Tin Tức Thuốc

Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 11 phút đọc
Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Việc truyền dinh dưỡng tĩnh mạch (parenteral nutrition - PN) là một phương pháp điều trị quan trọng khi dinh dưỡng qua đường tiêu hóa không đủ, không thể thực hiện được hoặc chống chỉ định. Túi dịch dinh dưỡng 3 ngăn thường chứa 3 thành phần chính là glucose, acid amin và lipid ở mỗi ngăn, có thể có thêm thành phần khác. Do chứa glucose mà tăng đường huyết là một trong những biến chứng sau khi truyền PN gặp ở cả bệnh nhân (BN) mắc hay không mắc đái tháo đường, tỉ lệ tăng đường huyết có thể lên tới 44-90%. Bên cạnh đó, ở những BN được nuôi dưỡng hoàn toàn bằng PN, có ghi nhận tình trạng tăng kháng insulin và tỷ lệ này còn tăng lên đặc biệt ở BN nặng. Tăng đường huyết khi truyền PN có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương đa cơ quan và kéo dài thời gian điều trị 1,3.

Để kiểm soát đường huyết, theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Đái tháo đường type 2 của Bộ Y tế 2020 5 cho phép thêm Insulin nhanh vào dịch truyền nuôi dưỡng. Dưới đây là một số thông tin mà chúng tôi thu thập được nhằm làm rõ các vấn đề liên quan đến việc trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch bao gồm: Tính hợp lý, loại Insulin có thể trộn, chế độ liều Insulin gợi ý và độ ổn định của sản phẩm sau khi trộn.

1. Tính hợp lý khi trộn Insulin vào PN

1.1 Điều kiện chung để 1 chất có thể trộn vào PN

Do bản chất phức tạp của PN và khả năng tương tác lý hóa với các thuốc kết hợp, việc trộn thuốc với PN không được khuyến cáo. Tuy nhiên, khi không có sự thay thế nào khác và việc bổ sung một thuốc là không thể tránh khỏi, xem xét các vấn đề sau để quyết định có cho thêm thuốc vào PN hay không 1,12:

+ Có đảm bảo được độ ổn định và khả năng tương thích của thuốc vào PN hay không?

+ Dựa vào đặc tính dược động học, sản phẩm sau khi trộn có thích hợp để truyền liên tục như dịch truyền hay không?

+ Độ ổn định của sản phẩm sau trộn ở tốc độ truyền của dung dịch PN có cho phép hay không?

+ Có các bằng chứng hỗ trợ giá trị lâm sàng của thuốc được sử dụng theo cách này hay không?

1.2. Tính hợp lý trộn Insulin vào PN

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Đái tháo đường typ 2 của Bộ Y tế 2020, Hiệp hội  Dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch và đường tiêu hóa Hoa Kỳ (ASPEN) và Trung tâm Y tế Đại học Nassau (NUMC), cho phép trộn Insulin vào PN trong thực hành lâm sàng để kiểm soát tăng đường huyết sau truyền PN. Tuy nhiên, không phải loại Insulin nào cũng tương thích để trộn với PN. Chỉ có Insulin regular (Insulin R, tác dụng nhanh) mới tương thích với công thức PN 1,4,5,8,10,11,12. Các loại Insulin khác KHÔNG TƯƠNG THÍCH với PN.

2. Chế độ liều Insulin trong PN

Liều lượng insulin trong tỷ lệ công thức PN được điều chỉnh hàng ngày dựa trên kết quả đường máu của BN. Hiện nay, chưa có phác đồ dùn chuẩn trong hướng dẫn liều Insulin thêm vào dịch PN. Một số liều gợi ý thường dùng có thể gợi ý như sau để đạt được mục tiêu kiểm soát đường huyết từ 100 đến 150 mg/dL (5.5 mmol/L đến 8.3 mmol/L)1

BYT 20205APSEN1
Liều thường quyLiều 1 UI Insulin/ 10g Glucose
Trường hợp khác+ BN nặng nguy kịch: liều 1 UI Insulin /15g Glucose+ BN có Glucose máu >150mg/dL (>8mmol/dL) dùng liều 1.5 UI Insulin /10g Glucose + BN có Glucose máu >300mg/Dl (>16 mmol/dL) thì không nên sử dụng PN cho đến khi kiểm soát được Glucose máu <200mg/dL + BN béo phì mắc ĐTĐ type 2 có thể dùng liều 1UI Insulin /5g Glucose + BN gầy mắc ĐTĐ type 1 có thể dùng liều 1 UI Insulin/20g Glucose

Nếu tình trạng tăng đường huyết vẫn tiếp diễn khi vượt quá 3 UI Insulin cho mỗi 10 gam Glucose PN, nên bắt đầu truyền Insulin tĩnh mạch riêng để đạt được mục tiêu kiểm soát đường huyết phù hợp hơn. Ở bệnh nhân có nhu cầu insulin thay đổi hoặc khó dự đoán (ví dụ: nhiễm trùng, phản ứng viêm) cũng nên truyền tĩnh mạch Insulin riêng 1.

