Tin Tức Thuốc

Quản lý tình trạng không dung nạp statin

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 8 phút đọc
Quản lý tình trạng không dung nạp statin

Nhóm thuốc Statin (chất ức chế 3-hydroxy-3-methylglutaryl coenzyme A reductase HMG-CoA) là liệu pháp đầu tay điều trị rối loạn lipid máu và được coi là nền tảng của phòng ngừa bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch.

Mặc dù lợi ích của việc giảm LDL-C trong việc cải thiện các biến cố tim mạch đã được chứng minh rõ ràng trong các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng và phân tích tổng quan, hơn 80% bệnh nhân nguy cơ cao không đạt mục tiêu LDL-C được khuyến cáo. Nguyên nhân là do: (1) không sử dụng đủ liều khởi đầu của statin và (2) bệnh nhân kém tuân thủ điều trị (tỷ lệ ngừng sử dụng statin cao).

Theo dữ liệu từ Hoa Kỳ, tỷ lệ tuân thủ điều trị statin là 25% trong điều trị dự phòng và khoảng 40% ở bệnh nhân có bệnh tim mạch hoặc sau nhồi máu cơ tim cấp. Một nghiên cứu quan sát hồi cứu khác trên 7.800 người trưởng thành Hoa Kỳ nhập viện vì hội chứng mạch vành cấp cho thấy gần 80% không được điều trị bằng statin, và tỷ lệ bệnh nhân được điều trị bằng statin mạnh là rất thấp (3,4%) (4).

Một trong những nguyên nhân chính của việc bệnh nhân không tuân thủ phác đồ điều trị với statin là do “không dung nạp statin” (Statin intolerence-SI).

1. Không dung nạp Statin là gì?

Không dung nạp statin có thể được định nghĩa là bất kỳ biến cố bất lợi nào (Adverse event - AE) được bệnh nhân coi là không thể chấp nhận được và/hoặc một số bất thường trong kết quả xét nghiệm, cả hai đều do điều trị statin và dẫn đến việc ngừng thuốc. (1)

Theo Hiệp hội Lipid Quốc gia Hoa Kỳ (NLA), không dung nạp statin là một hoặc nhiều biến cố bất lợi liên quan đến statin có thể được giải quyết hoặc cải thiện khi giảm liều hoặc ngừng statin, và có thể được phân loại thành không dung nạp hoàn toàn (không dung nạp ở bất kỳ liều điều trị nào) hoặc không dung nạp một phần (không thể dung nạp liều cần thiết để đạt mục tiêu điều trị). Để phân loại bệnh nhân không dung nạp statin, nên thử với tối thiểu 2 statin, bao gồm ít nhất 1 statin ở mức liều điều trị thấp nhất hàng ngày_._ (5)

Trong số các biến cố bất lợi đó, các triệu chứng cơ liên quan đến statin (Statin-associated muscle symptoms-SAMS) có thể được xem là hay gặp nhất. Đau cơ liên quan đến statin thường đối xứng và ảnh hưởng đến các nhóm cơ lớn (vai và xương chậu, cánh tay và chân). Các triệu chứng ghi nhận được là chuột rút, yếu cơ và đau nặng hơn khi tập thể dục… (1)

Các tác dụng không mong muốn khác của statin có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân được báo cáo như sau:

- Các tác dụng không mong muốn phổ biến: rối loạn tiêu hóa và tăng men gan (ALT hoặc AST) không triệu chứng. Có thể ảnh hưởng đến 1 trong 10 người dùng statin (3).

- Các tác dụng không mong muốn ít gặp hơn: độc tính trên gan, đái tháo đường typ 2 mới khởi phát (lợi ích vượt trội so với nguy cơ, không ngừng statin), suy thận, protein niệu, rối loạn nhận thức, xuất huyết nội sọ, bệnh phổi kẽ, viêm tụy, rụng tóc, phản ứng trên da giống lupus, rối loạn giấc ngủ, nhức đầu, chóng mặt, mệt mỏi, trầm cảm, rối loạn chức năng tình dục (3).

2. Tỷ lệ bệnh nhân không dung nạp statin:

Hiện nay, tỷ lệ không dung nạp statin vẫn chưa được ước tính chính xác.

Theo một phân tích tổng quan thực hiện trên hơn 4 triệu bệnh nhân, tỷ lệ không dung nạp statin là 9,1% (khoảng tin cậy 95%: 8,0 – 10%), tỷ lệ này thậm chí còn thấp hơn khi sử dụng định nghĩa không dung nạp statin của các tổ chức quốc tế như Hiệp hội Lipid Quốc gia, Hội đồng Chuyên gia Lipid Quốc tế, Hiệp hội Xơ vữa động mạch Châu Âu (lần lượt là 7,0%; 6,7%; 5,9%) (2). Một số yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ không dung nạp statin theo phân tích này được trình bày trong hình 1.

