Tin Tức Thuốc

Một số chế phẩm dịch truyền acid amin thường gặp và lưu ý khi chỉ định trên lâm sàng

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 10 phút đọc
Một số chế phẩm dịch truyền acid amin thường gặp và lưu ý khi chỉ định trên lâm sàng

1. Đặt vấn đề

Các acid amin (hay còn gọi là amino acid-AA) là một thành phần thiết yếu trong nuôi dưỡng đường tĩnh mạch, do đó, dung dịch acid amin là dạng dịch truyền dinh dưỡng được sử dụng phổ biến tại Bệnh viện. Ở bệnh nhân bệnh nặng không thể nuôi dưỡng qua đường tiêu hóa, acid amin có thể được cung cấp cho người bệnh dưới dạng dung dịch hỗn hợp các acid amin hoặc trong các sản phẩm phối hợp với glucose và lipid. Do sự phong phú của các chế phẩm cung cấp acid amin, trong đó thành phần, tỷ lệ acid amin khác nhau ở từng chế phẩm dẫn tới khác biệt về chỉ định, chống chỉ định và đối tượng sử dụng.

2. Nội dung

2.1. Phân loại acid amin và chế phẩm dịch truyền acid amin

  • Việc phân loại các acid amin có thể dựa vào cấu trúc và tính thiết yếu của các acid amin đó:1

- Dựa vào tính thiết yếu với cơ thể người, các amino acid có thể được phân loại thành: amino acid thiết yếu (essential acid amin), amino acid bán thiết yếu hay thiết yếu theo điều kiện (semi-essential acid amin hay conditionally essential acid amin) và amino acid không thiết yếu (non-essential acid amin).

+ Amino acid thiết yếu: là các amino acid mà cơ thể người không thể tự tổng hợp được, vì vậy phải được cung cấp thông qua chế độ ăn hoặc từ việc thoái giáng của các protein khác. Việc thiếu hụt bất kỳ amino acid nào trong nhóm này đều làm hạn chế sự sinh tổng hợp protein, kể cả khi có đủ các amino acid cần thiết khác.

+ Amino acid bán thiết yếu (hay thiết yếu theo điều kiện): là các amino acid có thể được tổng hợp đủ lượng cần thiết từ các tiền chất có sẵn trong tình trạng cơ thể khỏe mạnh bình thường. Tuy nhiên, khi cơ thể có stress hoặc trong tình trạng bệnh, việc tổng hợp các acid aminnày bị giới hạn và chúng trở thành các acid amin thiết yếu.

+ Amino acid không thiết yếu: là các amino acid cơ thể có thể tổng hợp được từ các chất trung gian chuyển hóa một cách không giới hạn, và do đó, không cần phải cung cấp từ chế độ ăn.

- Dựa vào cấu trúc, các amino acid có thể được phân chia thành amino acid phân nhánh (branched-chain amino acids - BCAAs, bao gồm leucin, isoleucin, valin) và amino acid chứa vòng thơm (Aromatic amino acids – AAAs, bao gồm Phenylalanine, Tyrosine, Tryptophan).

Tỷ số Fischer là tỷ lệ mol giữa BCAAs so với AAAs, được tính bằng công thức:

Tỷ số này cho biết sự tương quan giữa lượng amino acid phân nhánh và amino acid mạch thơm trong cơ thể người, cũng như trong các sản phẩm dung dịch amino acid được sử dụng trong lâm sàng.

Do các chế phẩm dịch truyền acid amin khác nhau về thành phần, tỷ lệ của từng acid amin nên dẫn tới có sự khác nhau trong từng chế phẩm về:

+ Tỷ lệ của acid amin thiết yếu/acid amin không thiết yếu (Tỷ lệ E/N)

+ Tỷ lệ % của BCAAs.

+ Tỷ lệ % của AAAs.

+ Tỷ số Fischer.

Từ đó, cho thấy rằng có sự khác biệt về đối tượng sử dụng, chỉ định cũng như chống chỉ định của từng chế phẩm dịch truyền acid amin.

