Tin Tức Thuốc

Quản lý thuốc chống huyết khối trước và sau phẫu thuật (Hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hiệp hội Bác sỹ lồng ngực Hoa Kỳ)

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 20 phút đọc
Quản lý thuốc chống huyết khối trước và sau phẫu thuật (Hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hiệp hội Bác sỹ lồng ngực Hoa Kỳ)

1. Đặt vấn đề

Theo Hiệp hội bác sỹ lồng ngực Hoa Kỳ (ACCP) 2022, chu phẫu (perioperative period) là thuật ngữ để chỉ khoảng thời gian trước và sau phẫu thuật (PT), thủ thuật (TT), kéo dài từ 1 tuần trước khi PT cho đến 4 tuần sau khi PT, TT. Tổng thời gian 5 tuần quanh PT, TT này được xem là khoảng thời gian dễ xảy ra các biến cố liên quan đến huyết khối hoặc chảy máu liên quan đến sử dụng thuốc chống huyết khối

Thuốc chống huyết khối bao gồm thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc tiêu sợi huyết và thuốc chống đông. Việc quản lý thuốc chống huyết khối chu phẫu dành cho các đối tượng sử dụng kháng vitamin K (VKA), thuốc chống đông đường uống trực tiếp (DOAC) hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu mà phải thực hiện phẫu thuật hoặc các thủ thuật xâm lấn. Hiệp hội ACCP giải quyết 43 câu hỏi theo cấu trúc PICO (Bệnh nhân – Can thiệp – So sánh – Kết quả) liên quan đến việc quản lý thuốc chống huyết khối quanh phẫu thật, kết quả được chúng tôi tổng hợp trong bảng 3

Hướng dẫn này chia thành các nhóm đối tượng BN chính như sau:

Bảng 1: Phân chia nhóm đối tượng và vấn đề quan tâm

Nhóm đối tượng BNVấn đề quan tâmKhuyến cáo
BN đang sử dụng thuốc VKANgừng và tái sử dụng thuốc VKA trước và sau PT, TT và cần bắc cầu heparin1 ̶> 4
Nếu cần bắc cầu heparin thì cần quản lý trước và sau PT, TT như thế nào trong khi ngừng thuốc VKA5 ̶> 21
BN đang sử dụng thuốc DOACNgừng và tái sử dụng thuốc DOAC trước và sau PT, TT22 ̶> 28
BN đang sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầuQuản lý thuốc chống kết tập tiểu cầu quanh PT ngoài tim, PT bắc cầu nối chủ vành (CABG) và những BN có đặt stent ở tim29 ̶> 43

2. Phân tầng nguy cơ

Bảng 2: Phân tầng nguy cơ chảy máu phẫu thuật, thủ thuật

Nguy cơ chảy máuLoại phẫu thuật
Cao (> 2% trong 30 ngày)- PT lớn với tổn thương mô rộng - PT ung thư, đặc biệt PT cắt bỏ khối u rắn (phổi, thực quản, dạ dày, gan mật, tuyến tụy) - PT chỉnh hình lớn kể cả PT thay khớp vai - PT tái tạo thẩm mỹ - PT ngực lớn - PT tiết niệu hoặc PT tiêu hóa, đặc biệt PT nối thông - Cắt bỏ tuyến tiền liệt qua niệu đạo, cắt bỏ bàng quang, cắt bỏ khối u - Cắt bỏ thận, sinh thiết thận - Cắt bỏ polyp đại tràng, ruột - Đặt ống thông dạ dày, nội soi mật tụy ngược dòng - PT cơ quan có nhiều mạch máu (thận, gan, lách) - Bất kỳ ca PT lớn nào mà thời gian PT >45 phút - Gây tê trục thần kinh - Tiêm ngoài màng cứng
Thấp đến trung bình (0% - 2 % trong 30 ngày)- PT nội soi khớp gối - Sinh thiết da, hạch bạch huyết - Phẫu thuật bàn tay, bàn chân - Chụp mạch vành - Nội soi ± sinh thiết đường tiêu hóa - Nội soi ± sinh thiết đại tràng - Cắt bỏ tử cung - Cắt bỏ nội soi túi mật - Cắt trĩ - Nội soi sinh thiết phế quản
Nhỏ (0% trong 30 ngày)- TT da liễu nhỏ (cắt bỏ tế bào đáy, tế bào vảy ung thư da, ung thư hắc tố da) - TT nhãn khoa (đục thủy tinh thể) - TT nha khoa (nhổ răng, phục hình, vệ sinh răng, trám răng)

