ngủ, mệt mỏi, buồn nôn, nôn, nhìn đôi, thất điều, bất thường về kinh nguyệt, phát ban (2-3%), tiến triển thành Hội chứng Stevens-Johnson ở 1/50 đến 100 trẻ và 1/1000 người lớn. Đợt cấp của co giật múa giật ở người lớn
LevetiracetamTrạng thái động kinh Điều trị hỗ trợ cho cơn động kinh khởi phát khu trú ở bệnh nhân ≥ 4 tuổi, cơn co giật co cứng co giật khởi phát toàn thể ở bệnh nhân > 6 tuổi, co giật múa giật ở bệnh nhân > 12 tuổi và động kinh múa giật vị thành niênMệt mỏi, suy nhược, mất điều hòa, thay đổi tâm trạng và hành vi
OxcarbazepineĐộng kinh khởi phát khu trú ở bệnh nhân từ 4 đến 16 tuổi là một liệu pháp bổ trợ và đối với động kinh khởi phát khu trú ở người lớnMệt mỏi, buồn nôn, đau bụng, nhức đầu, chóng mặt, buồn ngủ, giảm bạch cầu, nhìn đôi, hạ natri máu (ở 2,5%).
PhenobarbitalCo giật co cứng co giật khởi phát toàn thể, co giật khởi phát khu trú, tình trạng động kinh liên tục và không có hồi tỉnh, động kinh sơ sinhBuồn ngủ, rung giật nhãn cầu, mất điều hòa, Ở trẻ em, khó khăn trong học tập, tăng động nghịch thường Thiếu máu, phát ban đặc ứng
PhenytoinCo giật co cứng co giật từ khu trú đến hai bên, co giật suy giảm nhận biết khu trú, động kinh trạng thái co giật Phòng ngừa co giật thứ phát sau chấn thương đầuThiếu máu nguyên bào khổng lồ, tăng sản nướu, rậm lông, bệnh hạch, mất mật độ xương Với nồng độ trong máu cao, phenytoin, rung giật nhãn cầu, mất điều hòa, rối loạn tiêu hóa, hôn mê, khó chịu, buồn nôn, nôn, lú lẫn Phát ban, viêm da tróc vảy đặc ứng Hiếm khi cơn co giật kịch phát
TopiramateĐộng kinh khởi phát khu trú ở bệnh nhân ≥ 2 tuổi, cơn động kinh vắng ý thức không điển hình Liệu pháp đơn trị liệu bước hai hoặc liệu pháp bổ trợ cho các cơn co cứng co giật khởi phát toàn thể là chủ yếuGiảm sự tập trung, dị cảm, mệt mỏi, rối loạn ngôn ngữ, lú lẫn, chán ăn, giảm cân, giảm tiết mồ hôi, toan chuyển hóa, sỏi thận (1-5%), loạn thần (ở 1%).
ValproateCơn động kinh vắng ý thức (điển hình và không điển hình), động kinh khởi phát khu trú, cơn động kinh co cứng co giật, co giật múa giật, động kinh múa giật trẻ vị thành niên, co thắt động kinh, co giật ở trẻ sơ sinh hoặc co giật do sốt, co giật co cứng mất trương lực trong hội chứng Lennox-Gastaut. Trạng thái động kinh Thông thường không nên dùng cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻBuồn nôn, nôn, không dung nạp qua đường tiêu hóa, tăng cân, rụng tóc có hồi phục (ở 5%), buồn ngủ thoáng qua, giảm bạch cầu trung tính thoáng qua, run Bệnh não do tăng ammoniac máu đặc ứng Hiếm hơn, tử vong do hoại tử gan‡, đặc biệt ở trẻ nhỏ bị khiếm khuyết hệ thần kinh điều trị bằng nhiều thuốc chống co giật.

* Các phản ứng nghiêm trọng với clonazepam rất hiếm.

4. Sử dụng thuốc chống động kinh cho phụ nữ có thai

Tỷ lệ thai nhi có dị dạng hoặc tử vong ở người  mẹ có động kinh được điều trị cao hơn người bình thường 2 - 3 lần. Các cơn động kinh cũng thường tăng lên khi có thai, có thể do nồng độ thuốc trong huyết tương giảm.

Khi có thai vẫn không được ngừng thuốc, tuy nhiên, tuỳ theo từng trường hợp, có thể giảm  liều, nhất là trong 3 tháng đầu. Trẻ mới đẻ ở những người mẹ điều trị bằng phenobarbital, primidon hoặc phenytoin có thể gặp tai biến chảy máu do thiếu vitamin K, cần bổ sung dự phòng trước bằng vitamin K.

