Tin Tức Thuốc

Những bước tiến trong liệu pháp insulin

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 7 phút đọc
Những bước tiến trong liệu pháp insulin

1. Đặc điểm dược lý của các loại insulin và sự khác biệt trên lâm sàng

Phát hiện insulin đã đánh dấu một bước đột phá lớn trong y học về liệu pháp kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường. Insulin đầu tiên được chiết xuất thành công từ động vật, sau đó insulin không ngừng được nghiên cứu và cải tiến kỹ thuật để có thể đưa đến hiệu quả điều trị, giảm tác dụng không mong muốn, cũng như sự thuận tiện sử dụng cho bệnh nhân.

Tuy nhiên, việc sử dụng insulin lại gây ra biến chứng hạ đường huyết trong điều trị đái tháo đường, và đây có thể là yếu tố chính hạn chế kiểm soát đường huyết tích cực. Để giảm biến cố hạ đường huyết thì cần tìm kiếm các insulin ngoại sinh mô phỏng việc tiết insulin nền và insulin theo bữa ăn giống như sinh lý tiết insuslin của tụy tạng1,2.

Trong 100 năm qua, đã có nhiều loại insulin với đặc điểm dược lý khác nhau ra đời để đáp ứng nhu cầu của thực hành lâm sàng ngày càng tốt hơn.

Hình 1: Phân loại insulin ngoại sinh

Insulin ngoại sinh có thể được phân loại theo nguồn gốc (người, analog) hoặc thời gian tác động (ngắn/nhanh – bán chậm/kéo dài và hỗn hợp). Cụ thể:

  • Insulin ngắn (regular) và insulin nhanh (aspart, glulisine, lispro) thường được dùng để kiểm soát đường huyết các bữa ăn (insulin bữa ăn).
  • Insulin bán chậm (NPH) và insulin tác dụng kéo dài (detemir/glargine U100/degludec/glargine U300) có thời gian tác dụng kéo dài, thường được sử dụng để kiểm soát đường huyết nền (insulin nền).

Insulin tác dụng ngắn sau khi tiêm dưới da, các hexamer sẽ phân tách thành dime và monome và được hấp thụ vào máu gây ra sự trễ thời điểm khởi phát tác dụng, do đó cần tiêm ít nhất 30 phút trước bữa ăn. So với insulin tác dụng ngắn, insulin tác động nhanh analog có thời gian bắt đầu tác động sau tiêm 5-10 phút và giống với bài tiết sinh lý hơn nên giảm nguy cơ hạ đường huyết sau ăn.

Insulin NPH nên sử dụng ít nhất 2 lần mỗi ngày để đảm bảo nồng độ nền của insulin trong vòng 24 giờ. Khi dùng insulin NPH vào buổi sáng sẽ có thể tăng nguy cơ hạ đường huyết khi không sử dụng bữa ăn tại thời điểm nồng độ insulin NPH đạt đỉnh. Khi dùng insulin NPH vào buổi tối, có thể cần ăn nhẹ trước khi đi ngủ để tránh hạ đường huyết về đêm. So với insulin NPH, các insulin nền analog không có đỉnh, thời gian tác động kéo dài hơn (đạt tới 24h) và phù hợp với sinh lý tiết insulin.

Insulin trộn sẵn thường khó kiểm soát tăng đường huyết tại bữa ăn do bệnh nhân có thể không được cung cấp đủ insulin vào thời điểm dùng bữa hoặc gia tăng nguy cơ hạ đường huyết do nồng độ insulin khi không dùng bữa cao quá mức và khó điều chỉnh linh hoạt liều lượng. Nếu cần thay đổi liều insulin tác dụng nhanh trước bữa ăn, bệnh nhân nên điều chỉnh độc lập insulin bữa ăn thay vì sử dụng tỷ lệ cố định của insulin trộn sẵn.9

So với các insulin nền analog thế hệ 1 như detemir, glargine U100 (Gla-100), insulin nền thế hệ 2 glargine U300 (Gla-300) có PK/PD vượt trội hơn với đặc điểm thể tích nhỏ hơn tạo ra nồng độ đậm đặc hơn, tạo ra đường cong nồng độ không có đỉnh, thời gian tác động kéo dài hơn (vượt 24h, lên tới 36 giờ) và ít dao động hơn. (Hình 3)