3. Các khuyến cáo dựa trên bằng chứng về quản lý thuốc chống đông quanh PT

Bảng 3: Các khuyến cáo dựa trên bằng chứng về quản lý thuốc chống đông quanh PT

STTNội dung khuyến cáoMức độ khuyến cáoMức độ bằng chứng
NGỪNG VÀ TÁI SỬ DỤNG VKA
1Nên ngừng VKA (warfarin) ít nhất 5 ngày trước PT/TT theo chương trình. Cần chú ý đến BN người lớn tuổi có nhiều bệnh mắc kèm, BN cần dùng liều wafarin rất thấp và nhóm BN có ngưỡng mục tiêu INR cao hơn có thể cần thời gian ngừng warfarin lâu hơn. Thời gian ngừng các thuốc VKA là khác nhau, đối với acenocoumarol (2-3 ngày) và dài hơn đối với phenprocoumon (10-12 ngày)Khuyến cáo có điều kiệnThấp
2BN ngừng VKA cho PT/TT theo chương trình nên bắt đầu lại warfarin trong vòng 24h hơn là trì hoãn sau 24h kể từ khi PT/TT. Mặc dù việc tái sử dụng warfarin sớm trong vòng 24h nhưng thông thường tác dụng chống đông xuất hiện sau 2-3 ngày và đạt hiệu quả tối đa sau 4-8 ngày. Việc bắt đầu lại VKA có thể trì hoãn trong một số trường hợp như PT/TT mà việc cầm máu không đầy đủ, cần can thiệp hoặc bệnh nhân không có khả năng dùng thuốc bằng đường uống.Khuyến cáo có điều kiệnThấp
3Nên bắt đầu tái sử dụng warfarin liều đầu tiên sau PT/TT là liều thường quy thay vì dùng liều gấp đôi ở BN đã ngừng warfarin trước PT/TT. Mặc dù tăng liều warfarin gấp đôi trong 1-2 ngày đầu có thể dẫn đến nhanh đạt INR ≥ 2 ở một số BN nhưng vẫn còn nhiều lo ngại khi áp dụng trong thực tế lâm sàng.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
4Ở BN cần ngừng warfarin trước PT/TT nhưng có INR cao (>1.5) trước PT/TT 1-2 ngày thì không nên dùng vitamin K trước PT/TT. Việc sử dụng vitamin K trước PT hiện chưa rõ ràng do liên quan đến liều của VKA, tính sẵn có chế phẩm vitamin K đường uống và khả năng kháng thuốc chống đông sau PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BẮC CẦU THUỐC CHỐNG ĐÔNG KHI NGỪNG VKA
5Ở những BN có van tim cơ học đang điều trị VKA mà cần phải ngừng VKA trước PT/TT thì không nên bắc cầu bằng heparin. Tuy nhiên, ở những BN có nguy cơ gặp huyết khối tắc mạch lớn như: BN có đặt van tim cơ học thế hệ cũ, van 2 lá cơ học có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, BN có gặp biến cố huyết khối tắc mạch gần đây (<3 tháng) hoặc những BN có nguy cơ cao khác thì nên bắc cầu heparin trước và sau PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
6Ở những BN rung nhĩ đang điều trị VKA mà cần phải ngừng VKA trước PT/TT thì khuyến cáo không nên bắc cầu bằng heparin. Tuy nhiên, ở những BN rung nhĩ có nguy cơ cao như có tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu cục bộ gần đây (<3 tháng) hoặc có các nguy cơ cao khác như có tiền sử đột quỵ quanh phẫu thuật (đột quỵ xảy ra trong PT hoặc trong vòng 30 ngày sau PT) hoặc BN có điểm CHA2DS2VASc ≥ 7 hoặc điểm CHADS2 từ 5 đến 6 thì nên bắc cầu heparin trước và sau PT. Cần có một thời gian biểu, lịch trình cụ thể (ghi chú trên bệnh án giấy hoặc điện tử) để kiểm soát việc ngừng VKA và bắc cầu heparin nhằm giảm tối thiểu các sai sót và tối ưu hóa việc bàn giao công việc giữa các ca kíp.MạnhTrung bình
7Ở những BN đang dùng VKA để điều trị thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch (VTE) mà cần phải ngừng VKA trước PT/TT thì không nên bắc cầu bằng heparin. Tuy nhiên, ở những BN có nguy cơ VTE cao như BN có tiền sử mắc VTE gần đây (<3 tháng), BN có rối loạn tăng đông nặng hoặc BN được chẩn đoán ung thư đang hoạt động thì nên bắc cầu heparin quanh PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
8Ở những BN đang dùng VKA được phân loại có nguy cơ thuyên tắc huyết khối mạch cao mà cần phải ngừng VKA trước PT/TT thì nên bắc cầu bằng heparin hơn là không bắc cầu heprain.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
9Ở những BN đang dùng VKA được phân loại có nguy cơ thuyên tắc huyết khối mạch thấp đến trung bình mà cần phải ngừng VKA trước PT/TT thì không nên bắc cầu bằng heparin.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
ĐANG DÙNG VKA VÀ CẦN THỰC HIỆN THỦ THUẬT NHỎ