Cần trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thuốc chống động kinh đối với bệnh nhân là phụ nữ mang thai hoặc có ý định mang thai.

Biên soạn: DS. Nguyễn Thị Hải Yến (A) - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo

  1. Quyết định 2058/QĐ-BYT/2020 ngày 14 tháng 5 năm 2020 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp”
  2. Giáo trình Dược lý học 2007, Đại học Y Hà Nội
  3. Giáo trình Dược lý học 2007, Đại học Dược Hà Nội
  4. Kanner AM, Ashman E, Gloss D, et al: Practice guideline update: Efficacy and tolerability of the new antiepileptic drugs I: Treatment of new-onset epilepsy. Report of the Guideline Development, Dissemination, and Implementation Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Epilepsy Society.
  5. Kanner AM, Ashman E, Gloss D, et al: Practice guideline update summary: Efficacy and tolerability of the new antiepileptic drugs II: Treatment-resistant epilepsy.
Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Carbamazepin

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Một số lưu ý trong quản lí sử dụng thuốc chống động kinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản

Một số lưu ý trong quản lí sử dụng thuốc chống động kinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản

Hầu hết phụ nữ bị động kinh sẽ không có sự thay đổi nào về kiểu động kinh khi mang thai, nhưng một số phụ nữ lại bị cơn động kinh trở nên trầm trọng hơn so với lúc ban đầu. Bệnh nhân bị động kinh có thể tăng nguy cơ mắc các biến chứng trong quá trình mang thai, bao gồm tiền sản giật, sinh non, xu...

Hình ảnh Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

Quản lý tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai và sau sinh

1. Đặt vấn đề Tăng huyết áp làm phức tạp 5% đến 10% tổng số ca mang thai và là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở mẹ và thai nhi trên toàn cầu. Rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp kéo dài cũng như các biến cố tim mạch và mạch máu não trong tương...

Hình ảnh HSA: Nguy cơ nhiễm độc thần kinh khi sử dụng Aciclovir ở bệnh nhân lọc màng bụng

HSA: Nguy cơ nhiễm độc thần kinh khi sử dụng Aciclovir ở bệnh nhân lọc màng bụng

Case lâm sàng Một bệnh nhân nữ 40 tuổi, bệnh thận giai đoạn cuối nghi do viêm cầu thận mạn tính , được điều trị bằng phương pháp lọc màng bụng trong 7 năm qua và bị vô niệu. Bệnh nhân đến khoa cấp cứu với tình trạng lú lẫn tiến triển tăng dần trong 3 ngày. Qua thăm khám, bệnh nhân có biểu hiện gi...

Hình ảnh Một vài lưu ý khi chuyển đổi hoặc ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm

Một vài lưu ý khi chuyển đổi hoặc ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm

Trầm cảm (Depression) là một trong những rối loạn tâm thần phổ biến trên toàn thế giới. Các thuốc chống trầm cảm được chỉ định để điều trị trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn ám ảnh cưỡng chế và rối loạn stress sau chấn thương. Trong trường hợp đã sử dụng thuốc mà không có hiệu quả thì bệnh nhân sẽ được chỉ định đổi thuốc.

Hình ảnh CẢNH BÁO NGỘ ĐỘC METHANOL

CẢNH BÁO NGỘ ĐỘC METHANOL

Hiện nay, tình hình ngộ độc methanol được ghi nhận khá phổ biến. Đa số các trường hợp này vô tình/cố ý uống rượu hoặc các loại cồn sát trùng có pha trộn với cồn công nghiệp chứa methanol dẫn đến nhiễm độc, thậm chí tử vong. Mới đây, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận một bệnh n...

Hình ảnh Sử dụng thuốc trong điều trị và phòng ngừa cơn đau nửa đầu (Migrain)

Sử dụng thuốc trong điều trị và phòng ngừa cơn đau nửa đầu (Migrain)

Đau nửa đầu là một trong những dạng đau đầu phổ biến nhất, trong hầu hết các trường hợp đều có tính di truyền, ảnh hưởng đến 12-15% dân số nói chung. \ 4\ . Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất xảy ra ở độ tuổi từ 20 đến 50. Trong độ tuổi này, phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp ba lần so với nam giới.\ 1\ Đau...

Hình ảnh Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Triệu chứng đường tiểu dưới TCĐTD là tập hợp của nhiều triệu chứng liên quan các bệnh do tình trạng kích thích bàng quang, tắc nghẽn ở niệu đạo và các triệu chứng xuất hiện sau khi đi tiểu… trong đó tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt một số thuật ngữ trước đây: u xơ tuyến tiền liệt, bướu lành ti...