  • Dựa vào thành phần tỷ lệ acid amin và chỉ định của từng loại chế phẩm, có thể chia dịch truyền acid amin thành hai loại như sau:

- Dung dịch acid amin chuẩn:

+ Luôn chứa 9 acid amin thiết yếu (tỉ lệ 38-57%)

+ Chứa một số trong các acid amin không thiết yếu/thiết yếu có điều kiện (tỷ lệ 43-62%)

- Dung dịch acid amin cho các đối tượng đặc biệt: suy gan, suy thận

+ Thành phần dung dịch acid amin có sự điều chỉnh để phù hợp với các thay đổi bệnh lý suy gan (có/ không có hội chứng não gan), suy thận.

+Trong công thức có sự khác biệt so với dung dịch acid amin chuẩn về tỷ số Fischer, tỷ lệ % BCAAs, tỷ lệ % AAAs, tỷ lệ acid amin thiết yếu/acid amin không thiết yếu.

2.2. Dung dịch acid amin dành cho bệnh nhân suy gan

Ở những bệnh nhân suy gan có sự thay đổi về tỷ lệ acid amin trong cơ thể:2 Giảm tỷ lệ %BCAAs, tăng tỷ lệ %AAAs

Hậu quả khi tỷ lệ %BCAAs giảm ở bệnh nhân suy gan đó là tăng lượng AAAs vào não, giảm khả năng khử độc NH3 ở cơ, từ đó làm trầm trọng hơn rối loạn chức năng não trong hội chứng não gan.

Do vậy, các chế phẩm acid amin cho bệnh nhân có bệnh lý gan có tỷ lệ % cao của BCAAs và tỷ lệ % thấp của AAAs; tỷ lệ Fisher cao hơn so với các dung dịch acid amin chuẩn.3

Bảng 1. Bảng so sánh thành phần của dung dịch acid amin chuẩn (Aminoplasma 10%) và dung dịch acid amin dành cho bệnh nhân suy gan (Aminoleban)8

Tên acid aminAminoplasmal 10%Aminoleban
Thể tích1000 mLChai 500 ml
Phân loạiChuẩnBệnh gan
Tổng số amino acid (gam)99.85039.950
Tổng hàm lượng nitơ15.8 g/L12.2 g/L
Thành phần năng lượng400 kcal160 kcal
% BCAA20.1335.54
% AAA5.111.25
Tỷ số Fischers5.1837.05
Tỷ lệ E/N0.821.23

2.3. Dung dịch acid amin dành cho bệnh nhân suy thận

Ở trên bệnh nhân suy thận, do thường áp dụng chế độ ăn hạn chế protein, nồng độ acid amin huyết tương hầu như giảm trong đó, nồng độ các BCAA giảm đáng kể.5

Bảng 2. Thay đổi nồng độ BCAA trong huyết tương và cơ trong CRF, chạy thận nhân tạo và thẩm phân phúc mạc5

CRFChạy thận nhân tạoThẩm phân phúc mạc
Plasma valine↓(14, 15)↓(15–18)↓(19)
Muscle valine↓(15)↓(15–17)N (19)
Plasma leucine↓(15)↓(15) N (16–18)↓(19)
Muscle leucineN (15)↓(20)N (15–17)N (19)
Plasma isoleucine↓(15)N (15–18)N (19)
Muscle isoleucineN (15)N (15–17)N (19)
↓, Nồng độ giảm; N, Nồng độ tương tự nhóm đối chứng.