10Ở những BN đang dùng VKA nhưng cần có thủ thuật liên quan đến nha khoa thì nên tiếp tục VKA hơn là ngừng VKA trước TT. Tuy nhiên, nguy cơ chảy máu liên quan đến thủ thuật nha khoa có thể sẽ khác nhau như nguy cơ chảy máu ít khi nhổ một răng nhưng tăng lên khi nhổ nhiều răng hoặc có nướu lợi yếu, do vậy có thể ngừng VKA ở những trường hợp có nguy cơ chảy máu nghiêm trọng này.Khuyến cáo có điều kiệnThấp
11Ở những BN đang được điều trị bằng VKA cần phải thực hiện thủ thuật nha khoa thì nên sử dụng thuốc cầm máu đồng thời tiếp tục dùng VKA thay vì các phương án điều trị thay thế (ví dụ, ngừng dùng VKA có hoặc không có bắc cầu heparin). Các phương pháp cầm máu liên quan đến thủ thuật nha khoa bao gồm súc miệng acid tranexamic trước và sau thủ thuật hai đến ba lần mỗi ngày, khâu nướu lợi hoặc ngậm bông tẩm acid tranexamic…Khuyến cáo có điều kiệnThấp
12Ở những BN đang dùng liệu pháp VKA cần phải thủ thuật da liễu nhỏ thì nên tiếp tục dùng VKA thay vì ngừng dùng VKA. Nguy cơ chảy máu liên quan đến thủ thuật da liễu có thể sẽ khác nhau. Nguy cơ chảy máu thấp khi sinh thiết hoặc cắt bỏ khối ung thư da có kích thước nhỏ (1-2cm) hoặc nguy cơ chảy máu tăng lên khi cắt bỏ khối ung thư da có kích thước lớn hơn (>3cm), đặc biệt ở BN cần ghép da. Do đó, việc ngừng VKA có thể cân nhắc trên BN có nguy cơ chảy máu cao này.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
13Ở những BN đang dùng liệu pháp VKA cần phải thủ thuật nhãn khoa nhỏ thì nên tiếp tục dùng VKA thay vì ngừng dùng VKA. Tuy nhiên, việc ngừng VKA có thể ưu tiên trên BN có nguy cơ chảy máu cao như: BN có phẫu thuật võng mạc phức tạp hoặc BN có gây tê quanh nhãn cầu.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
14Ở những BN đang được điều trị bằng VKA cần cấy máy tạo nhịp tim hoặc ICD, chúng tôi khuyến cáo tiếp tục dùng VKA thay vì ngừng VKA và bắc cầu heparin. Tuy nhiên phải đảm bảo bệnh nhân có INR <3 tại thời điểm thủ thuật.MạnhTrung bình
15Ở những BN đang được điều trị bằng VKA cần ngừng VKA để nội soi đại tràng và có dự kiến cắt polyp thì không nên bắc cầu heparin trong thời gian ngừng VKA.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BẮC CẦU BẰNG UFH
16Ở những BN đang dùng UFH tĩnh mạch ở liều điều trị để bắc cầu cho PT/TT theo chương trình thì nên ngừng UFH ít nhất 4 giờ trước khi PT hơn là ngừng UFH < 4 giờ trước khi PT/TT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
17Ở những BN đang dùng UFH tĩnh mạch ở liều điều trị để bắc cầu cho PT/TT theo chương trình thì nên tiếp tục dùng UFH ≥ 24 giờ sau khi PT thay vì tiếp tục dùng UFH trong vòng 24 giờ sau khi PT/TT. Khi tái sử dụng UFH sau phẫu thuật thì nên tránh dùng liều bolus mà nên truyền chậm UFH vì liên quan đến ngưỡng mục tiêu aPTT thấp hơn so với bắt đầu dùng liều UFH đầy đủ.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BẮC CẦU BẰNG LMWH
18Ở những BN đang được bắc cầu LMWH cho PT/TT theo chương trình thì nên dùng liều bắc cầu LMWH cuối cùng là 24h trước PT hơn là từ 10 đến 12 giờ trước khi PT/TT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
19Ở những BN đang được bắc cầu LMWH cho PT/TT theo chương trình thì nên sử dụng LMWH đầu tiên ít nhất 24 giờ sau PT/TT hơn là dùng sớm trong 24h. Cụ thể, ở những BN có nguy cơ chảy máu thấp nên đợi ít nhất 24h sau PT/TT để bắt đầu dùng LMWH và ở những BN có nguy cơ chảy máu cao nên đợi ít nhất 48-72h sau PT để bắt đầu dùng LMWH. Tuy nhiên, ở BN trì hoãn việc dùng LMWH bắc cầu trong 48-72h nhưng có nguy cơ VTE cao thì có thể cân nhắc dùng liều thấp LMWH trong 2-3 ngày trước khi dùng liều bắc cầu LMWH đầy đủ.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
20Ở những BN đang được bắc cầu LMWH cho PT/TT theo chương trình, nên dùng một nửa tổng liều LMWH hàng ngày vào ngày trước PT/TT thay vì dùng toàn bộ liều LMWH vào ngày trước PT/TT. Hướng dẫn này được áp dụng nhiều hơn cho những BN có nguy cơ chảy máu cao như BN gây tê tủy sống hoặc gây tê ngoài màng cứng. Nửa tổng liều LMWH hàng ngày có thể được thực hiện như sau: Dùng 1 lần/ngày với chế độ liều LMWH 2 lần/ngày vào buổi sáng trước ngày PT hoặc dùng khoảng nửa liều của chế độ liều LMWH 1 lần/ngày vào buổi sáng trước ngày PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
