Tin Tức Thuốc

Hướng dẫn ESMO về quy trình xử trí phản ứng liên quan đến truyền dịch và chiến lược tái sử dụng thuốc trong điều trị ung thư (Phần 2)

Bệnh viện Trung ương Quân đội 1089 phút đọc
Hướng dẫn ESMO về quy trình xử trí phản ứng liên quan đến truyền dịch và chiến lược tái sử dụng thuốc trong điều trị ung thư (Phần 2)

Khi các biện pháp dự phòng bao gồm chuẩn trị trước truyền và pre-medication (được viết ở Phần 1) không thể ngăn chặn hoàn toàn phản ứng liên quan đến truyền dịch (Infusion – related reactions - IRR), sự sẵn sàng về chuyên môn và khả năng phản xạ nhanh của đội ngũ y tế trong xử trí IRR trở thành ranh giới quyết định sự an toàn của bệnh nhân. Ở phần 2 này, hướng dẫn của Hiệp hội Nội khoa Ung thư Châu Âu (ESMO) năm 2017 và đồng thuận ESMO năm 2024 chủ yếu tập trung vào quy trình xử trí phản ứng IRR và bàn về chiến lược “tái sử dụng thuốc” giúp bệnh nhân tối ưu được phác đồ lựa chọn đầu tay trong điều trị.

1. Xử trí phản ứng truyền dịch IRR

Mặc dù IRR bao gồm nhiều dấu hiệu và triệu chứng phức tạp, khả năng nhận biết và xử trí kịp thời các phản ứng này là cần thiết trong đảm bảo chất lượng chăm sóc bệnh nhân ung thư. Quy tắc 4R (Realize-Recognize-Respond-Review) được áp dụng như sau:

Xử trí chung khi xảy ra phản ứng

Cách thức xử trí sẽ thay đổi tùy thuộc vào loại IRR. Hầu hết các dấu hiệu và triệu chứng của IRR sẽ thuyên giảm khi tạm ngừng truyền dịch. Quy trình xử trí các phản ứng này bao gồm:

  • Ngừng truyền ngay lập tức khi có dấu hiệu đầu tiên của IRR
  • Sử dụng thêm các thuốc hỗ trợ theo chỉ định lâm sàng (ví dụ: glucocorticoid, thuốc kháng histamin, thuốc hạ sốt, thuốc chống nôn, hỗ trợ oxy)
  • Theo dõi dấu hiệu sinh tồn cho đến khi IRR được giải quyết và bệnh nhân đã hết triệu chứng hoàn toàn
  • Tuân thủ các hướng dẫn cụ thể trong tờ thông tin sản phẩm của từng loại thuốc

Bệnh nhân phải được theo dõi liên tục cho đến khi bác sĩ chắc chắn rằng các triệu chứng sẽ không tái phát. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và loại phản ứng, việc truyền dịch có thể được bắt đầu lại với tốc độ chậm hơn trong cùng ngày hoặc ngày hôm sau, hoặc phải ngừng điều trị hẳn nếu triệu chứng quá nghiêm trọng.

Bảng 1: Hướng dẫn đề xuất xử trí IRR theo loại phản ứng

Nếu nghi ngờ sốc phản vệ

Nếu nghi ngờ hội chứng giải phóng cytokine/Phản ứng quá mẫn

1. Ngay lập tức tiêm epinephrin (adrenalin) với liều 0,01 mg/kg (dung dịch pha loãng 1 mg/ml, tổng liều tối đa là 0,5 ml) vào cơ đùi ngoài.

2. Lặp lại mỗi 5-15 phút nếu cần.

3. Sử dụng epinephrin đường tĩnh mạch trong trường hợp không có phản ứng kịp thời, hạ huyết áp nghiêm trọng hoặc ngừng tim

4. Truyền dịch nhanh với liều 1-2 lít dung dịch muối sinh lý, tốc độ 5-10 ml/kg trong 5 phút đầu. Truyền dịch tinh thể hoặc dịch keo với liều bolus 20 ml/kg, sau đó truyền chậm.