Dưới đây là bảng liều gợi ý chúng tôi tổng hợp theo liều thường quy (1UI Insulin: 10g Glucose) cho các chế phẩm có sẵn tại Bệnh viện.

STTBiệt dượcHàm lượng Glucose (g)Liều Insulin gợi ý (UI)
1Combilipid Peri JW Pharmaceutical 1440ml97.3510
2Combilipid Peri JW Pharmaceutical 1920 ml129.813
3Combilipid MCT Peri 1250ml808
4Combilipid Peri 375ml242.5
5Nutriflex peri 1250ml808
6Nutriflex peri 1000ml808
7Nutriflex special 1500ml36036
8Aminomix Peripheral 1000ml636
9Smofkabiven Peripheral 1206ml85.38.5
10MG-Tan 960ml64.96.5

3. Cách trộn Insulin vào PN

Hiện nay, có 2 cách để thêm Insulin vào PN. Cách dùng phổ biến nhất là tiêm trực tiếp Insulin vào PN 3,4,5,8,11 do có ưu điểm là sản phẩm sau trộn có thể truyền tĩnh mạch với tốc độ ổn định, giảm được nguy cơ hạ đường huyết và giảm thời gian theo dõi chăm sóc bệnh nhân3, 8nhưng cần đảm bảo được tính vô khuẩn, tính ổn định sau trộn do nồng độ Insulin có thể bị hấp phụ do vật liệu chứa đựng của PN . Ngoài ra, Insulin có thể phối hợp qua một ống thông thứ 2 bên cạnh PN (Y-site) 1,4,8,11, tuy nhiên đường dùng này ít áp dụng do cần phải theo dõi thường xuyên và hiệu chỉnh liều8.

Hình ảnh 1: Thêm Insulin qua Y-site (ít sử dụng)

Hình ảnh 2: Túi dịch truyền 3 ngăn (tiêm trực tiếp Insulin vào PN- ưu tiên) 13

Dưới đây sẽ là các bước hướng dẫn các tiêm trực tiếp Insulin vào PN.

Bước 1: Ngay trước khi tiêm thuốc, hãy bẻ nắp cổng bổ sung MÀU XANH LÁ theo chiều mũi tên hướng về phía túi.

Bước 2: Giữ đế của cổng bổ sung theo chiều ngang.

Bước 3: Đưa kim theo chiều ngang qua tâm vách ngăn của cổng bổ sung và tiêm thuốc vào.

Bước 4: Lặp lại nếu cần thiết nhưng đảm bảo thực hiện kỹ thuật vô trùng

Bước 5: Trộn đều.

4. Tính ổn định của Insulin sau trộn PN

Một số yếu tố làm giảm nồng độ của insulin trong PN:

a, Sự hấp phụ vào bề mặt túi đựng polyolefin 2,3,9,11,12

Một hàm lượng đáng kể insulin regular bị hấp thụ vào nhựa túi dịch trong 24 giờ, đặc biệt trường hợp túi dịch được làm bằng polyolefin (polypropylen, …). Do đó, việc truyền PN ở  một tốc độ ổn định quá lâu có thể làm hàm lượng insulin sẽ giảm dần theo thời gian. Vì                      vậy cần hiệu chỉnh tốc độ truyền dịch PN phù hợp kết hợp với việc theo dõi nồng độ đường huyết của BN để đảm bảo an toàn.

b, Thành phần dịch PN (độ pH và hàm lượng đường) 3,4,11

Độ ổn định và sinh khả dụng của insulin trộn trong PN dao động từ 10% đến 95% và  phụ thuộc vào thành phần PN (chủ yếu là hàm lượng glucose và độ pH).

Hàm lượng glucose liên quan đến quá trình glycation insulin, tức là làm giảm ái lực của  insulin với thụ thể của nó dẫn đến sự bất ổn định của insulin. Hàm lượng này càng cao thì quá trình này diễn ra càng mạnh.