Có thể thấy, các sản phẩm dung dịch acid amin thiết kế cho bệnh nhân suy thận có đặc điểm:

- Tăng hàm lượng các acid amin thiết yếu

- Tăng hàm lượng BCAAs

2.4. Một số chế phẩm dịch truyền acid amin thường gặp

- So sánh thành phần tỷ lệ acid amin giữa các chế phẩm

Bảng 3. Bảng so sánh thành phần tỷ lệ acid amin giữa các chế phẩm8

Tên amino acids/(gam)Aminoplasmal 10%AminolebanKidmin
Thể tích1000 mLChai 500 mlChai 200 ml
Phân loạiChuẩnBệnh ganBệnh thận
Tổng số amino acid (gam)99.85039.95014.400
Tổng hàm lượng nitơ15.8 g/L12.2 g/L10 g/L
Thành phần năng lượng400 kcal160 kcal57.6 kcal
% BCAA20.1335.5445.83
% AAA5.111.257.64
Tỷ số Fischers5.1837.057.89
Tỷ lệ E/N0.821.232.6

- Một số chế phẩm acid amin thường gặp

Bảng 4. Các chế phẩm acid amin thường gặp theo mục đích sử dụng

Dạng dung dịchCác chế phẩm
Dung dịch acid amin chuẩnAminoplasmal B.Braun 10%, Aminoplasmal B.Braun 5%, Amiparen, AMINIC,, Aminomix Peripheral, JW Amigold 8,5%
Dành cho BN suy gan (có/ không có hôn mê gan, não gan)Hepagold, Aminoplasmal Hepa 10%, Aminoleban (Acid amin 8%), Nirmin Hepa 8%
Dành cho BN suy thậnKidmin (Acid Amin 7,2%), Nephrosteril, Nephgold
Dung dịch dạng phối hợp glucose + LipidNutriflex lipid Peri, Smofkabiven peripheral, MG- Tan, Nutriflex Peri, Compilipd peri.

Do thành phần khác nhau, cần tuân theo các chỉ định đã phê duyệt của từng chế phẩm. Việc lựa chọn chế phẩm không phù hợp có thể dẫn tới mất cân bằng các acid amin ở người bệnh.

- Chỉ định, chống chỉ định của một số chế phẩm acid amin thường gặp

Bảng 5. Chỉ định, chống chỉ định của một số chế phẩm acid amin thường gặp8

Chế phẩmChỉ địnhChống chỉ định
Dung dịch acid amin chuẩnAminoplasmal Aminosteril, Amiparen,…Cung cấp acid amin để tổng hợp protein trong chế độ nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch khi đường ăn và đường tiêu hóa không thực hiện được, không đủ hoặc chống chỉ định.1. Suy thận nặng không phải thẩm tách/lọc máu 2. Bệnh gan tiến triển 3. Trẻ em dưới 2 tuổi 4. Nồng độ bệnh lý hoặc cao trong huyết thanh của bất kỳ chất điện giải nào
Dung dịch acid amin cho bệnh nhân suy gan (có/không có hội chứng não gan, hôn mê gan)Hepagold1. Điều trị bệnh não gan ở bệnh nhân xơ gan hoặc viêm gan. 2. Cung cấp dinh dưỡng cho BN mắc bệnh gan mà cần nuôi dưỡng đường tĩnh mạch và không dung nạp các sản phẩm acid amin tiêm thông thường (chống chỉ định ở BN hôn mê gan)1. Suy thận nặng (dư lượng hợp chất chứa nitơ làm nặng thêm các triệu chứng) 2. Rối loạn chuyển hóa acid amin ngoài rối loạn do gan 3. Suy tim nặng. 4. Rối loạn chuyển hoá nước và điện giải
AminolebanĐiều trị bệnh lý não gan ở bệnh nhân suy gan mạn tính.
Dung dịch acid amin dành cho bệnh nhân suy thậnKidmin1. Cung cấp acid amin ở BN suy thận cấp và mạn tính trong trường hợp: giảm protein máu, suy dinh dưỡng; trước hoặc sau phẫu thuật. 2. Cân bằng thành phần protein trong suy thận cấp và mạn tính, trong lọc máu, thẩm phân lọc máu và thẩm phân phúc mạc1. Hôn mê gan hoặc có nguy cơ hôn mê gan 2. Tăng ammoniac máu 3. Bất thường về chuyển hoá acid amin di truyền

3. Kết luận

Có nhiều loại dịch truyền acid amin: dung dịch acid amin chuẩn; dung dịch acid amin cho bệnh nhân suy gan và suy thận; dung dịch acid amin phối hợp lipid và glucose. Do các dung dịch acid amin chuẩn, cho bệnh nhân suy gan và suy thận có thành phần acid amin khác nhau vì vậy sẽ có chỉ định, chống chỉ định khác biệt và không thể dùng thay thế cho nhau. Vì vậy, trên từng bệnh nhân cần lựa chọn chế phẩm phù hợp để sử dụng.

