Tin Tức Thuốc

Tối ưu hóa chế độ liều kháng sinh aminoglycoside

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 5 phút đọc
Tối ưu hóa chế độ liều kháng sinh aminoglycoside

1. Tổng quan về kháng sinh aminoglycoside

Aminoglycoside là nhóm kháng sinh có tác dụng diệt khuẩn, bao gồm: amikacin, gentamycin, tobramycin, kanamycin, netilmycin, plazomicin, streptomycin và paromomycin. Aminoglycoside có tác dụng diệt khuẩn nhanh bằng cách ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn. Các kháng sinh aminoglycoside có phổ tác dụng không hoàn toàn giống nhau, tuy nhiên phổ kháng khuẩn chủ yếu của nhóm kháng sinh này là trên trực khuẩn Gram âm. Có 3 đặc điểm nổi bật của nhóm kháng sinh này bao gồm [1,2]:

+ Thứ nhất, aminoglycoside là kháng sinh phụ thuộc vào nồng độ (Cpeak/MIC) và AUC/MIC. Đây là nhóm kháng sinh mà khi đưa nồng độ cao hơn sẽ tạo ra tốc độ và mức độ diệt khuẩn lớn hơn.

+ Thứ hai, aminoglycoside là nhóm kháng sinh có tác dụng hậu kháng sinh trung bình hoặc kéo dài (PAE – Post antibiotic effect). Cụ thể, tác dụng hậu kháng sinh (PAE) là một trong những thông số dược lực học của kháng sinh, là khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn kể cả khi nồng độ kháng sinh dưới ngưỡng nồng độ ức chế tối thiểu, PAE càng dài khi nồng độ đỉnh càng cao. Ngoài ra, PAE còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như: chủng vi khuẩn, MIC, khả năng diệt khuẩn của kháng sinh và khoảng thời gian vi khuẩn tiếp xúc với kháng sinh. Thông thường, PAE có thể kéo dài lên đến 8h.

+ Thứ ba, liều kháng sinh aminoglycoside phụ thuộc vào cân nặng, chức năng thận của bệnh nhân và kết quả của việc theo dõi nồng độ thuốc trong máu (TDM – therapeutic drug monitoring).

Hình 1: Các chỉ số dược động học và dược lực học các nhóm kháng sinh [1]

Trước tình hình đề kháng kháng sinh ngày càng gia tăng đối với kháng sinh nhóm beta-lactam và cephalosporin, vai trò của aminoglycoside trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm đa kháng ngày càng được quan tâm. Tại Bệnh viện TWQĐ 108, báo cáo năm 2021 ghi nhận các mẫu phân lập vi khuẩn gram âm đề kháng cao với hầu hết các kháng sinh nhóm beta-lactam, cephalosporin thế hệ 3 và fluoroquinolone nhưng vẫn còn nhạy với các kháng sinh trong nhóm aminoglycoside, đặc biệt là amikacin. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất của bác sĩ lâm sàng trong kê đơn là độc tính của nhóm kháng sinh này đặc biệt là độc tính trên thận và trên tai.

2. Tối ưu hóa chế độ liều kháng sinh nhóm Aminoglycoside

Trên lâm sàng, để tối ưu hiệu quả điều trị và giảm độc tính trên thận và trên tai do aminoglycoside gây ra, đồng thời để hạn chế tính kháng thuốc thì việc lựa chọn chế độ liều nhằm tối ưu hóa tốc độ và mức độ diệt khuẩn là một cách tiếp cận khá rộng rãi. Thực tế, có 2 chế độ liều đang được sử dụng là chế độ liều kinh điển nhiều lần/ngày (Multiple daily dose -MDD) và chế độ liều 1 lần/ngày (Once daily dose – ODD). Hiện nay, các bằng chứng lâm sàng đang ủng hộ chế độ liều 1 lần/ngày (ODD) do chứng minh mang lại tính hiệu quả cao trong điều trị và giảm thiểu độc tính trên thận và trên tai do thuốc gây ra, đồng thời giảm thao tác trong thực hành lâm sàng, giảm chi phí quản lý và giám sát liên quan [2]. Cụ thể trong 1 nghiên cứu tổng quan và phân tích gộp gồm 20 nghiên cứu trên 2881 bệnh nhân đã chứng minh chế độ liều 1 lần/ngày mang lại hiệu quả điều trị hơn có ý nghĩa thống kê so với chế độ liều nhiều lần/ngày. Bên cạnh đó, nghiên cứu này cũng chỉ ra chế độ 1 lần/ngày làm giảm độc tính trên thận hơn chế độ liều nhiều lần/ngày [3].

