Tin Tức Thuốc

Sử dụng hợp lý thuốc ức chế bơm proton

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 6 phút đọc
Sử dụng hợp lý thuốc ức chế bơm proton

Thuốc ức chế bơm proton (PPI) là một trong những thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trong thực hành lâm sàng. PPI có hiệu quả cao trong việc làm giảm các triệu chứng gây ra do tăng tiết acid dịch vị và nhìn chung dung nạp khá tốt. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra PPI đang được sử dụng quá mức và thường xuyên chỉ định không hợp lý.

Để đảm bảo sử dụng thuốc hiệu quả, giảm sự lạm dụng PPI đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế, nhân viên y tế cần xem xét, đánh giá bệnh nhân để chỉ định PPI hợp lý, bên cạnh đó cũng cần theo dõi các biến cố bất lợi khi sử dụng thuốc. Bài viết này rà soát lại các chỉ định hợp lý của PPI cũng như tổng hợp lại các biến cố bất lợi có thể gặp phải khi sử dụng PPI.

Chỉ định PPI như thế nào là hợp lý?

Theo Thông tư 01/2020/TT-BYT ngày 16/01/2020, có 5 PPI bao gồm lansoprazol, omeprazol, esomeprazol, pantoprazol, rabeprazol được quy định về thanh toán bảo hiểm y tế như sau: “Quỹ bảo hiểm y tế thanh toán theo chỉ định trong tờ hướng dẫn sử dụng thuốc kèm theo hồ sơ đăng ký thuốc đã được cấp phép hoặc hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế hoặc chỉ định dự phòng loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa tại dạ dày, tá tràng do stress ở bệnh nhân hồi sức tích cực.”

Cụ thể, bảng 1 tổng kết lại về các chỉ định được Bảo hiểm y tế thanh toán đối với PPI hiện đang sử dụng tại Bệnh viện.

Trong các chỉ định trên, cần lưu ý đánh giá yếu tố nguy cơ trên bệnh nhân được chỉ định PPI để dự phòng loét do NSAIDs hoặc loét do stress ở bệnh nhân hồi sức tích cực. Cụ thể như sau:

Với chỉ định loét liên quan đến thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs):

Hướng dẫn của ACC/ACG/AHA năm 2008 đã đưa ra các yếu tố nguy cơ cao của loét khi dùng NSAIDs bao gồm: (1) Tiền sử loét hoặc biến chứng loét; (2) Đang dùng thuốc kháng kết tập tiểu cầu kép; (3) Đang dùng thuốc chống đông; (4) Có 2 hoặc 3 yếu tố sau: tuổi > 60, sử dụng corticoid, chứng khó tiêu hoặc có triệu chứng trào ngược dạ dày.

Hiệp hội tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG) năm 2009 cũng đã đưa ra bốn yếu tố nguy cơ của loét liên quan đến dùng NSAID bao gồm: (1) Tiền sử loét không biến chứng; (2) Tuổi> 65; (3) Liệu pháp NSAID liều cao; (4) Sử dụng đồng thời aspirin (kể cả liều thấp), glucocorticoid hoặc thuốc chống đông máu. Hướng dẫn này đồng thời cũng phân loại bệnh nhân có nguy cơ cao, trung bình hoặc thấp gặp các tác dụng bất lợi trên đường tiêu hóa. Theo đó, các bệnh nhân có nguy cơ trung bình hoặc cao có thể chỉ định PPI để dự phòng loét do NSAIDs. Cụ thể đánh giá nguy cơ như sau:

• Nguy cơ cao được xác định là có tiền sử loét biến chứng hoặc có từ ba yếu tố nguy cơ trở lên

• Nguy cơ trung bình được định nghĩa là sự hiện diện của một hoặc hai yếu tố nguy cơ

• Nguy cơ thấp được xác định là không có yếu tố nào trong bốn yếu tố trên.