21Ở những BN đang được bắc cầu LMWH cho PT/TT theo chương trình thì không nên đo nồng độ kháng yếu tố Xa thường quy để quản lý LMWH quanh PT/TT. Tuy nhiên, ở những BN có nguy cơ chảy máu cao hoặc BN cần PT cấp cứu có thể cân nhắc xét nghiệm nồng độ kháng yếu tố Xa.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
QUẢN LÝ DOAC VÀ BẮC CẦU HEPARIN
22 24 25Ở những BN đang dùng apixaban, edoxapan hoặc rivaroxaban cần phải PT/TT theo chương trình thì nên ngừng apixaban, endoxapan, rivaroxaban 1 ngày đến 2 ngày trước khi PT/TT thay vì tiếp tục dùng apixaban. Thời điểm ngừng các thuốc này phụ thuộc vào nguy cơ chảy máu của BN. Ngừng trước 1 ngày đối với BN có nguy cơ chảy máu thấp đến trung bình và ngừng trước 2 ngày đối với BN có nguy cơ chảy máu cao. Hướng dẫn này áp dụng cho cả những BN đang dùng apixaban, edoxapan, rivaroxaban để điều trị rung nhĩ hay VTE.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
23Ở những BN đang dùng dabigatran cần phải PT/TT theo chương trình thì nên ngừng dabigatran trong 1 đến 4 ngày trước khi PT/TT thay vì tiếp tục dùng dabigatran. Thời điểm ngừng dabigatran phụ thuộc vào nguy cơ chảy máu và chức năng thận của BN: + Ngừng trước 1 ngày đối với BN có nguy cơ chảy máu thấp đến trung bình và CrCL ≥50ml/phút + Ngừng trước 2 ngày đối với BN có nguy cơ chảy máu thấp đến trung bình và CrCL <50ml/phút hoặc BN có nguy cơ chảy máu cao nhưng có CrCL ≥50ml/phút + Ngừng trước 4 ngày đối với BN có nguy cơ chảy máu cao và CrCL <50ml/phútKhuyến cáo có điều kiệnRất thấp
26Ở những BN cần ngừng DOAC trước PT/TT thì không nên bắc cầu bằng heparin. Việc không bắc cầu heparin liên quan đến thời gian khởi phát tác dụng nhanh và thời gian thuốc hết tác dụng của DOAC sớm.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
27Ở những BN đã ngừng dùng DOAC trước PT/TT, thì nên tiếp tục DOAC ít nhất sau 24 giờ kể từ khi PT/TT thay vì tiếp tục dùng DOAC sớm trong vòng 24 giờ. Thời điểm tái sử dụng DOAC phụ thuộc vào nguy cơ chảy máu của BN. Dùng DOAC sau 24h đối với BN nguy cơ chảy máu thấp đến trung bình và sau 48-72h đối với BN có nguy cơ chảy máu cao. Do DOAC có thời gian khởi phát nhanh và đạt đỉnh nhanh sau 1-3 giờ nên cần cẩn thận khi dùng sau PT/TT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
XÉT NGHIỆM ĐÔNG MÁU QUẢN LÝ BN DÙNG DOAC
28Ở những BN đang ngừng DOAC do PT/TT thì không nên xét nghiệm chức năng đông máu thường quy để quản lý DOAC trong PT/TT. Tuy nhiên, trong trường hợp BN cần phải PT khẩn cấp, thì việc xét nghiệm đông máu cần thiết vì nó là cơ sở định hướng nhu cầu đảo ngược DOAC bằng cách sử dụng các chế phẩm máu hoặc các tác nhân đảo ngược.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BN ĐANG SỬ DỤNG KHÁNG KẾT TẬP TIỂU CẦU Tổng quan: dược lý thuốc chống kết tập tiểu cầu là nền tảng trong cung cấp thông tin về thời điểm ngừng và tái sử dụng thuốc quanh PT. - Ngừng thuốc: + Với thuốc ức chế không hồi phục kết tập tiểu cầu gồm: aspirin (ASA), thuốc ức chế P2Y12 (clopidogrel, prasugrel) cần phải ngừng 7-10 ngày để hồi phục chức năng tiểu cầu. + Với thuốc ức chế có hồi phục kết tập tiểu cầu: thuốc ức chế P2Y12 (ticagrelor) cần phải ngừng ít nhất 2-3 ngày để hồi phục chức năng tiểu cầu. - Tái sử dụng thuốc: Khi tiếp tục sử dụng thuốc sau PT, tác dụng ức chế kết tập tiểu cầu phát huy tối đa tác dụng + sau vài phút đối với ASA, + trong vòng 2h sau uống ticargrelor, + sau 3 ngày đối với prasugrel + sau 4-5 ngày đối với clopidogrel với liều 75mg. Nếu sử dụng liều nạp clopidogrel thì tác dụng ức chế kết tập tiểu cầu xảy ra chỉ sau 2-6 giờ. Các thuốc khác ít sử dụng như: cilostazol, dipyridamole và pentoxifylline. Thuốc NSAIDs có đặc tính chống kết tập tiểu cầu có thể đảo ngược có thời gian bán hủy thay đổi từ 2-6 h với (ibuprofen, ketoprofen, indomethacin), đến 7 đến 15 giờ (celecoxib, naproxen, diflunisal), đến khoảng 20h (meloxicam, nabumetone, piroxicam).
BN PHẪU THUẬT NGOÀI TIM
29aỞ BN đang dùng ASA có chỉ định PT ngoài tim thì nên tiếp tục dùng ASA thay vì ngừng ASA. Tuy nhiên, ở những BN có nguy cơ chảy máu cao như PT nội sọ hoặc PT cột sống có thể cân nhắc ngừng ASA ít nhất 7 ngày trước PT.Khuyến cáo có điều kiệnTrung bình