Hình 2: Hiệu quả điều trị của 2 chế độ liều MDD và ODD (p=0.018)

Hình 3: Độc tính trên thận của 2 chế độ liều ODD và MDD

Dựa vào các khuyến cáo hiện nay đang ưu tiên dùng chế độ ODD. Do vậy, chúng tôi khuyến khích các bác sĩ nên ưu tiên chế độ ODD trong thực hành lâm sàng (ngoại trừ một số trường hợp trong bảng 1 sau). Dưới đây là bảng liều gợi ý theo chức năng thận của bệnh nhân theo cả 2 chế độ liều [4]:

Bảng 1: Liều gợi ý kháng sinh aminoglycoside theo chức năng thận

Tài liệu tham khảo:

  1. Biochemical Pharmacology (2017) “Antibiotic: Pharmacokinetics, toxicity, resistant and multidrug efflux pumps”
  2. Uptodate (2022), “Dosing and administration of parenteral aminoglycosides”
  3. Wendy J. (1996), “A meta- analysis of studies on the safety and efficacy of aminoglycosides given either once daily or as divided doses”
  4. Sanford Health Care Aminoglycoside Dosing Guideline (2020)

DS. Lê Thị Mỹ

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Amikacin

Xem tất cả 85 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

Tối ưu hóa chế độ truyền kéo dài kháng sinh nhóm beta-lactam

1\. Tổng quan về nhóm kháng sinh beta-lactam Beta-lactam là một họ kháng sinh rất lớn, bao gồm các kháng sinh có cấu trúc hóa học chứa vòng beta-lactam. Khi vòng này liên kết với một cấu trúc vòng khác sẽ hình thành các phân nhóm lớn tiếp theo gồm: nhóm penicillin, nhóm cephalosporin, nhóm carbap...

Hình ảnh Tổng quan về tăng thanh thải thận và hướng dẫn hiệu chỉnh liều một số thuốc kháng sinh ở người bệnh có tăng thanh thải thận

Tổng quan về tăng thanh thải thận và hướng dẫn hiệu chỉnh liều một số thuốc kháng sinh ở người bệnh có tăng thanh thải thận

Tăng thanh thải thận là một tình trạng có thể gặp phải ở các bệnh nhân điều trị nội trú. Nếu không được phát hiện thì tình trạng này có thể dẫn tới đáp ứng điều trị không tối ưu. Bài viết này tổng quan về tăng thanh thải thận và cung cấp hướng dẫn về chỉnh liều của một số kháng sinh ở người bệnh tăng thanh thải thận.

Hình ảnh Tổng quan về Tụ cầu vàng kháng methicillin

Tổng quan về Tụ cầu vàng kháng methicillin

1\. Giới thiệu Tụ cầu vàng Staphylococcus aureus là một cầu khuẩn Gram dương bất động, gây đông máu trong họ vi khuẩn có màng tế bào Firmicutes phylum . S.aureus tìm thấy trong hệ vi sinh vật cư trú tại màng nhầy mũi ở 20 – 40% dân số nói chung. Khi hàng rào nhầy và da bị tổn thương, ví dụ như cá...

Hình ảnh Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

1. Tổng quan về kháng sinh tigecycline Tigecycline là kháng sinh đầu tiên thuộc nhóm glycylcycline được nghiên cứu phát triển nhằm khôi phục phổ tác dụng của tetracycline, đặc biệt để điều trị các nhiễm trùng do vi khuẩn đa kháng \ 1\ . Tigecycline thể hiện hoạt tính mạnh đối với nhiều tác nhân k...

Hình ảnh Vai trò của Sulfonylure trong điều trị đái tháo đường typ II và một số lưu ý khi sử dụng

Vai trò của Sulfonylure trong điều trị đái tháo đường typ II và một số lưu ý khi sử dụng

Các sulfamid hạ đường huyết (còn gọi là các Sulfonylurea (SU)) là nhóm thuốc uống lâu đời nhất trong điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường typ II.

Hình ảnh Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Ceftolozan là một cephalosporin mới hiện đang được phát triển cùng với chất ức chế β-lactamase (tazobactam) để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTIs), nhiễm trùng trong ổ bụng phức tạp (cIAIs),...

Hình ảnh Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm kháng thuốc: phiên bản 1.1

Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn gram âm kháng thuốc: phiên bản 1.1

Ngày 07/03/2022, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc phiên bản 1.1, cập nhật cho phiên bản 1.0 về các bệnh nhiễm khuẩn do Enterobacterales sinh β-lactamase phổ mở rộng (ESBL-E), Enterobacterales kháng carbapenem (CRE) và Pseudomonas aeruginosa kháng thuốc khó điều trị (DTR-P.Aeruginosa).