Chỉ định dự phòng loét do stress ở bệnh nhân hồi sức tích cực

Bên cạnh các chỉ định đã được phê duyệt ghi trong tờ Hướng dẫn sử dụng; các PPI được Bảo hiểm Y tế thanh toán cho chỉ định: “Dự phòng loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa tại dạ dày, tá tràng do stress ở bệnh nhân hồi sức tích cực”. Tuy nhiên, không phải tất cả các bệnh nhân điều trị tại Khoa hồi sức tích cực đều có chỉ định PPI, cụ thể, cần đánh giá các yếu tố nguy cơ loét để lựa chọn ra nhóm bệnh nhân phù hợp cho chỉ định PPI. Dựa trên Hướng dẫn của Tạp chí Y khoa Anh quốc (British Medicine Journal - BMJ)  2020 và Uptodate, các nhóm bệnh nhân hồi sức tích cực phù hợp để chỉ định dự phòng loét do stress được tổng hợp trong bảng 2 như sau:

Khi dùng PPI có thể gặp phải các biến cố bất lợi gì?

Việc kê đơn PPI không hợp lý, kéo dài vô thời hạn không chỉ làm tăng chi phí khám chữa bệnh mà còn có thể gây ra những tác dụng ngoại ý trong điều trị cho bệnh nhân. Sử dụng PPI trong thời gian dài có liên quan đến các tác dụng nghiêm trọng như:

• Nhiễm trùng Clostridium difficile

• Tăng nguy cơ gãy xương

• Tăng tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân lớn tuổi

• Viêm thận kẽ cấp tính

• Hạ kali máu

• Thiếu vitamin B12

• Hội chứng tăng tiết axit dội ngược

• Viêm phổi mắc phải cộng đồng

• Hạ natri máu

Kết luận:

Việc chỉ định PPI trên lâm sàng cần được hết sức lưu ý để đảm bảo tối ưu khía cạnh hiệu quả, an toàn cũng như chi phí trên bệnh nhân.

- Chỉ định PPI phù hợp dựa trên chẩn đoán chính xác và đánh giá bệnh nhân một cách cẩn thận về các yếu tố nguy cơ

- Rà soát toàn bộ các bệnh nhân đang dùng PPI kéo dài và đánh giá xem có nên tiếp tục sử dụng hay có thể giảm liều PPI hay không.

- Với bệnh nhân lần đầu dùng PPI, cần trao đổi với người bệnh về thời gian điều trị dự kiến và có kế hoạch giảm liều hoặc ngừng điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế, Thông tư 01/2020/TT-BYT ngày 16/01/2020.

2. Lanza F.L., Chan F.K., and Quigley E.M. (2009), Guidelines for prevention of NSAID- related ulcer complications, Am J Gastroenterol,104(3), 728-738.

3. Toews I, George AT, Peter JV, Kirubakaran R, Fontes L, Ezekiel J, Meerpohl JJ (2018) Interventions for preventing upper gastrointestinal bleeding in people admitted to intensive care units. The Cochrane database of systematic reviews, 6(6), CD008687. https://doi.org/10.1002/ 14651858.CD008687.pub2

4. Gerald L Weinhouse, MD (2020) Stress ulcers in the intensive care unit: Diagnosis, management, and prevention. www.uptodate.com

5. Ye Z, Reintam Blaser A, Lytvyn L, Wang Y, Guyatt GH, Mikita JS, Roberts J, Agoritsas T, Bertschy S, Boroli F, Camsooksai J, Du B, Heen AF, Lu J, Mella JM, Vandvik PO, Wise R, Zheng Y, Liu L, Siemieniuk R (2020) Gastrointestinal bleeding prophylaxis for critically ill patients: A

ThS. Trần Thị Thu Hiền

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Lansoprazol

Xem tất cả 39 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Hướng dẫn của Hiệp hội Hồi sức tích cực Hoa Kỳ (SCCM) và Hiệp hội Dược sĩ Hệ thống Y tế Hoa Kỳ (ASHP) về dự phòng xuất huyết tiêu hóa do stress trên bệnh nhân hồi sức

Hướng dẫn của Hiệp hội Hồi sức tích cực Hoa Kỳ (SCCM) và Hiệp hội Dược sĩ Hệ thống Y tế Hoa Kỳ (ASHP) về dự phòng xuất huyết tiêu hóa do stress trên bệnh nhân hồi sức

Từ Hướng dẫn năm 1999 của Hiệp hội Dược sĩ Hệ thống Y tế Hoa Kỳ ASHP về dự phòng loét do stress, đến nay, sau 25 năm, Hiệp hội Hồi sức Hoa Kỳ SCCM và Hiệp hội Dược sĩ Hệ thống Y tế Hoa Kỳ ASHP đã thống nhất cập nhật hướng dẫn phiên bản mới. Hướng dẫn phiên bản mới có nhiều sự thay đổi quan trọng...