Biên soạn: DS. Nguyễn Đặng Phương Anh - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo

  1. Amino acid composition in parenteral nutrition: what is the evidence?
  2. ESPGHAN/ESPEN/ESPR guidelines on pediatric parenteral nutrition: Amino acids
  3. ESPEN practical guideline: Clinical nutrition in liver disease
  4. Kelly Kane, Kathy Prelack (2019). Advanced Medical Nutrition Therapy, Jones & Bartlett Learning, Burlington.
  5. Application of Branched-Chain Amino Acids in Human Pathological States: Renal Failure
  6. Parenteral nutrition in patients with renal failure - Guidelines on Parenteral Nutrition
  7. ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: adult renal failure
  8. Tờ hướng dẫn sử dụng sản phẩm
Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc chứa Glucose

Xem tất cả 128 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Trộn Insulin vào dịch dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thực hành lâm sàng

Việc truyền dinh dưỡng tĩnh mạch parenteral nutrition - PN là một phương pháp điều trị quan trọng khi dinh dưỡng qua đường tiêu hóa không đủ, không thể thực hiện được hoặc chống chỉ định. Túi dịch dinh dưỡng 3 ngăn thường chứa 3 thành phần chính là glucose, acid amin và lipid ở mỗi ngăn, có thể c...

Hình ảnh MHRA: Khuyến cáo sử dụng bộ lọc khi truyền dinh dưỡng đường tĩnh mạch

MHRA: Khuyến cáo sử dụng bộ lọc khi truyền dinh dưỡng đường tĩnh mạch

Dinh dưỡng đường tĩnh mạch parenteral nutrition là phương pháp cung cấp dưỡng chất trực tiếp vào tuần hoàn máu qua đường tĩnh mạch, được chỉ định cho bệnh nhân không thể hấp thu dinh dưỡng qua đường tiêu hóa. Dung dịch truyền bao gồm các axit amin, nhũ tương lipid, glucose, vitamin, nguyên tố vi...

Hình ảnh Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu do thuốc

Tăng kali máu là bất thường hay xảy ra trong lâm sàng và có thể là một trong những biến cố gây tử vong hàng đầu nếu không được phát hiện nhanh và xử trí hợp lý. Thuốc được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tăng kali máu trong lâm sàng \ 1\ . 1\. Tổng quan về tăng kali máu Tăng...

Hình ảnh Cập nhật hướng dẫn lâm sàng của ACG năm 2024: Bệnh gan liên quan đến rượu

Cập nhật hướng dẫn lâm sàng của ACG năm 2024: Bệnh gan liên quan đến rượu

1\. Giới thiệu: Bệnh gan liên quan đến rượu ALD- alcohol-associated liver disease là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh gan tiến triển, thường có chỉ định ghép gan; một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến gan nhưng có thể phòng ngừa được trên toàn thế giới. Sử dụng rượu...

Hình ảnh Tổng quan về tổn thương gan do thuốc (Drug-induced liver injury)

Tổng quan về tổn thương gan do thuốc (Drug-induced liver injury)

Tổn thương gan do thuốc Drug-induced liver injury - DILI là một phản ứng có hại của thuốc dẫn đến tổn thương gan. Đây là tình trạng ít gặp với tỷ lệ mắc ước tính là 14 - 19 trường hợp trên 100,000 người, chiếm dưới 1% các ca tổn thương gan cấp tính ALI . Tuy nhiên, DILI là nguyên nhân phổ biến nh...