Hình 2: Hồ sơ PK/PD khác biệt giữa Gla-300 với Gla-100

Nhờ những đặc tính PK/PD vượt trội nên glargine U300 mang lại những lợi ích tiềm năng trên lâm sàng: tiêm 1 lần/ngày; ít nguy cơ hạ đường huyết và tác dụng giảm đường huyết ổn định. Insulin glargine U300 là insulin nền thế hệ 2 có đặc tính giảm glucose/máu ổn định và ít hạ đường huyết hơn trong giai đoạn chỉnh liều, trở thành lựa chọn tiềm năng trong liệu pháp insulin nền kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân mắc đái tháo đường3.

Dưới đây là thông số dược động học của một số các chế phẩm insulin.

Hình 3. Thông số dược động học của một số các chế phẩm insulin

2. Chuyển đổi sang insulin nền analog thế hệ mới trên lâm sàng điều trị

Theo hướng dẫn của ADA 2021, insulin nền được khuyến cáo khi cần khởi trị insulin cho bệnh nhân đái tháo đường típ 26. Một khi khởi trị insulin, chỉnh liều là mấu chốt giúp kiểm soát các biến chứng ngắn và dài hạn. Trong khi đó, việc lo ngại nguy cơ hạ đường huyết là một rào cản quan trọng  khởi trị và chỉnh liều insulin. Do đó, phác đồ hiệu quả cần đảm bảo kiểm soát đường huyết đồng thời tối thiểu được nguy cơ hạ đường huyết.

a. Một số nghiên cứu về hiệu quả lâm sàng

Trong phác đồ insulin nền kết hợp thuốc viên, chuyển đổi sang Gla-300 giúp kiểm soát đường huyết tương đương, đồng thời giảm tỉ lệ hạ đường huyết ban đêm và ít tăng cân hơn so với chuyển sang Gla-1007. Ở bệnh nhân đang điều trị với phác đồ basal-bolus, chuyển đổi sang Gla-300 giúp kiểm soát đường huyết tương đương, giảm tỉ lệ hạ đường huyết nặng hoặc hạ đường huyết ban đêm xác nhận so với Gla-1007.

Trong đời thực, chuyển đổi sang Gla-300 cho kiểm soát đường huyết tương đương nhưng hạ đường huyết ít hơn so với chuyển sang các insulin nền khác, đồng thời giúp giảm hạ đường huyết phải nhập viên hoặc cấp cứu10

b. Liều chuyển đổi từ insulin nền khác sang insulin Gla-300

Liều Gla-300 được khuyến cáo

  • Khởi trị với liều 0.2 U/kg

  • Chuyển đổi từ insulin nền khác

  • Sử dụng với tỷ lệ 1:1trong trường hợp đang sử dụng insulin nền khác 1 lần/ngày

  • 80% tổng liều trong trường hợp đang sử dụng insulin nền khác 2 lần/ngày.

Biệt dược Gla-300: Toujeo solostar 300 U/ml

Biên soạn: DS. Nguyễn Minh Doanh - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo

  1. Hướng dẫn đoán và điều trị bệnh nột tiết-chuyển hóa.
  2. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ĐTĐ typ2, BYT, 2020.
  3. Dailey G, Lavernia F. Diabetes Obes Metab 2015;17:1107–14; Steinstraesser A, et al. Diabetes Obes Metab 2014;16:873–6;
  4. Tirosh A. et al., Diabetologia (2021) 64 (Suppl 1):S264–S265
  5. Gourdy P. et al., Diabetologia (2021) 64 (Suppl 1):S264
  6. Diabetes Care 2021 Jan; 44(Supplement 1): S111-S124
  7. Diabetes Care. 2014
  8. https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/toujeo-epar-product-information_en.pdf
  9. General principles of insulin therapy in diabetes mellitus
  10. Zhou FL et al. Diabetes Obes Metab. 2018;20:1293–97
Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Insulin

Xem tất cả 36 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Vai trò của Sulfonylure trong điều trị đái tháo đường typ II và một số lưu ý khi sử dụng

Vai trò của Sulfonylure trong điều trị đái tháo đường typ II và một số lưu ý khi sử dụng

Các sulfamid hạ đường huyết (còn gọi là các Sulfonylurea (SU)) là nhóm thuốc uống lâu đời nhất trong điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường typ II.