29bỞ BN đang dùng ASA có chỉ định PT ngoài tim mà bắt buộc phải ngừng ASA thì nên tạm ngừng ≤ 7 ngày thay vì ngừng 7-10 ngày trước PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
30Ở BN đang dùng clopidogrel có chỉ định PT ngoài tim thì nên ngừng 5 ngày thay vì ngừng 7-10 ngày trước PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
31Ở BN đang dùng ticagrelor có chỉ định PT ngoài tim thì nên tạm ngừng 3-5 ngày thay vì ngừng 7-10 ngày trước PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
32Ở BN đang dùng prasugrel có chỉ định PT ngoài tim thì nên tạm ngừng 7 ngày thay vì ngừng 7-10 ngày trước PT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
33Ở BN đang ngừng thuốc chống kết tập tiểu cầu trước PT/TT thì nên tái sử dụng lại thuốc kháng kết tập tiểu cầu sớm trong vòng 24h thay vì sau 24h kể từ khi PT/TT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BN PT BẮC CẦU NỐI CHỦ VÀNH (CABG)
34Ở BN trải qua PT CABG, khuyến cáo: + Nếu BN đang dùng ASA thì nên tiếp tục dùng ASA thay vì ngắt quãng; + Nếu BN đang dùng thuốc ức chế P2Y12 thì nên ngừng dùng thuốc ức chế P2Y12 thay vì tiếp tục trong thời gian quanh PT, cụ thể: - 3-5 ngày cho ticagrelor - 5 ngày cho clopidogrel - 7 ngày cho prasugrelKhuyến cáo có điều kiệnThấp
35Ở BN đang dùng ASA hoặc thuốc ức chế P2Y12 đang trải qua PT CABG thì nên tái sử dụng ASA hoặc thuốc ức chế P2Y12 sớm trong vòng 24h sau PT so với ≥ 24h sau PT. Việc tiếp tục liệu pháp chống kết tập tiểu cầu có thể bị trì hoãn thêm nếu BN sau PT CABG có PLT <50 G/L đặc biệt trên BN có sử dụng máy tuần hoàn nhân tạo.Khuyến cáo có điều kiệnThấp
36Ở BN đang được điều trị bằng thuốc chống kết tập tiểu cầu đang trải qua PT/TT theo chương trình thì không nên sử dụng thường quy xét nghiệm chức năng tiểu cầu trước khi PT để quản lý thuốc chống tiểu cầu quanh PT/TT. Tuy nhiên, xét nghiệm tiểu cầu có thể thực hiện để theo dõi BN PT CABG và mới bắt đầu dùng P2Y12.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BN CÓ ĐẶT STENT MẠCH VÀNH
37Ở BN có đặt stent mạch vành đang dùng ASA và thuốc ức chế P2Y12 trong vòng 6 đến 12 tuần qua và có dự kiến PT/TT theo chương trình thì nên tiếp tục dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu kép hoặc ngừng một trong hai thuốc trong vòng 7 đến 10 ngày sau PT. Tùy thuộc vào nguy cơ chảy máu PT hoặc nguy cơ huyết khối stent để lựa chọn một trong hai phương án trên. Ngoài ra, thời điểm đặt stent (6 tuần hay 12 tuần), loại stent, vị trí đặt stent, số lượng stent, chiều dài stent cũng góp phần ảnh hưởng đến quyết định lâm sàng.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
38Ở BN đang dùng ASA và thuốc ức chế P2Y12 đã đặt stent động mạch vành trong vòng 3 đến 12 tháng qua và có dự kiến PT/TT theo chương trình thì nên ngừng thuốc ức chế P2Y12 trước khi PT/TT thay vì tiếp tục dùng thuốc ức chế P2Y12. Thời điểm đặt stent (6 tháng hay 12 tháng), loại stent, vị trí đặt stent, số lượng stent, chiều dài stent là các yếu tố góp phần ảnh hưởng đến quyết định lâm sàng.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
39Ở BN có stent động mạch vành cần ngừng thuốc chống kết tập tiểu cầu để PT/TT thì không nên dùng liệu pháp bắc cầu thường quy bằng glycoprotein IIb/IIIa, cangrelor hoặc LMWH thay vì liệu pháp bắc cầu thường quy. Tuy nhiên, chiến lược bắc cầu có thể cân nhắc ở BN có nguy cơ cao như: BN mới đặt stent vành ở vị trí quan trọng trong vòng 3 tháng gần đây.Khuyến cáo có điều kiệnThấp
40Ở BN có stent động mạch vành cần tiếp tục liệu pháp chống kết tập tiểu cầu kép thì nên trì hoãn PT/TT thay vì không trì hoãn PT/TT.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp
BN CÓ THỦ THUẬT NHA KHOA, DA LIỄU HOẶC NHÃN KHOA NHỎ
41 42 43Ở BN đang dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu (ASA hoặc chất ức chế P2Y12) cần trải qua một thủ thuật nha khoa, da liễu hoặc nhãn khoa nhỏ thì nên tiếp tục dùng thuốc chống tiểu cầu (ASA hoặc chất ức chế P2Y12) thay vì ngừng thuốc trước thủ thuật. Với BN đang dùng liệu pháp kép thì nên tiếp tục dùng apsirin và ngừng P2Y12.Khuyến cáo có điều kiệnRất thấp