5. Truyền tĩnh mạch chậm diphenhydramin (1-2 mg/kg hoặc 25-50 mg) kết hợp với ranitidin (50 mg pha loãng trong nước đường dextrose 5% đến tổng thể tích 20 ml) tiêm tĩnh mạch trong 5 phút

6. Điều trị nhịp tim chậm bằng 600 mg atropin tiêm tĩnh mạch

7. Điều trị các tác dụng phụ tim mạch ở bệnh nhân đang dùng thuốc chẹn beta bằng cách truyền tĩnh mạch glucagon 1-5 mg trong 5 phút, sau đó truyền tiếp (5-15 mg/phút) với liều lượng điều chỉnh theo đáp ứng lâm sàng

8. Điều trị hạ huyết áp không đáp ứng với epinephrin và truyền dịch bằng cách:

a. Dopamin (400 mg trong 500 ml dung dịch nước đường dextrose 5%) được truyền với liều 2-20 mg/kg/phút và điều chỉnh liều lượng để tăng huyết áp tâm thu

b. Vasopressin 25 đơn vị (U) trong 250 ml dung dịch nước đường dextrose 5% hoặc dung dịch muối sinh lý (0,1 U/ml), với liều lượng từ 0,01-0,04 U/phút

9. Corticosteroid để ngăn ngừa các phản ứng hai pha với liều tương đương 1-2 mg/kg (methyl)prednisolon tiêm tĩnh mạch mỗi 6 giờ (methylprednisolon mạnh hơn prednison, vì vậy cần thận trọng về liều lượng sử dụng)

1. Đánh giá mức độ phản ứng:

Nếu ở mức độ 1 — giảm tốc độ truyền dịch.

Nếu ở mức độ 2 — giảm tốc độ truyền dịch hoặc tạm ngừng truyền dịch trong thời gian ngắn.

2. Điều trị bằng:

Thuốc kháng histamine: 50 mg diphenhydramine tiêm tĩnh mạch cộng với 50 mg ranitidine tiêm tĩnh mạch

Corticosteroid: liều tương đương 1-2 mg/kg (methyl)prednisolone tiêm tĩnh mạch mỗi 6 giờ.

Sau khi các triệu chứng thuyên giảm, bắt đầu lại truyền dịch với tốc độ bằng một nửa và điều chỉnh liều cho đến khi dung nạp tốt.

Nếu mức độ 3/4—hãy ngừng truyền dịch

Không nên tái sử dụng (không khuyến cáo trong trường hợp phản ứng nghiêm trọng)

Hình 1. Quy trình xử trí các phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư

2. Khởi động lại liệu pháp điều trị ung thư

Quyết định tái sử dụng (restart) liệu pháp điều trị ung thư sau khi bệnh nhân gặp phản ứng liên quan đến truyền dịch (IRR) là một quá trình đòi hỏi sự đánh giá cẩn trọng. Việc đánh giá này phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng (theo thang phân loại CTCAE), bản chất của phản ứng, nguy cơ tái phát, cũng như lợi ích lâm sàng và rủi ro tiềm tàng của việc tiếp tục điều trị.

Hầu hết IRR, đặc biệt là khi các triệu chứng ở mức độ nhẹ đến trung bình (độ 1,2), có thể tái sử dụng thuốc một cách an toàn nếu được điều trị phù hợp và theo dõi chặt chẽ. Việc tái khởi động (Restart) nên được bắt đầu một cách thận trọng sau khi tất cả các triệu chứng của IRR đã được giải quyết, thực hiện với tốc độ truyền giảm bớt (ví dụ: bằng 50% tốc độ truyền tại thời điểm xảy ra IRR và tăng dần theo mức độ dung nạp) và bổ sung thêm thuốc chống dị ứng (ví dụ: corticosteroid và kháng histamin).

Đối với phản ứng nghiêm trọng (độ 3-4) hoặc sốc phản vệ thực sự thì việc tái khởi động nhìn chung không được khuyến khích.