NLA cũng nhắc đến tỷ lệ không dung nạp statin khoảng từ 5-30% tùy thuộc vào mẫu nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu, tuy nhiên tỷ lệ không dung nạp hoàn toàn rất thấp (<5%). Những kết quả này ủng hộ quan điểm tỷ lệ không dung nạp statin thường được đánh giá quá cao và nhấn mạnh sự cần thiết phải đánh giá cẩn thận những bệnh nhân có các triệu chứng tiềm ẩn liên quan đến không dung nạp statin.

Hình 1: Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ không dung nạp statin

3. Quản lý

Quản lý không dung nạp statin bao gồm việc xử trí các biến cố bất lợi do statin và xử trí tình trạng không dung nạp statin. Trong bài này chỉ đề cập đến cách xử trí hai biến cố bất lợi thường gặp của statin là tăng men gan và tăng CK.

3.1 Xử trí biến cố tăng men gan và tăng CK: (Theo Hội tim mạch học Việt Nam)

* Xử trí tăng men gan ở bệnh nhân đang dùng statin:

Hình 2. Xử trí biến cố tăng men gan của statin theo Hội Tim mạch học Việt Nam

* Xử trí tăng CK ở bệnh nhân đang dùng statin:

- Trường hợp CK > 5 lần ngưỡng bình thường cao:

+ Ngừng điều trị, kiểm tra chức năng thận và theo dõi CK mỗi 2 tuần.

+ Đánh giá CK có tăng do nguyên nhân khác không?

+ Xem xét bệnh cơ nếu CK vẫn còn tăng.

- Trường hợp CK ≤ 5 lần ngưỡng bình thường cao:

+ Nếu không có triệu chứng tổn thương cơ, tiếp tục dùng Statin (hướng dẫn bệnh nhân theo dõi biểu hiện bệnh cơ, kiểm tra CK sau đó).

+ Nếu có triệu chứng bệnh cơ, theo dõi triệu chứng và CK đều đặn.

3.2 Xử trí tình trạng không dung nạp statin:

* Bệnh nhân không dung nạp statin một phần:

Ở bệnh nhân không dung nạp statin một phần, có thể áp dụng liệu pháp statin nền như sau:

- Sử dụng statin kể cả liều thấp vẫn được ưu tiên hơn là không sử dụng statin.

- Áp dụng phương pháp “Thử dùng lại” lặp đi lặp lại để xác định xem các triệu chứng có phải do statin gây ra hay không và chế độ điều trị statin tốt nhất cho từng bệnh nhân là gì.

- Chuyển đổi sang một loại statin khác hoặc dùng lại loại statin đó với liều hoặc tần suất thấp hơn.

- Ở những bệnh nhân không dung nạp statin ở tần suất dùng hàng ngày, có thể sử dụng liều luân phiên hoặc hai lần mỗi tuần. Rosuvastatin và atorvastatin có thời gian bán thải dài nên có thể xem xét dùng cách ngày.

- Thêm ezetimibe phối hợp với statin liều thấp để đạt được dung nạp tốt hơn và giảm mạnh LDL-C/ non HDL-C hơn.

- Khi bệnh nhân đã dung nạp phác đồ statin mới, có thể điều chỉnh liều lượng/ tần suất từ từ để đạt được các mục tiêu LDL-C/non HDL-C mà không gặp biến cố bất lợi.

- Cần lưu ý là tất cả các phương pháp trên chưa được chứng minh lợi ích tim mạch, nhưng nếu có thể làm giảm LDL-C/ non HDL-C thì đều có lợi. (3)

* Bệnh nhân không dung nạp statin hoàn toàn:

Cân nhắc các liệu pháp non-statin bao gồm: ezetimib, fibrat, nhựa gắn acid mật, các thuốc ức chế PCSK9, … Trong số đó, ưu tiên các liệu pháp có bằng chứng làm giảm biến cố tim mạch bất lợi.

4. Kết luận

Như vậy, tỷ lệ không dung nạp statin hoàn toàn là rất thấp. Do đó, khi nghi ngờ bệnh nhân không dung nạp statin, cần đánh giá bệnh nhân cẩn thận để tối ưu hóa phác đồ statin (loại statin, liều dùng, tần suất dùng), và để tránh việc phải ngừng statin hoặc bệnh nhân phải dùng liều thấp dẫn đến việc không đạt mục tiêu điều trị LDL-C/ non HDL-C giảm biến cố tim mạch.