Hình ảnh Thuốc mới được FDA phê duyệt cho điều trị viêm phổi

Thuốc mới được FDA phê duyệt cho điều trị viêm phổi

1\. Vi khuẩn Acinetobacter mối đe dọa với sức khỏe con người Theo WHO, các vi khuẩn Acinetobacter đứng đầu trong danh sách những tác nhân vi khuẩn gây bệnh gây ra mối đe dọa lớn nhất với sức khỏe con người, cho thấy mức độ cần thiết trong việc cần có thêm các thuốc điều trị trong bối cảnh tình tr...

Hình ảnh Cập nhật sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm nội tâm mạc - Khuyến cáo Hội tim mạch Châu Âu

Cập nhật sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm nội tâm mạc - Khuyến cáo Hội tim mạch Châu Âu

Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn Infective endocarditis – IE là tình trạng bệnh lý tổn thương nội tâm mạc do nhiễm khuẩn, thường gặp nhất là do liên cầu, và là một thách thức trong điều trị do tình trạng bệnh diễn biến phức tạp, nhiều biến chứng nguy hiểm. Theo ước tính trong năm 2019, tỉ lệ mắc IE l...

Hình ảnh Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc: phiên bản 2.0

Lược dịch - Hướng dẫn của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc: phiên bản 2.0

Ngày 22/11/2021, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) đã công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc: Phiên bản 2.0. Hướng dẫn phiên bản này đề xuất cách tiếp cận điều trị nhiễm khuẩn do Enterobacterales sinh AmpC β-lactamase (AmpC-E), Acinetobacter baumannii kháng carbapenem (CRAB) và Stenotrophomonas maltophilia

Hình ảnh Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

1\. Giới thiệu Clostridium difficile C. difficile lần đầu được phân lập bởi Hall và O’Toole từ mẫu phân của trẻ mới sinh khỏe mạnh vào năm 1935 \ 2\ . C.difficile có ở đường tiêu hóa của 3% người lớn khỏe mạnh, 20% bệnh nhân nằm viện, 25% - 80% trẻ sơ sinh và từng được cho là chủng vi sinh vật nằ...

Hình ảnh Kháng kháng sinh nội tại của một số chủng vi khuẩn

Kháng kháng sinh nội tại của một số chủng vi khuẩn

1\. Phân biệt kháng kháng sinh nội tại và kháng kháng sinh mắc phải \ 1\ Kháng kháng sinh nội tại hay kháng kháng sinh tự nhiên - intrinsic resistance hoặc natural resistance là khả năng điển hình vốn có của một số loài vi khuẩn giúp chúng chống lại tác động của một hoặc nhiều loại kháng sinh mà...

Hình ảnh Kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn sơ sinh

Kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn sơ sinh

I. Đặt vấn đề Nhiễm khuẩn sơ sinh NKSS là tình trạng tổn thương viêm của một hay nhiều cơ quan trong cơ thể do nhiễm trùng gây ra ở thời kỳ sơ sinh. Dựa vào thời điểm xuất hiện triệu chứng của bệnh, NKSS được chia làm 2 loại \ 1,3\ : - NKSS sớm : Là nhiễm khuẩn xảy ra < 72 giờ đầu của cuộc sống,...

Hình ảnh Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Vitamin K là một loại vitamin tan trong dầu có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu của cơ thể. Vitamin K có thể được cung cấp thông qua thực phẩm trong chế độ ăn hoặc bổ sung từ các chế phẩm dinh dưỡng. Vitamin K cần thiết cho quá trình tổng hợp và hoạt hóa các protein tham gia vào hệ thố...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Cập nhật Hướng dẫn năm 2024 của IDSA trong điều trị nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc

Chú thích: Phần bôi đỏ là phần được xác định là điểm khác biệt bổ sung hoặc sửa đổi so với phiên bản năm 2023 Ngày 12/07/2024, khoảng một năm sau ban hành phiên bản 3.0, Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ IDSA công bố Hướng dẫn về Điều trị Nhiễm khuẩn Gram âm kháng thuốc năm 2024, liên tục cập nhậ...

Hình ảnh Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng thuốc 2022 – Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Đài Loan

Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng thuốc 2022 – Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Đài Loan

Vi khuẩn đa kháng thuốc là một trong những thách thức lớn đang gia tăng trên toàn cầu. Những kháng sinh còn hoạt tính trên vi khuẩn đa kháng thuốc đang ngày càng hạn chế, một phần là do càng ngày càng có ít kháng sinh mới được nghiên cứu và phát triển. Hướng dẫn này được Hiệp hội bệnh truyền nhiễ...