Hình 3: Nồng độ Insulin ở thời điểm Ct/C0 trong hỗn hợp PN theo nhiều PH4

Có sự thay đổi hàm lượng insulin trong hỗn hợp PN ở nhiều độ pH khác nhau theo thời  gian. Nồng độ insulin giảm dần theo thời gian khi thành phần của PN chứa glucose ở pH 6,3, trong khi nó vẫn ổn định ở môi trường có pH 3,6 (hình 3) 4.

c, Thời gian tiếp xúc giữa Insulin và PN4, 11

Thời gian tiếp xúc giữa Insulin và dịch PN càng lâu thì nồng độ Insulin theo thời gian càng giảm. Theo kết quả nghiên cứu trên tạp chí Pharmaceutic năm 2021, nồng độ Insulin trong túi nhựa Ethylene Vinyl Acetate (EVA bags) và chai thủy tinh (glass flasks) giảm dần theo thời gian sau trộn, cụ thể nồng độ Insulin sẽ giảm mạnh trong 8h đầu, sau đó ổn định dần trong 24h.

Hình 4: Nồng độ Insulin ở thời điểm (Ct/C0) trong dịch dinh dưỡng 3 ngăn theo thời gian trong 24h

Khi không trộn insulin: Sau khi làm bong các vách ngăn, độ ổn định hóa lý của nhũ dịch  sau khi trộn được bảo đảm trong vòng 48 giờ ở nhiệt độ 25°C.

Sau khi trộn insulin: Chia thành hai giai đoạn: trong 6 - 8 giờ đầu thì tỷ lệ nồng độ insulin giảm mạnh và ổn định ở mức 60% so với ban đầu; sau đó ổn định cho đến 24 giờ.

Nếu không sử dụng ngay, thời gian và điều kiện bảo quản trước khi sử dụng không được quá 24 giờ ở nhiệt độ từ 2° đến 8°C. Sau khi lấy ra khỏi nơi bảo quản ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C, hỗn hợp phải được truyền ngay, và không quá 24 giờ. Bất kỳ hỗn hợp nào còn sót lại phải được loại bỏ.

Tóm lại, việc tiêm Insulin nhanh vào dịch dinh dưỡng nhằm kiểm soát việc tăng đường huyết sau truyền PN. Tuy nhiên, bác sỹ cần cân nhắc lợi ích và nguy cơ để đưa ra quyết định lâm sàng nhằm đảm bảo tính hợp lý cho phép theo tờ TTSP của dịch dinh dưỡng và tính ổn định sau pha trộn.

Biên soạn: DS. Lê Thị Mỹ - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo

1. American Society for Parenteral and Enteral Nutrition- APSEN (2004), “Safe Practices for Parenteral and Enteral Nutrition”, Journal of Parenteral and Enteral Nutrition (JPEN).

2. American Society for Parenteral and Enteral Nutrition- APSEN (2018), “Insulin Instability in Parenteral Nutrition Admixtures”, Journal of Parenteral and Enteral Nutrition (JPEN).

3. Lu Cao et all (2023), “Efficacy and Safety of different insulin infusion methods in the treatment of total parenteral nutrition- associated hyperglycermia: a systematic review and network meta-analysis”, Frontier in Nutrition.

4. Heloise et all (2021), “Addition of Regular Insulin to Ternary Parenteral Nutrition: A Stability Study”, Pharmaceutics.

5. BYT (2020), “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường type 2”.

6. UCSF (2024), “Inpatient Diabetes Guidelines”

7. David Berlana (2022), “Parenteral Nutrition Overview”, Nutrients.

8. American Society for Parenteral and Enteral Nutrition- APSEN (2018), “Addition of Insulin to Parenteral Nutrition for Control of Hyperglycemia”, Journal of Parenteral and Enteral Nutrition (JPEN).

9. Lawrence et all (2006): “Drug compatibility with new polyolefin infusion solution containers”, Am J Health Syst Pharm.

10. American Society for Parenteral and Enteral Nutrition- APSEN (2018), “Insulin Instability in Parenteral Nutrition Admixtures”, Journal of Parenteral and Enteral Nutrition (JPEN).

11. Katja A et all (2022), “Management of Hyperglycemia in Hospitalized Patients Receiving Parenteral Nutrition”, Frontier in Clinical Diabetes and Healthcare.