4. Phần tổng hợp

Dựa trên những khuyến cáo từ bằng chứng trên, hình 1 tổng hợp tóm tắt chung về việc quản lý thuốc chống đông quanh PT trên từng nhóm đối tượng BN và hình 2 trình bày riêng quản lý thuốc DOAC trước và sau PT. Tùy thuộc vào phân tầng nguy cơ chảy máu sẽ có cách quản lý thuốc khác nhau.

Hình 1: Quản lý sử dụng thuốc VKA và LMWH quanh PT

Ghi chú: chú ý đến *, + gắn sau các thuốc

*: Warfarin có thể tái sử dụng vào buổi tối của ngày phẫu thuật (D0) ở hầu hết các BN hoặc sau ngày phẫu thuật (D1) với liều duy trì thường quy của BN.

**: Với BN có nguy cơ huyết khối cao, nên bắc cầu chống đông bằng LMWH liều đầy đủ 1mg/kg hai lần mỗi ngày hoặc liều 1.5mg/kg mỗi ngày hoặc dalteparin liều 100UI/kg hai lần mỗi ngày hoặc liều 200UI/kg mỗi ngày và vào buổi sáng ngày D-1 trước phẫu thuật được sử dụng liều cuối cùng bằng nửa tổng liều hàng ngày.

+: Liều thấp LMWH (enoxaparin 40mg hàng ngày hoặc dalteparin 5,000 UI hàng ngày) có thể được dự phòng VTE trong 24-72h sau phẫu thuật và sau đó dùng liều đầy đủ sau 2-3 ngày sau PT.

Hình 2: Quản lý thuốc DOAC quanh PT

Ghi chú: DOAC có thể tái sử dụng trong 24h đối với BN có nguy cơ chảy máu thấp đến trung bình, và từ 48-72h đối với BN có nguy cơ chảy máu cao. Ở những BN được chọn có nguy cơ cao mắc VTE, thuốc chống đông liều thấp (như: enoxaparin, 40 mg mỗi ngày hoặc dalteparin, 5.000 IU mỗi ngày) có thể được dùng trong 48-72 giờ đầu sau thủ thuật.

Hình 3 dưới đây liên quan đến những BN đang dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu (ASA, clopidogrel, prasugrel, ticagrelor) quanh PT.

Hình 3: Quản lý thuốc chống kết tập tiểu cầu quanh PT

Ghi chú: *: Việc tiếp tục sử dụng ASA cần được đánh giá dựa trên nguy cơ chảy máu của PT/TT.

**: Cangrelor không được khuyến khích sử dụng thường quy trong lâm sàng. Nếu sử dụng thì bắt đầu dùng trong vòng 72h kể từ khi ngừng thuốc ức chế P2Y12 với liều 0.75mg/kg/phút, tái sử dụng trong vòng 6h sau PT/TT, kéo dài ít nhất trong 48h và tối đa trong 7 ngày.