Việc tái sử dụng thuốc sau khi xảy ra phản ứng liên quan đến truyền dịch (IRR) phụ thuộc hoàn toàn vào cơ chế gây ra phản ứng. Với nhóm trung gian miễn dịch (thường gặp ở chu kỳ muộn với nhóm Platinum), việc dùng lại thuốc thường không được khuyến khích do nguy cơ tái phát nặng gây đe dọa tính mạng. Ngược lại, với nhóm không trung gian miễn dịch (thường xảy ra ngay lần đầu với nhóm Taxan hoặc kháng thể đơn dòng), bác sĩ có thể cho tái sử dụng thuốc dựa trên mức độ phản ứng, đồng thời cần giám sát chặt chẽ bằng cách giảm tốc độ truyền và tăng cường thuốc dự phòng ở các lần sau.

Nếu việc tiếp tục dùng thuốc là cần thiết về mặt lâm sàng và không có phương pháp điều trị thay thế, có thể cân nhắc tái khởi động với việc tăng cường thuốc dự phòng và kéo dài thời gian truyền. Một phác đồ giải mẫn cảm có thể giúp tái sử dụng thuốc một cách an toàn. Việc giải mẫn cảm thành công với các kháng thể đơn dòng cũng khả thi như các báo cáo trước đây. Cách tiếp cận đa chuyên khoa để quản lý các biến cố này có thể cần sự phối hợp chặt chẽ với chuyên khoa Miễn dịch - Dị ứng.

Đối với những bệnh nhân IRR tái diễn dù đã dự phòng, các lựa chọn cần cân nhắc bao gồm: chuyển đổi liệu pháp, ngừng điều trị, hoặc sử dụng phác đồ giải mẫn cảm trước mỗi lần dùng thuốc tiếp theo. Giải mẫn cảm bao gồm việc đưa một lượng nhỏ tác nhân nghi ngờ vào cơ thể với thời gian truyền kéo dài và tăng liều dần dần cho đến khi đạt được mức dung nạp với tổng liều mong muốn. Giải mẫn cảm chỉ tạo ra sự dung nạp tạm thời với thuốc và phụ thuộc vào việc tiếp xúc liên tục; trạng thái dung nạp này sẽ mất đi sau khi thuốc được đào thải hết khỏi cơ thể.

Thông thường là trong cùng ngày, nhưng nếu cần thiết, việc tái khởi động có thể lùi sang ngày hôm sau). Việc xem xét độ ổn định của thuốc (đặc biệt là đối với các loại thuốc hóa trị, kháng thể đơn dòng có chi phí rất đắt đỏ) trước khi quyết định lùi thời gian truyền sang ngày hôm sau là một bước đánh giá cực kỳ quan trọng. Hướng dẫn ESMO này không đề cập đến “độ ổn định của thuốc” hay “chi phí điều trị” nhưng trên thực hành lâm sàng có một số gợi ý để bác sỹ có thể cân nhắc quyết định nhằm mục tiêu tránh lãng phí phải vứt bỏ những lọ thuốc đắt tiền nếu dung dịch thuốc đã pha vẫn còn nằm trong thời hạn bảo quản an toàn (ví dụ: nhiều loại thuốc vẫn giữ được độ ổn định trong 24 - 48 giờ ở điều kiện bảo quản tủ lạnh). Thứ nhất, tờ thông tin sản phẩm (SmPC) ở mục tra cứu độ ổn định chính là nguồn cung cấp dữ liệu chuẩn xác nhất về độ ổn định hóa lý và vi sinh của thuốc sau khi pha. Thứ hai, Website "Stabilis.org" là công cụ trực tuyến tiên tiến giúp bác sĩ lâm sàng dễ dàng tra cứu dữ liệu về độ ổn định của thuốc ung thư sau khi hòa tan hoặc pha loãng. Hiện nay, website đã có phần chuyển đổi sang ngôn ngữ tiếng việt nên bác sĩ rất dễ tiếp cận để tra cứu. Chú ý khi tra cứu cần xem đúng loại dung môi đã pha, nồng độ sau pha để có kết quả chính xác nhất.