Tài liệu tham khảo

  1. J Atheroscler Thromb. 2019 Mar 1; 26(3): 207–215. Diagnosis and Management of Statin Intolerance. Diagnosis and Management of Statin Intolerance - PMC (nih.gov)
  2. Prevalence of statin intolerance: a meta-analysis | European Heart Journal | Oxford Academic (oup.com)
  3. Dr Rani Khatib & Dr Dermot Neely on behalf of the AAC Clinical Subgroup. June 2020. Review date: June 2021. Pathway endorsed by NICE July 2020
  4. Boklage S, Malangone-Monaco E, Lopez-Gonzalez L, Ding Y, Henriques C, Elassal J. Statin utilization patterns and outcomes for patients with acute coronary síndrome during and following inpatients admissions. Cardiovasc Drugs Ther, 2018; 32: 273-280
  5. Mary Katherine Cheeley, PharmD, CLS, FNLA, Joseph J. Saseen. June 08, 2022. NLA scientific statement on statin intolerance: a new definition and key considerations for ASCVD risk reduction in the statin intolerant patient

DS. Nguyễn Thị Mai Duyên

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Rosuvastatin

Xem tất cả 217 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Sử dụng nhóm thuốc statin trong điều trị

Sử dụng nhóm thuốc statin trong điều trị

1\. Đặt vấn đề Nồng độ cholesterol trong huyết thanh đã được chứng minh có mối liên quan mật thiết với nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch ASCVD , nói cách khác, mức cholesterol càng thấp thì tỷ lệ mắc ASCVD càng thấp \ 1\ . Nhóm thuốc statin, hay còn được gọi là chất ức chế HMG-CoA red...

Hình ảnh Cập nhật hướng dẫn năm 2025 về quản lý rối loạn lipid máu của ESC/EAS 2019

Cập nhật hướng dẫn năm 2025 về quản lý rối loạn lipid máu của ESC/EAS 2019

Rối loạn lipid máu RLLP là một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh lý tim mạch do xơ vữa atherosclerotic cardiovascular disease – ASCVD . Hướng dẫn năm 2019 của Hiệp hội Tim mạch châu Âu European Society of Cardiology – ESC và Hiệp hội Xơ vữa động mạch châu Âu European Atherosclerosis Society – EA...

Hình ảnh Kiểm soát rối loạn lipid máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn

Kiểm soát rối loạn lipid máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn

I. Tổng quan về rối loạn lipid máu ở bệnh nhân bệnh thận mạn Rối loạn lipid máu là một tình trạng đặc trưng bởi nồng độ lipid và lipoprotein bất thường trong huyết tương, bao gồm tăng cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp LDL-C, trong đó có các hạt LDL nhỏ, đậm đặc , tăng triglyceride TG , và/hoặ...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Ngày 01/01/2026, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ American Diabetes Association – ADA đã công bố Tiêu chuẩn điều trị trong đái tháo đường năm 2026, tiếp tục cập nhật các chiến lược quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường, bao gồm kiểm soát huyết áp, rối loạn lipid máu, phòng ngừa biến...

Hình ảnh Tác dụng Colchicin trong bệnh tim mạch

Tác dụng Colchicin trong bệnh tim mạch

Colchicin là một thuốc lâu đời, có đặc tính chống viêm, đã được sử dụng rộng rãi trong điều trị bệnh gout hoặc điều trị viêm màng ngoài tim. Trong những năm gần đây, với những bằng chứng khoa học mới, thuốc Colchicin hứa hẹn trở thành một thuốc phối hợp giúp giảm nguy cơ tái phát biến cố tim mạch...

Hình ảnh Dự phòng suy thận cấp do thuốc cản quang

Dự phòng suy thận cấp do thuốc cản quang

1\. Định nghĩa suy thận cấp do thuốc cản quang Suy thận cấp do thuốc cản quang là tình trạng xuất hiện suy thận cấp hoặc tăng mức độ suy thận sau khi dùng thuốc cản quang. Suy thận cấp do thuốc cản quang có thể xảy ra sau tiêm động mạch hoặc tĩnh mạch thuốc cản quang chứa iod trong các xét nghiệm...

Hình ảnh Điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường - Cập nhật các liệu pháp dược lý hiện nay

Điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường - Cập nhật các liệu pháp dược lý hiện nay

1\. Đặt vấn đề Bệnh võng mạc đái tháo đường BVMĐTĐ là một biến chứng vi mạch đặc hiệu của bệnh đái tháo đường và là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa trên thế giới, thường gặp nhất ở người trưởng thành từ 20–74 tuổi tại các nước phát triển. Nguy cơ mắc bệnh võng mạc đái tháo đường suốt đời ước tính...