Hình ảnh Dự phòng PPI cho bệnh nhân sử dụng thuốc giảm đau chống viêm NSAIDs

Dự phòng PPI cho bệnh nhân sử dụng thuốc giảm đau chống viêm NSAIDs

1\. Nsaids và tác dụng phụ trên đường tiêu hóa trên GI : Thuốc chống viêm không steroid NSAID là một trong những loại thuốc được kê đơn rộng rãi nhất trên thế giới. Lợi ích chính của chúng bắt nguồn từ tác dụng chống viêm và giảm đau của chúng, nhưng việc sử dụng NSAID không phải là vô hại vì chú...

Hình ảnh Cập nhật AGS Beers Criteria® 2023 về các thuốc có khả năng không phù hợp trên người cao tuổi

Cập nhật AGS Beers Criteria® 2023 về các thuốc có khả năng không phù hợp trên người cao tuổi

Mở đầu AGS Beers Criteria® là một danh sách các tiêu chí đối với việc sử dụng thuốc có khả năng không phù hợp ở người lớn tuổi trong hầu hết các trường hợp/ trong các tình huống cụ thể, chẳng hạn như trong một số bệnh/ tình trạng nhất định. Các tiêu chí nhằm áp dụng cho người lớn từ 65 tuổi trở l...

Hình ảnh Hướng dẫn thực hành lâm sàng của AGA về việc ngừng kê PPI

Hướng dẫn thực hành lâm sàng của AGA về việc ngừng kê PPI

1\. Đại cương PPI là nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi trong điều trị và dự phòng các bệnh lý đường tiêu hóa do acid. Tuy nhiên, việc kê đơn kéo dài ngoài chỉ định ngày càng gia tăng, làm gia tăng chi phí, và nguy cơ xảy ra biến cố bất lợi. Việc đánh giá lại và ngừng PPI khi không còn chỉ định là...

Hình ảnh Lựa chọn PPI khi sử dụng đồng thời với clopidogrel trên bệnh nhân bệnh mạch vành có nguy cơ xuất huyết

Lựa chọn PPI khi sử dụng đồng thời với clopidogrel trên bệnh nhân bệnh mạch vành có nguy cơ xuất huyết

Theo ESC 2019 “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hội chứng vành mạn tính” có đưa ra khuyến cáo nên dự phòng thuốc ức chế bơm proton PPI ở bệnh nhân hội chứng vành mạn có nguy cơ xuất huyết cao đang điều trị aspirin đơn độc, liệu pháp kết tập tiểu cầu kép DAPT hoặc thuốc chống đông đường uống OAC đơ...

Hình ảnh PMDA: Cập nhật về nguy cơ hạ magie máu liên quan đến các thuốc ức chế bơm proton (PPI) và vonoprazan

PMDA: Cập nhật về nguy cơ hạ magie máu liên quan đến các thuốc ức chế bơm proton (PPI) và vonoprazan

Cơ quan Dược phẩm và Thiết bị Y tế Nhật Bản PMDA mới đây đã đưa ra thông báo để cập nhật cảnh báo an toàn đối với nhóm thuốc điều trị loét dạ dày, tá tràng. Quyết định được ban hành sau quá trình đánh giá các báo cáo về biến cố hạ magie máu và nhận định có mối liên quan giữa biến cố này với việc...

Hình ảnh CBIP: Nguy cơ tích lũy thuốc và gây độc tính ở bệnh nhân mắc bệnh thận mạn

CBIP: Nguy cơ tích lũy thuốc và gây độc tính ở bệnh nhân mắc bệnh thận mạn

Bệnh nhân bệnh thận mạn có nguy cơ suy giảm mức lọc cầu thận MLCT cấp tính cao hơn. Bên cạnh nguy cơ xuất hiện biến chứng trực tiếp do suy thận cấp tính như tăng kali máu, quá tải dịch , MLCT giảm còn có thể gây độc tính do tích lũy những phân tử thuốc do giảm thải trừ. Một số tình huống lâm sàng...

Hình ảnh Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu là bất thường hay xảy ra trong lâm sàng và có thể là một trong những biến cố gây tử vong hàng đầu nếu không được phát hiện nhanh và xử trí hợp lý. Thuốc được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tăng kali máu trong lâm sàng \ 1\ . 1\. Tổng quan về tăng kali máu Tăng...