Biên soạn: DS Lê Thị Mỹ, DS Nguyễn Quỳnh Giang

Tài liệu tham khảo

1. Management of infusion reactions to systemic anticancer therapy: ESMO Clinical Practice Guidelines (2017)

2. Management of infusion-related reactions in cancer therapy: strategies and challenges (2024)

3. Stabilis.org

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Dextrose

Xem tất cả 45 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hướng dẫn ESMO về dự phòng trong quản lý phản ứng liên quan đến truyền dịch trong điều trị ung thư (Phần 1)

Hầu hết các liệu pháp điều trị ung thư hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ gây ra phản ứng liên quan đến truyền dịch Infusion – related reactions - IRR , với các biểu hiện lâm sàng từ nhẹ đến sốc phản vệ thậm chí đe dọa tính mạng. Giai đoạn chuẩn bị trước truyền và dự phòng bằng thuốc Pre-medication là...

Hình ảnh Capivasertib phối hợp fulvestrant: lựa chọn nhắm trúng đích đường uống cho ung thư vú tiến xa HR+/HER2– sau liệu pháp nội tiết – bất kể tình trạng biến đổi gen

Capivasertib phối hợp fulvestrant: lựa chọn nhắm trúng đích đường uống cho ung thư vú tiến xa HR+/HER2– sau liệu pháp nội tiết – bất kể tình trạng biến đổi gen

Tổng quan dữ liệu nghiên cứu pha III CAPItello-291 và chỉ định được phê duyệt tại Việt Nam Ung thư vú thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính HR+/HER2– chiếm khoảng 70% các trường hợp ung thư vú. Sau khi bệnh tiến triển với liệu pháp nội tiết ET phối hợp thuốc ức chế CDK4/6 ở bước 1, người bệnh...

Hình ảnh Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Vitamin K là một loại vitamin tan trong dầu có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu của cơ thể. Vitamin K có thể được cung cấp thông qua thực phẩm trong chế độ ăn hoặc bổ sung từ các chế phẩm dinh dưỡng. Vitamin K cần thiết cho quá trình tổng hợp và hoạt hóa các protein tham gia vào hệ thố...

Hình ảnh Hội chứng người đỏ do vancomycin

Hội chứng người đỏ do vancomycin

I. Giới thiệu 1.Tổng quan về Vancomycin Vancomycin là một kháng sinh glycopeptide được sử dụng rộng rãi trong điều trị các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là Staphylococcus aureus kháng methicillin MRSA và Enterococcus. Được phát hiện vào năm 1953 từ một chủng vi khuẩn Streptomy...

Hình ảnh Quản lý các thuốc nguy cơ cao trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108

Quản lý các thuốc nguy cơ cao trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108

1.Tổng quan về thuốc nguy cơ cao 1.1. Định nghĩa Thuốc nguy cơ cao High alert medications – HAMs là thuốc có khả năng gây ra tổn hại đáng kể cho bệnh nhân nếu gặp sai sót trong quá trình sử dụng. Mặc dù tần suất sai sót liên quan đến các thuốc này không thường xuyên hơn những thuốc khác nhưng hậu...

Hình ảnh Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Sốt xuất huyết Dengue SXHD là bệnh truyền nhiễm gây dịch do vi rút Dengue gây nên. Vi rút Dengue có 4 týp huyết thanh là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Vi rút truyền từ người bệnh sang người lành do muỗi đốt. Muỗi Aedes aegypti là côn trùng trung gian truyền bệnh chủ yếu. Tại Việt Nam sốt xuất huy...

Hình ảnh Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Việc truyền dinh dưỡng tĩnh mạch parenteral nutrition - PN là một phương pháp điều trị quan trọng khi dinh dưỡng qua đường tiêu hóa không đủ, không thể thực hiện được hoặc chống chỉ định. Túi dịch dinh dưỡng 3 ngăn thường chứa 3 thành phần chính là glucose, acid amin và lipid ở mỗi ngăn, có thể c...