***: Thuốc ức chế P2Y12 có thể tái sử dụng trong vòng 24h sau PT/TT ở liều duy trì.

+, ++, $: Nên ngừng trước PT 3-5 ngày đối với ticagrelor, 5 ngày đối với clopidogrel và 7 -10 ngày đối với prasugrel

Biên soạn: DS. Lê Thị Mỹ - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo: Perioperative Management of Antithrombotic Therapy, An American College of Chest Physicians Clinical Practice Guideline (2022)

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Vitamin K

Xem tất cả 6 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn năm 2022 của Hiệp hội tiêu hóa Hoa kỳ và Hiệp hội tiêu hóa Canada về quản lý thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu trên bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa cấp tính và bệnh nhân nội soi

Cập nhật Hướng dẫn năm 2022 của Hiệp hội tiêu hóa Hoa kỳ và Hiệp hội tiêu hóa Canada về quản lý thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu trên bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa cấp tính và bệnh nhân nội soi

Tháng 3 năm 2022, Hiệp hội tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG) và Hiệp hội tiêu hóa Canada (CAG) đã lập ra một nhóm đồng thuận chuyên gia để xây dựng hướng dẫn và đưa ra các tiếp cận dựa trên bằng chứng về việc quản lý các thuốc chống huyết khối trên bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa cấp tính và bệnh nhân nội soi

Hình ảnh Theo dõi sử dụng thuốc chống đông đường uống thông qua các chỉ số xét nghiệm - cập nhật thực hành từ hướng dẫn QUEENSLAND 2026

Theo dõi sử dụng thuốc chống đông đường uống thông qua các chỉ số xét nghiệm - cập nhật thực hành từ hướng dẫn QUEENSLAND 2026

1\. Đặt vấn đề Thuốc chống đông đường uống ngày càng được sử dụng rộng rãi trong điều trị nội trú nhằm dự phòng và điều trị các biến cố huyết khối như rung nhĩ và huyết khối tĩnh mạch sâu. Tuy nhiên, đây là nhóm thuốc nguy cơ cao do làm tăng nguy cơ chảy máu và thường xuyên liên quan đến các biến...

Hình ảnh Tổng quan về sử dụng thuốc chống đông trong điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu đoạn gần

Tổng quan về sử dụng thuốc chống đông trong điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu đoạn gần

1\. Đặt vấn đề Huyết khối tĩnh mạch sâu DVT và thuyên tắc phổi cấp PE là hai biểu hiện của huyết khối tắc mạch tĩnh mạch VTE . Theo vị trí giải phẫu, DVT được chia ra làm DVT đoạn gần proximal DVT và DVT đoạn xa distal DVT , trong đó DVT đoạn gần nằm ở tĩnh mạch khoeo, đùi hoặc chậu và DVT đoạn x...

Hình ảnh Thuốc chống đông trong điều trị đột quỵ não ở bệnh nhân rung nhĩ

Thuốc chống đông trong điều trị đột quỵ não ở bệnh nhân rung nhĩ

1. Đặt vấn đề Trong Lộ trình chăm sóc tổng thể đơn giản của Rung nhĩ tốt hơn ABC , thuốc chống đông Anticoagulation - A đóng một vai trò quan trọng trong điều trị rung nhĩ. Theo đó, các bệnh nhân này sẽ được đánh giá thang điểm CHA2DS2 – VASc để đánh giá nguy cơ đột quỵ, đồng thời cần đánh giá ng...

Hình ảnh Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Đặt vấn đề Thuốc kháng vitamin K VKA là nhóm thuốc chống đông đường uống đã được sử dụng trong hàng thập kỷ. Kể từ năm 2010, dabigatran là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp DOAC đầu tiên được FDA phê duyệt. Tiếp sau đó sự ra đời của các thuốc DOAC ức chế yếu tố Xa. Xu hướng sử dụng D...

Hình ảnh Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

Sử dụng thuốc chống huyết khối trong hội chứng mạch vành cấp trong giai đoạn cấp tính

1\. Đặt vấn đề Hội chứng mạch vành cấp ACS liên quan đến thiếu máu cơ tim cấp tính do sự mất cân bằng giữa nhu cầu và cung cấp oxy cho cơ tim. ACS được phân loại dựa trên sự thay đổi điện tâm đồ ECG bao gồm: 1 Nhồi máu cơ tim ST chênh STEMI và 2 Hội chứng mạch vành cấp không ST chênh NSTE-ACS , b...

Hình ảnh Cập nhật khuyến cáo xử trí đột quỵ chảy máu não trên người bệnh có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu

Cập nhật khuyến cáo xử trí đột quỵ chảy máu não trên người bệnh có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu

Tháng 11/2022, AHA/ASA đã công bố khuyến cáo về quản lý và điều trị đột quỵ chảy máu não trong đó đề cập tới vấn đề xử trí các trường hợp có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu, bao gồm: nhóm thuốc có nguy cơ làm tăng tỉ lệ chảy máu tái phát và nhóm thuốc hạn chế nguy cơ chảy máu tái phát.

Hình ảnh Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Vitamin K là một loại vitamin tan trong dầu có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu của cơ thể. Vitamin K có thể được cung cấp thông qua thực phẩm trong chế độ ăn hoặc bổ sung từ các chế phẩm dinh dưỡng. Vitamin K cần thiết cho quá trình tổng hợp và hoạt hóa các protein tham gia vào hệ thố...

Hình ảnh Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

1\. Đặt vấn đề Đột quỵ là một trong những cấp cứu thần kinh thường gặp, đồng thời là nguyên nhân quan trọng gây tử vong và tàn tật kéo dài. Đột quỵ thường được chia thành ba nhóm chính: đột quỵ thiếu máu não cục bộ, đột quỵ xuất huyết não và xuất huyết dưới nhện. Trong đó, đột quỵ thiếu máu não c...