Hình ảnh Sử dụng thuốc điều trị thoái hoá khớp gối và sự khác biệt giữa các hướng dẫn hiện nay

Sử dụng thuốc điều trị thoái hoá khớp gối và sự khác biệt giữa các hướng dẫn hiện nay

Thoái hóa khớp osteoarthritis-THK là bệnh khớp mạn tính phổ biến nhất, ảnh hưởng đến khoảng 302 triệu người trên toàn thế giới và là nguyên nhân hàng đầu gây ra khuyết tật ở người cao tuổi\ 5\ . Trong đó, THK gối chiếm gần 4/5 số lượng bệnh nhân thoái hóa khớp trên toàn thế giới, tăng dần theo tu...

Hình ảnh Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Đặt vấn đề Thuốc kháng vitamin K VKA là nhóm thuốc chống đông đường uống đã được sử dụng trong hàng thập kỷ. Kể từ năm 2010, dabigatran là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp DOAC đầu tiên được FDA phê duyệt. Tiếp sau đó sự ra đời của các thuốc DOAC ức chế yếu tố Xa. Xu hướng sử dụng D...

Hình ảnh Khuyến cáo về sử dụng Methotrexate trong điều trị viêm khớp dạng thấp

Khuyến cáo về sử dụng Methotrexate trong điều trị viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp VKDT là một bệnh lý tự miễn điển hình, diễn biến mạn tính với các biểu hiện tại khớp, ngoài khớp và toàn thân ở nhiều mức độ khác nhau. Bệnh diễn biến phức tạp, gây hậu quả nặng nề do đó cần được điều trị tích cực sớm để làm chậm tiến triển của bệnh, hạn chế tàn phế và nâng ca...

Hình ảnh Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

1\. Đặt vấn đề Hội chứng mạch vành cấp ACS liên quan đến thiếu máu cơ tim cấp tính do sự mất cân bằng giữa nhu cầu và cung cấp oxy cho cơ tim. ACS được phân loại dựa trên sự thay đổi điện tâm đồ ECG bao gồm: 1 Nhồi máu cơ tim ST chênh STEMI và 2 Hội chứng mạch vành cấp không ST chênh NSTE-ACS , b...

Hình ảnh Cập nhật một số thuốc điều trị COVID-19 (01/2022)

Cập nhật một số thuốc điều trị COVID-19 (01/2022)

"Lựa chọn thuốc nào trên bệnh nhân COVID-19?" luôn là một thách thức với các nhân viên y tế. Bài viết này sẽ giúp trả lời câu hỏi đó thông qua cung cấp một số thông tin về các thuốc điều trị cập nhật đến tháng 01 năm 2022 cũng như thời điểm sử dụng phù hợp trên từng đối tượng bệnh nhân.

Hình ảnh Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs): Liều tối đa, thời gian sử dụng tối đa

Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs): Liều tối đa, thời gian sử dụng tối đa

Hơn 20 loại thuốc chống viêm không steroid NSAID khác nhau được sử dụng tại Bệnh viện Trung Ương Quân đội 108. Những thuốc này được sử dụng với tác dụng giảm đau, hạ sốt và chống viêm cho nhiều bệnh lý. Lựa chọn một NSAID cho bệnh nhân phụ thuộc vào một số yếu tố như đáp ứng của bệnh nhân, dung n...

Hình ảnh Glucocorticoid và nguy cơ rối loạn tâm thần cần khởi trị với thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI) trên bệnh nhân viêm khớp dạng thấp: Thông tin từ Bản tin BIP Occitane số 03/2026

Glucocorticoid và nguy cơ rối loạn tâm thần cần khởi trị với thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI) trên bệnh nhân viêm khớp dạng thấp: Thông tin từ Bản tin BIP Occitane số 03/2026

22/10/2026 12:00:00 SA: ...

Hình ảnh Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hướng dẫn dùng thuốc qua sonde nuôi dưỡng thức ăn

Hiện nay, việc sử dụng sonde nuôi dưỡng để cung cấp dinh dưỡng và điều trị cho bệnh nhân ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là đối với những người gặp khó khăn trong việc nuốt, bệnh nhân hôn mê, hoặc người cao tuổi suy nhược. Tuy nhiên, khi sử dụng thuốc qua sonde, dược động học của thuốc có th...