Hình ảnh Nguy cơ dị ứng với tá dược: Cập nhật khuyến cáo của Viện Hàn lâm Dị ứng và Miễn dịch Lâm sàng Châu Âu

Nguy cơ dị ứng với tá dược: Cập nhật khuyến cáo của Viện Hàn lâm Dị ứng và Miễn dịch Lâm sàng Châu Âu

25/08/2026 12:00:00 SA: ...

Hình ảnh Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu là bất thường hay xảy ra trong lâm sàng và có thể là một trong những biến cố gây tử vong hàng đầu nếu không được phát hiện nhanh và xử trí hợp lý. Thuốc được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tăng kali máu trong lâm sàng \ 1\ . 1\. Tổng quan về tăng kali máu Tăng...

Hình ảnh Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

1\. Tổng quan về nhóm kháng sinh beta-lactam Beta-lactam là một họ kháng sinh rất lớn, bao gồm các kháng sinh có cấu trúc hóa học chứa vòng beta-lactam. Khi vòng này liên kết với một cấu trúc vòng khác sẽ hình thành các phân nhóm lớn tiếp theo gồm: nhóm penicillin, nhóm cephalosporin, nhóm carbap...

Hình ảnh Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

1\. Đặt vấn đề Hội chứng mạch vành cấp ACS liên quan đến thiếu máu cơ tim cấp tính do sự mất cân bằng giữa nhu cầu và cung cấp oxy cho cơ tim. ACS được phân loại dựa trên sự thay đổi điện tâm đồ ECG bao gồm: 1 Nhồi máu cơ tim ST chênh STEMI và 2 Hội chứng mạch vành cấp không ST chênh NSTE-ACS , b...

Hình ảnh Cập nhật các thuốc và phác đồ sử dụng trong ghép thận

Cập nhật các thuốc và phác đồ sử dụng trong ghép thận

Ghép thận là lựa chọn điều trị ưu tiên cho phần lớn bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối giúp cải thiện chức năng thận sau ghép và tăng cường chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Hình ảnh Chỉ định và độc tính thường gặp của một số thuốc điều trị ung thư tại bệnh viện

Chỉ định và độc tính thường gặp của một số thuốc điều trị ung thư tại bệnh viện

Ung thư là sự tăng sinh không kiểm soát của các tế bào liên quan đến quá trình phân chia, các tế bào này có khả năng xâm nhập, phá hủy các mô bình thường của cơ thể với tốc độ tùy thuộc vào loại ung thư, thể trạng người bệnh và các phương pháp điều trị. Có nhiều phương pháp điều trị với hiệu quả...

Hình ảnh Thuốc mới được FDA phê duyệt cho điều trị viêm phổi

Thuốc mới được FDA phê duyệt cho điều trị viêm phổi

1\. Vi khuẩn Acinetobacter mối đe dọa với sức khỏe con người Theo WHO, các vi khuẩn Acinetobacter đứng đầu trong danh sách những tác nhân vi khuẩn gây bệnh gây ra mối đe dọa lớn nhất với sức khỏe con người, cho thấy mức độ cần thiết trong việc cần có thêm các thuốc điều trị trong bối cảnh tình tr...

Hình ảnh Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm màng não do nấm

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm màng não do nấm

1\. Tổng quan về viêm màng não do nấm 1.1. Định nghĩa Viêm màng não là tình trạng viêm các mô bao quanh não và tủy sống, có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nguyên nhân nhiễm trùng chiếm tỷ lệ lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO , viêm màng não là một tình trạng cần được chăm sóc y tế...

Hình ảnh Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

Các điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính theo GOLD 2026

I. NHỮNG THAY ĐỔI VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI 1\. Phân loại lại bệnh nhân Chẩn đoán COPD được xác lập dựa trên kết quả hô hấp ký và vẫn là yêu cầu bắt buộc theo GOLD 2026. Tiêu chuẩn chẩn đoán là tỷ số FEV₁/FVC sau nghiệm pháp giãn phế quản < 0,7, phản ánh tình trạng tắc nghẽn luồng khí kéo dài và k...