12. Aygin B et all (2013): “Clinical nutrition and drug interactions”, Ulusal Cer Derg.

13. Tờ thông tin sản phẩm Fransius Kabi 1206 Ml.

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Glucose

Xem tất cả 128 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Một số chế phẩm dịch truyền acid amin thường gặp và lưu ý khi chỉ định trên lâm sàng

Một số chế phẩm dịch truyền acid amin thường gặp và lưu ý khi chỉ định trên lâm sàng

1\. Đặt vấn đề Các acid amin hay còn gọi là amino acid-AA là một thành phần thiết yếu trong nuôi dưỡng đường tĩnh mạch, do đó, dung dịch acid amin là dạng dịch truyền dinh dưỡng được sử dụng phổ biến tại Bệnh viện. Ở bệnh nhân bệnh nặng không thể nuôi dưỡng qua đường tiêu hóa, acid amin có thể đư...

Hình ảnh MHRA: Khuyến cáo sử dụng bộ lọc khi truyền dinh dưỡng đường tĩnh mạch

MHRA: Khuyến cáo sử dụng bộ lọc khi truyền dinh dưỡng đường tĩnh mạch

Dinh dưỡng đường tĩnh mạch parenteral nutrition là phương pháp cung cấp dưỡng chất trực tiếp vào tuần hoàn máu qua đường tĩnh mạch, được chỉ định cho bệnh nhân không thể hấp thu dinh dưỡng qua đường tiêu hóa. Dung dịch truyền bao gồm các axit amin, nhũ tương lipid, glucose, vitamin, nguyên tố vi...

Hình ảnh Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu là bất thường hay xảy ra trong lâm sàng và có thể là một trong những biến cố gây tử vong hàng đầu nếu không được phát hiện nhanh và xử trí hợp lý. Thuốc được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tăng kali máu trong lâm sàng \ 1\ . 1\. Tổng quan về tăng kali máu Tăng...

Hình ảnh Quản lý các thuốc nguy cơ cao trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108

Quản lý các thuốc nguy cơ cao trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108

1.Tổng quan về thuốc nguy cơ cao 1.1. Định nghĩa Thuốc nguy cơ cao High alert medications – HAMs là thuốc có khả năng gây ra tổn hại đáng kể cho bệnh nhân nếu gặp sai sót trong quá trình sử dụng. Mặc dù tần suất sai sót liên quan đến các thuốc này không thường xuyên hơn những thuốc khác nhưng hậu...

Hình ảnh Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Lưu ý về lựa chọn thuốc điều trị triệu chứng đường tiểu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Triệu chứng đường tiểu dưới TCĐTD là tập hợp của nhiều triệu chứng liên quan các bệnh do tình trạng kích thích bàng quang, tắc nghẽn ở niệu đạo và các triệu chứng xuất hiện sau khi đi tiểu… trong đó tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt một số thuật ngữ trước đây: u xơ tuyến tiền liệt, bướu lành ti...

Hình ảnh Những bước tiến trong liệu pháp insulin

Những bước tiến trong liệu pháp insulin

1\. Đặc điểm dược lý của các loại insulin và sự khác biệt trên lâm sàng Phát hiện insulin đã đánh dấu một bước đột phá lớn trong y học về liệu pháp kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường. Insulin đầu tiên được chiết xuất thành công từ động vật, sau đó insulin không ngừng được nghiên cứu...

Hình ảnh Hướng dẫn kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân trẻ em và người lớn bị bệnh nặng – cập nhật khuyến cáo từ Hiệp hội y học chăm sóc tích cực năm 2024

Hướng dẫn kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân trẻ em và người lớn bị bệnh nặng – cập nhật khuyến cáo từ Hiệp hội y học chăm sóc tích cực năm 2024

Tăng đường máu không kiểm soát thường gặp ở những bệnh nhân nặng hay còn gọi là tăng đường máu do căng thẳng stress hoặc tăng đường máu do bệnh hiểm nghèo, là nguyên nhân hàng đầu làm tăng tỷ lệ tử vong ở nhóm bệnh nhân này, dù có hay không có bệnh nền đái tháo đường. Tỷ lệ tăng đường máu cấp tín...

Hình ảnh Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Đái tháo đường sau ghép New-onset diabetes after transplantation - NODAT là tình trạng đái tháo đường xuất hiện sau khi ghép các tạng đặc hoặc sau ghép tủy và các tế bào gốc tạo máu ở những người trước khi ghép không có tiền sử đái tháo đường. Đây là một biến chứng thường gặp làm tăng nguy cơ nhi...