Hình ảnh Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

1. Tổng quan về kháng sinh tigecycline Tigecycline là kháng sinh đầu tiên thuộc nhóm glycylcycline được nghiên cứu phát triển nhằm khôi phục phổ tác dụng của tetracycline, đặc biệt để điều trị các nhiễm trùng do vi khuẩn đa kháng \ 1\ . Tigecycline thể hiện hoạt tính mạnh đối với nhiều tác nhân k...

Hình ảnh Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Quản lý và điều trị đái tháo đường mới khởi phát sau ghép thận

Đái tháo đường sau ghép New-onset diabetes after transplantation - NODAT là tình trạng đái tháo đường xuất hiện sau khi ghép các tạng đặc hoặc sau ghép tủy và các tế bào gốc tạo máu ở những người trước khi ghép không có tiền sử đái tháo đường. Đây là một biến chứng thường gặp làm tăng nguy cơ nhi...

Hình ảnh Cập nhật khuyến cáo xử trí đột quỵ chảy máu não trên người bệnh có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu

Cập nhật khuyến cáo xử trí đột quỵ chảy máu não trên người bệnh có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu

Tháng 11/2022, AHA/ASA đã công bố khuyến cáo về quản lý và điều trị đột quỵ chảy máu não trong đó đề cập tới vấn đề xử trí các trường hợp có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu, bao gồm: nhóm thuốc có nguy cơ làm tăng tỉ lệ chảy máu tái phát và nhóm thuốc hạn chế nguy cơ chảy máu tái phát.

Hình ảnh Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

Cập nhật sử dụng thuốc chống huyết khối trong quản lý sớm đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo AHA/ASA 2026

1\. Đặt vấn đề Đột quỵ là một trong những cấp cứu thần kinh thường gặp, đồng thời là nguyên nhân quan trọng gây tử vong và tàn tật kéo dài. Đột quỵ thường được chia thành ba nhóm chính: đột quỵ thiếu máu não cục bộ, đột quỵ xuất huyết não và xuất huyết dưới nhện. Trong đó, đột quỵ thiếu máu não c...

Hình ảnh Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem

Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem

1\. Các khuyến cáo về điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem CRAB a. Vài nét về nhiễm khuẩn do CRAB Chi Acinetobacter gồm những trực cầu khuẩn, gram âm, hiếu khí, không lên men đường, không di động, catalase dương tính, oxydase âm tính. Trong các loài Acinetobacter được...

Hình ảnh Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Đặt vấn đề Thuốc kháng vitamin K VKA là nhóm thuốc chống đông đường uống đã được sử dụng trong hàng thập kỷ. Kể từ năm 2010, dabigatran là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp DOAC đầu tiên được FDA phê duyệt. Tiếp sau đó sự ra đời của các thuốc DOAC ức chế yếu tố Xa. Xu hướng sử dụng D...

Hình ảnh Tổng quan về tổn thương gan do thuốc (Drug-induced liver injury)

Tổng quan về tổn thương gan do thuốc (Drug-induced liver injury)

Tổn thương gan do thuốc Drug-induced liver injury - DILI là một phản ứng có hại của thuốc dẫn đến tổn thương gan. Đây là tình trạng ít gặp với tỷ lệ mắc ước tính là 14 - 19 trường hợp trên 100,000 người, chiếm dưới 1% các ca tổn thương gan cấp tính ALI . Tuy nhiên, DILI là nguyên nhân phổ biến nh...

Hình ảnh Hội chứng người đỏ do vancomycin

Hội chứng người đỏ do vancomycin

I. Giới thiệu 1.Tổng quan về Vancomycin Vancomycin là một kháng sinh glycopeptide được sử dụng rộng rãi trong điều trị các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là Staphylococcus aureus kháng methicillin MRSA và Enterococcus. Được phát hiện vào năm 1953 từ một chủng vi khuẩn Streptomy...

Hình ảnh Hướng dẫn ESMO về quy trình xử trí phản ứng liên quan đến truyền dịch và chiến lược tái sử dụng thuốc trong điều trị ung thư (Phần 2)

Hướng dẫn ESMO về quy trình xử trí phản ứng liên quan đến truyền dịch và chiến lược tái sử dụng thuốc trong điều trị ung thư (Phần 2)

Khi các biện pháp dự phòng bao gồm chuẩn trị trước truyền và pre-medication được viết ở Phần 1 không thể ngăn chặn hoàn toàn phản ứng liên quan đến truyền dịch Infusion – related reactions - IRR , sự sẵn sàng về chuyên môn và khả năng phản xạ nhanh của đội ngũ y tế trong xử trí IRR trở thành ranh...