Hình ảnh Cập nhật hướng dẫn ADA 2026 trong quản lý đường huyết ở người bệnh đái tháo đường typ 2

Cập nhật hướng dẫn ADA 2026 trong quản lý đường huyết ở người bệnh đái tháo đường typ 2

Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ ADA vừa chính thức công bố "Tiêu chuẩn Chăm sóc Y tế trong Đái tháo đường năm 2026". Đây là bộ hướng dẫn quan trọng, định hình lại chiến lược điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường ĐTĐ typ 2. Hướng dẫn năm 2026 cập nhật theo hướng cá thể hóa mạnh hơn, ưu tiên thuốc c...

Hình ảnh Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Đái tháo đường sau ghép New-onset diabetes after transplantation - NODAT là tình trạng đái tháo đường xuất hiện sau khi ghép các tạng đặc hoặc sau ghép tủy và các tế bào gốc tạo máu ở những người trước khi ghép không có tiền sử đái tháo đường. Đây là một biến chứng thường gặp làm tăng nguy cơ nhi...

Hình ảnh Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Việc truyền dinh dưỡng tĩnh mạch parenteral nutrition - PN là một phương pháp điều trị quan trọng khi dinh dưỡng qua đường tiêu hóa không đủ, không thể thực hiện được hoặc chống chỉ định. Túi dịch dinh dưỡng 3 ngăn thường chứa 3 thành phần chính là glucose, acid amin và lipid ở mỗi ngăn, có thể c...

Hình ảnh Chuyển đổi giữa gabapentin và pregabalin để điều trị chứng đau thần kinh

Chuyển đổi giữa gabapentin và pregabalin để điều trị chứng đau thần kinh

1. Đặt vấn đề Đau là một trải nghiệm cảm giác và cảm xúc khó chịu có thể có tác động đáng kể đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe tổng thể, sức khỏe tâm lý, hạnh phúc xã hội và kinh tế của một người. Hiệp hội Nghiên cứu về Đau Quốc tế IASP 2011 định nghĩa đau thần kinh là 'cơn đau do tổn thương hoặ...

Hình ảnh Sử dụng thuốc quản lí đường huyết và huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm bệnh thận mạn

Sử dụng thuốc quản lí đường huyết và huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm bệnh thận mạn

Bệnh thận đái tháo đường là một trong các biến chứng mạn tính gây tổn thương mạch máu nhỏ của đái tháo đường ĐTĐ , bên cạnh biến chứng võng mạc, và biến chứng thần kinh ngọai biên và thần kinh thực vật; đặc trưng bởi sự giảm chức năng thận tốc độ lọc cầu thận GFR< 60ml/min/1.73m2 và/hoặc có bằng...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Ngày 01/01/2026, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ American Diabetes Association – ADA đã công bố Tiêu chuẩn điều trị trong đái tháo đường năm 2026, tiếp tục cập nhật các chiến lược quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường, bao gồm kiểm soát huyết áp, rối loạn lipid máu, phòng ngừa biến...

Hình ảnh Nhóm thuốc ức chế SGLT2 trong điều trị bệnh thận mạn

Nhóm thuốc ức chế SGLT2 trong điều trị bệnh thận mạn

Nhóm thuốc SGLT2i ra đời với chỉ định đầu tiên điều trị đái tháo đường type 2. Sau đấy, do có các lo ngại về an toàn tim mạch, FDA đã yêu cầu thực hiện các thử nghiệm lâm sàng với tất cả thuốc điều trị ĐTĐ mới. Tuy nhiên, kết quả lại cho thấy lợi ích vượt trội trên tim mạch và bước đầu cho thấy hiệu quả bảo vệ trên thận. Những nghiên cứu tiếp theo về sau đã ngày càng củng cố những tác động tích cực trên thận của nhóm thuốc SGLT2i này.

Hình ảnh Sử dụng nhóm thuốc statin trong điều trị

Sử dụng nhóm thuốc statin trong điều trị

1\. Đặt vấn đề Nồng độ cholesterol trong huyết thanh đã được chứng minh có mối liên quan mật thiết với nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch ASCVD , nói cách khác, mức cholesterol càng thấp thì tỷ lệ mắc ASCVD càng thấp \ 1\ . Nhóm thuốc statin, hay còn được gọi là chất ức chế HMG-CoA red...