Hình ảnh Chuyển đổi giữa gabapentin và pregabalin để điều trị chứng đau thần kinh

Chuyển đổi giữa gabapentin và pregabalin để điều trị chứng đau thần kinh

1. Đặt vấn đề Đau là một trải nghiệm cảm giác và cảm xúc khó chịu có thể có tác động đáng kể đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe tổng thể, sức khỏe tâm lý, hạnh phúc xã hội và kinh tế của một người. Hiệp hội Nghiên cứu về Đau Quốc tế IASP 2011 định nghĩa đau thần kinh là 'cơn đau do tổn thương hoặ...

Hình ảnh Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hầu hết các liệu pháp điều trị ung thư hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ gây ra phản ứng liên quan đến truyền dịch Infusion – related reactions - IRR , với các biểu hiện lâm sàng từ nhẹ đến sốc phản vệ thậm chí đe dọa tính mạng. Giai đoạn chuẩn bị trước truyền và dự phòng bằng thuốc Pre-medication là...

Hình ảnh Tổng quan về Tụ cầu vàng kháng methicillin

Tổng quan về Tụ cầu vàng kháng methicillin

1\. Giới thiệu Tụ cầu vàng Staphylococcus aureus là một cầu khuẩn Gram dương bất động, gây đông máu trong họ vi khuẩn có màng tế bào Firmicutes phylum . S.aureus tìm thấy trong hệ vi sinh vật cư trú tại màng nhầy mũi ở 20 – 40% dân số nói chung. Khi hàng rào nhầy và da bị tổn thương, ví dụ như cá...

Hình ảnh Lưu ý khi sử dụng thuốc giảm đau trung ương opioid

Lưu ý khi sử dụng thuốc giảm đau trung ương opioid

Đau là một triệu chứng thường gặp trên lâm sàng, đòi hỏi quá trình điều trị của bác sĩ và tư vấn của dược sĩ. Tất cả các hiện tượng đau đều có chung một điểm khởi đầu và một điểm đến: hệ thần kinh. Quá trình dẫn truyền đau thường bắt đầu từ các thụ thể cảm nhận đau, đi qua các sợi dẫn truyền hướn...

Hình ảnh Cô Đơn Là Gì?

Cô Đơn Là Gì?

Cô đơn là cảm giác chúng ta trải qua khi có quá nhiều khoảng cách, dù là thực tế hay tưởng tượng, giữa bản thân và người khác.

Hình ảnh Gaslighting là gì?

Gaslighting là gì?

Gaslighting là một hình thức thao túng tâm lý, trong đó kẻ lạm dụng cố tình khiến nạn nhân nghi ngờ nhận thức, ký ức và cảm xúc của mình. Đây không chỉ là một sự kiện đơn lẻ mà thường diễn ra trong một thời gian dài, làm xói mòn sự tự tin và ổn định tâm lý của nạn nhân. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về gaslighting, cách nhận biết những dấu hiệu của nó và cách bảo vệ bản thân trước loại thao túng nguy hiểm này.

Hình ảnh Các điểm chính trong hướng dẫn điều trị suy tim năm 2022 của AHA/ACC/HFSA

Các điểm chính trong hướng dẫn điều trị suy tim năm 2022 của AHA/ACC/HFSA

1\. Suy tim liên quan nhiều đến chức năng thất trái. Hướng dẫn mới bao trùm tất cả các loại suy tim và phân loại suy tim theo phân suất tống máu như sau: | Phân loại suy tim | Phân suất tống máu | | --- | --- | | Suy tim phân suất tống máu giảm Heart failure with reduced ejection fraction – HFrEF...

Hình ảnh Hướng dẫn toàn cầu 2025: chẩn đoán và điều trị nhiễm nấm Candida

Hướng dẫn toàn cầu 2025: chẩn đoán và điều trị nhiễm nấm Candida

Các loài Candida là nguyên nhân chính gây nhiễm trùng nấm ở bệnh nhân điều trị tại bệnh viện, góp phần đáng kể vào tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Năm 2025, Liên đoàn Nấm Y học Châu Âu ECMM đã hợp tác với Hiệp hội Nấm học Quốc tế về Người và Động vật ISHAM , Hiệp hội Vi sinh học Hoa Kỳ ASM và các chuy...

Hình ảnh Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

1\. Đặt vấn đề Đột quỵ là một trong những cấp cứu thần kinh thường gặp, đồng thời là nguyên nhân quan trọng gây tử vong và tàn tật kéo dài. Đột quỵ thường được chia thành ba nhóm chính: đột quỵ thiếu máu não cục bộ, đột quỵ xuất huyết não và xuất huyết dưới nhện. Trong đó, đột quỵ thiếu máu não c...