Hình ảnh Vai trò của Sulfonylure trong điều trị đái tháo đường typ II và một số lưu ý khi sử dụng

Vai trò của Sulfonylure trong điều trị đái tháo đường typ II và một số lưu ý khi sử dụng

Các sulfamid hạ đường huyết (còn gọi là các Sulfonylurea (SU)) là nhóm thuốc uống lâu đời nhất trong điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường typ II.

Hình ảnh Cập nhật hướng dẫn ADA 2026 trong quản lý đường huyết ở người bệnh đái tháo đường typ 2

Cập nhật hướng dẫn ADA 2026 trong quản lý đường huyết ở người bệnh đái tháo đường typ 2

Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ ADA vừa chính thức công bố "Tiêu chuẩn Chăm sóc Y tế trong Đái tháo đường năm 2026". Đây là bộ hướng dẫn quan trọng, định hình lại chiến lược điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường ĐTĐ typ 2. Hướng dẫn năm 2026 cập nhật theo hướng cá thể hóa mạnh hơn, ưu tiên thuốc c...

Hình ảnh Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

1\. Đặt vấn đề Hội chứng mạch vành cấp ACS liên quan đến thiếu máu cơ tim cấp tính do sự mất cân bằng giữa nhu cầu và cung cấp oxy cho cơ tim. ACS được phân loại dựa trên sự thay đổi điện tâm đồ ECG bao gồm: 1 Nhồi máu cơ tim ST chênh STEMI và 2 Hội chứng mạch vành cấp không ST chênh NSTE-ACS , b...

Hình ảnh Sử dụng thuốc quản lí đường huyết và huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm bệnh thận mạn

Sử dụng thuốc quản lí đường huyết và huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm bệnh thận mạn

Bệnh thận đái tháo đường là một trong các biến chứng mạn tính gây tổn thương mạch máu nhỏ của đái tháo đường ĐTĐ , bên cạnh biến chứng võng mạc, và biến chứng thần kinh ngọai biên và thần kinh thực vật; đặc trưng bởi sự giảm chức năng thận tốc độ lọc cầu thận GFR< 60ml/min/1.73m2 và/hoặc có bằng...

Hình ảnh Quản lý thuốc chống huyết khối trước và sau phẫu thuật (Hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hiệp hội Bác sỹ lồng ngực Hoa Kỳ)

Quản lý thuốc chống huyết khối trước và sau phẫu thuật (Hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hiệp hội Bác sỹ lồng ngực Hoa Kỳ)

1\. Đặt vấn đề Theo Hiệp hội bác sỹ lồng ngực Hoa Kỳ ACCP 2022, chu phẫu perioperative period là thuật ngữ để chỉ khoảng thời gian trước và sau phẫu thuật PT , thủ thuật TT , kéo dài từ 1 tuần trước khi PT cho đến 4 tuần sau khi PT, TT . Tổng thời gian 5 tuần quanh PT, TT này được xem là khoảng t...

Hình ảnh Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hiện nay, việc sử dụng sonde nuôi dưỡng để cung cấp dinh dưỡng và điều trị cho bệnh nhân ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là đối với những người gặp khó khăn trong việc nuốt, bệnh nhân hôn mê, hoặc người cao tuổi suy nhược. Tuy nhiên, khi sử dụng thuốc qua sonde, dược động học của thuốc có th...

Hình ảnh Một số thuốc mới trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm

Một số thuốc mới trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm

Vài thập kỷ qua, đã có nhiều thuốc cho điều trị suy tim phân suất tống máu giảm (HFrEF). Tuy nhiên, phác đồ hiện tại vẫn là chưa đủ và tiên lượng của bệnh nhân vẫn còn kém. Do đó, đã có một số thuốc mới điều trị HFrEF ra đời.

Hình ảnh Hướng dẫn thực hành sử dụng thuốc trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm: Ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2i)

Hướng dẫn thực hành sử dụng thuốc trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm: Ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2i)

Các hướng dẫn điều trị suy tim hiện tại của Hiệp hội tim mạch Châu Âu ESC , Hoa Kỳ AHA cũng như Việt Nam đưa ra các khuyến cáo nên sử dụng đồng thời bốn nhóm thuốc trụ cột trong điều trị suy tim phân suất tống máu giảm, bao gồm: 1 thuốc ức chế thụ thể angiotensin-neprilysin ARNI /thuốc ức chế men...