Hình ảnh Kiểm soát rối loạn lipid máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn

Kiểm soát rối loạn lipid máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn

I. Tổng quan về rối loạn lipid máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn Rối loạn lipid máu là một tình trạng đặc trưng bởi nồng độ lipid và lipoprotein bất thường trong huyết tương, bao gồm tăng cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp LDL-C, trong đó có các hạt LDL nhỏ, đậm đặc , tăng triglyceride TG , và/hoặ...

Hình ảnh Hướng dẫn kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân trẻ em và người lớn bị bệnh nặng – cập nhật khuyến cáo từ Hiệp hội y học chăm sóc tích cực năm 2024

Hướng dẫn kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân trẻ em và người lớn bị bệnh nặng – cập nhật khuyến cáo từ Hiệp hội y học chăm sóc tích cực năm 2024

Tăng đường máu không kiểm soát thường gặp ở những bệnh nhân nặng hay còn gọi là tăng đường máu do căng thẳng stress hoặc tăng đường máu do bệnh hiểm nghèo, là nguyên nhân hàng đầu làm tăng tỷ lệ tử vong ở nhóm bệnh nhân này, dù có hay không có bệnh nền đái tháo đường. Tỷ lệ tăng đường máu cấp tín...

Hình ảnh Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

I. NHỮNG THAY ĐỔI VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI 1\. Phân loại lại bệnh nhân Chẩn đoán COPD được xác lập dựa trên kết quả hô hấp ký và vẫn là yêu cầu bắt buộc theo GOLD 2026. Tiêu chuẩn chẩn đoán là tỷ số FEV₁/FVC sau nghiệm pháp giãn phế quản < 0,7, phản ánh tình trạng tắc nghẽn luồng khí kéo dài và k...

Hình ảnh Cập nhật AGS Beers Criteria® 2023 về các thuốc có khả năng không phù hợp trên người cao tuổi

Cập nhật AGS Beers Criteria® 2023 về các thuốc có khả năng không phù hợp trên người cao tuổi

Mở đầu AGS Beers Criteria® là một danh sách các tiêu chí đối với việc sử dụng thuốc có khả năng không phù hợp ở người lớn tuổi trong hầu hết các trường hợp/ trong các tình huống cụ thể, chẳng hạn như trong một số bệnh/ tình trạng nhất định. Các tiêu chí nhằm áp dụng cho người lớn từ 65 tuổi trở l...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của Hiệp hội tim mạch châu Âu (ESC) về sử dụng thuốc quản lý tình trạng Huyết áp tăng và Tăng huyết áp

Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của Hiệp hội tim mạch châu Âu (ESC) về sử dụng thuốc quản lý tình trạng Huyết áp tăng và Tăng huyết áp

1\. Định nghĩa tăng huyết áp: Hướng dẫn năm 2024 của ESC tiếp tục định nghĩa tăng huyết áp là huyết áp tâm thu tại phòng khám ≥140 mmHg hoặc huyết áp tâm trương ≥90 mmHg, và đưa ra một phân loại mới gọi là “Huyết áp tăng” , được định nghĩa là huyết áp tâm thu tại phòng khám 120–139 mmHg hoặc huyế...

Hình ảnh Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hiện nay, việc sử dụng sonde nuôi dưỡng để cung cấp dinh dưỡng và điều trị cho bệnh nhân ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là đối với những người gặp khó khăn trong việc nuốt, bệnh nhân hôn mê, hoặc người cao tuổi suy nhược. Tuy nhiên, khi sử dụng thuốc qua sonde, dược động học của thuốc có th...

Hình ảnh Hướng dẫn thực hành sử dụng thuốc trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm: Ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2i)

Hướng dẫn thực hành sử dụng thuốc trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm: Ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2i)

Các hướng dẫn điều trị suy tim hiện tại của Hiệp hội tim mạch Châu Âu ESC , Hoa Kỳ AHA cũng như Việt Nam đưa ra các khuyến cáo nên sử dụng đồng thời bốn nhóm thuốc trụ cột trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm, bao gồm: 1 thuốc ức chế thụ thể angiotensin-neprilysin ARNI /thuốc ức chế men...