Hình ảnh Lựa chọn PPI khi sử dụng đồng thời với clopidogrel trên bệnh nhân bệnh mạch vành có nguy cơ xuất huyết

Lựa chọn PPI khi sử dụng đồng thời với clopidogrel trên bệnh nhân bệnh mạch vành có nguy cơ xuất huyết

Theo ESC 2019 “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hội chứng vành mạn tính” có đưa ra khuyến cáo nên dự phòng thuốc ức chế bơm proton PPI ở bệnh nhân hội chứng vành mạn có nguy cơ xuất huyết cao đang điều trị aspirin đơn độc, liệu pháp kết tập tiểu cầu kép DAPT hoặc thuốc chống đông đường uống OAC đơ...

Hình ảnh Giảm tiểu cầu do thuốc

Giảm tiểu cầu do thuốc

Giảm tiểu cầu do thuốc mặc dù hiếm gặp trên lâm sàng nhưng có thể gây nguy cơ bệnh tật và tử vong nghiêm trọng. Với tỉ lệ mắc bệnh thấp, có rất ít báo cáo ca, chuỗi ca hay các nghiên cứu hồi cứu về biến cố này, đồng thời giảm tiểu cầu do thuốc thường chỉ được phát hiện khi các chế phẩm được sử dụng rộng rãi trên thị trường [4]. Việc xác định thuốc gây ra giảm tiểu cầu là một thách thức lớn, vì hầu hết bệnh nhân nội trú được sử dụng nhiều loại thuốc và có nhiều bệnh mắc kèm cũng có thể gây ra giảm tiểu cầu [2].

Hình ảnh DOACs trong dự phòng huyết khối ở bệnh nhân rung nhĩ từ góc nhìn kinh tế y tế

DOACs trong dự phòng huyết khối ở bệnh nhân rung nhĩ từ góc nhìn kinh tế y tế

1\. Đặt vấn đề Đột quỵ não là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy giảm chức năng cơ thể. Theo thống kê các bệnh nhân ≥ 65 tuổi, ở thời điểm 6 tháng sau đột quỵ có tới 26% trong số đó không tự thực hiện được các hoạt động các nhân hàng ngày và 46% bệnh nhân bị suy giảm nhận thức. Đột quỵ không chỉ ản...

Hình ảnh Điều trị nhiễm khuẩn da mô mềm theo hướng dẫn đa Hiệp hội quốc tế WSES/GAIS/WSIS/SIS-E/AAST năm 2022

Điều trị nhiễm khuẩn da mô mềm theo hướng dẫn đa Hiệp hội quốc tế WSES/GAIS/WSIS/SIS-E/AAST năm 2022

WSES: Hiệp hội phẫu thuật cấp cứu thế giới the World Society of Emergency Surgery GAIS: Liên minh toàn cầu về nhiễm trùng trong phẫu thuật the Global Alliance for Infections in Surgery SIS-E: Hiệp hội nhiễm trùng phẫu thuật Châu Âu the Surgical Infection Society-Europe WSIS: Hiệp hội nhiễm trùng...

Hình ảnh Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue ở người lớn

Sốt xuất huyết Dengue SXHD là bệnh truyền nhiễm gây dịch do vi rút Dengue gây nên. Vi rút Dengue có 4 týp huyết thanh là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Vi rút truyền từ người bệnh sang người lành do muỗi đốt. Muỗi Aedes aegypti là côn trùng trung gian truyền bệnh chủ yếu. Tại Việt Nam sốt xuất huy...

Hình ảnh Capivasertib phối hợp fulvestrant: lựa chọn nhắm trúng đích đường uống cho ung thư vú tiến xa HR+/HER2– sau liệu pháp nội tiết – bất kể tình trạng biến đổi gen

Capivasertib phối hợp fulvestrant: lựa chọn nhắm trúng đích đường uống cho ung thư vú tiến xa HR+/HER2– sau liệu pháp nội tiết – bất kể tình trạng biến đổi gen

Tổng quan dữ liệu nghiên cứu pha III CAPItello-291 và chỉ định được phê duyệt tại Việt Nam Ung thư vú thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính HR+/HER2– chiếm khoảng 70% các trường hợp ung thư vú. Sau khi bệnh tiến triển với liệu pháp nội tiết ET phối hợp thuốc ức chế CDK4/6 ở bước 1, người bệnh...

Hình ảnh Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý tổn thương thận cấp của Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ quốc gia Anh (NICE) năm 2024

Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý tổn thương thận cấp của Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ quốc gia Anh (NICE) năm 2024

Viện Y tế và Chăm sóc sức khoẻ Quốc gia Anh NICE đã công bố Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và quản lý Tổn thương thận cấp AKI từ tháng 8/2013 và bản cập nhật mới nhất được công bố vào tháng 10/2024. Hướng dẫn dựa trên các đánh giá có hệ thống về bằng chứng tốt nhất hiện có và cân nhắc rõ ràng về h...