Hình ảnh Capivasertib phối hợp fulvestrant: lựa chọn nhắm trúng đích đường uống cho ung thư vú tiến xa HR+/HER2– sau liệu pháp nội tiết – bất kể tình trạng biến đổi gen

Capivasertib phối hợp fulvestrant: lựa chọn nhắm trúng đích đường uống cho ung thư vú tiến xa HR+/HER2– sau liệu pháp nội tiết – bất kể tình trạng biến đổi gen

Tổng quan dữ liệu nghiên cứu pha III CAPItello-291 và chỉ định được phê duyệt tại Việt Nam Ung thư vú thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính HR+/HER2– chiếm khoảng 70% các trường hợp ung thư vú. Sau khi bệnh tiến triển với liệu pháp nội tiết ET phối hợp thuốc ức chế CDK4/6 ở bước 1, người bệnh...

Hình ảnh Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Sử dụng vitamin K trong thực hành lâm sàng

Vitamin K là một loại vitamin tan trong dầu có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu của cơ thể. Vitamin K có thể được cung cấp thông qua thực phẩm trong chế độ ăn hoặc bổ sung từ các chế phẩm dinh dưỡng. Vitamin K cần thiết cho quá trình tổng hợp và hoạt hóa các protein tham gia vào hệ thố...

Hình ảnh Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Ceftolozan là một cephalosporin mới hiện đang được phát triển cùng với chất ức chế β-lactamase (tazobactam) để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTIs), nhiễm trùng trong ổ bụng phức tạp (cIAIs),...

Hình ảnh Cập nhật khuyến cáo xử trí đột quỵ chảy máu não trên người bệnh có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu

Cập nhật khuyến cáo xử trí đột quỵ chảy máu não trên người bệnh có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu

Tháng 11/2022, AHA/ASA đã công bố khuyến cáo về quản lý và điều trị đột quỵ chảy máu não trong đó đề cập tới vấn đề xử trí các trường hợp có sử dụng thuốc ảnh hưởng tới chức năng đông - cầm máu, bao gồm: nhóm thuốc có nguy cơ làm tăng tỉ lệ chảy máu tái phát và nhóm thuốc hạn chế nguy cơ chảy máu tái phát.

Hình ảnh Dự phòng suy thận cấp do thuốc cản quang

Dự phòng suy thận cấp do thuốc cản quang

1\. Định nghĩa suy thận cấp do thuốc cản quang Suy thận cấp do thuốc cản quang là tình trạng xuất hiện suy thận cấp hoặc tăng mức độ suy thận sau khi dùng thuốc cản quang. Suy thận cấp do thuốc cản quang có thể xảy ra sau tiêm động mạch hoặc tĩnh mạch thuốc cản quang chứa iod trong các xét nghiệm...

Hình ảnh Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

1. Tổng quan về kháng sinh tigecycline Tigecycline là kháng sinh đầu tiên thuộc nhóm glycylcycline được nghiên cứu phát triển nhằm khôi phục phổ tác dụng của tetracycline, đặc biệt để điều trị các nhiễm trùng do vi khuẩn đa kháng \ 1\ . Tigecycline thể hiện hoạt tính mạnh đối với nhiều tác nhân k...

Hình ảnh Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Cập nhật Hướng dẫn quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường theo tiêu chuẩn ADA 2026

Ngày 01/01/2026, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ American Diabetes Association – ADA đã công bố Tiêu chuẩn điều trị trong đái tháo đường năm 2026, tiếp tục cập nhật các chiến lược quản lý nguy cơ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường, bao gồm kiểm soát huyết áp, rối loạn lipid máu, phòng ngừa biến...

Hình ảnh Nhóm thuốc ức chế SGLT2 trong điều trị bệnh thận mạn

Nhóm thuốc ức chế SGLT2 trong điều trị bệnh thận mạn

Nhóm thuốc SGLT2i ra đời với chỉ định đầu tiên điều trị đái tháo đường type 2. Sau đấy, do có các lo ngại về an toàn tim mạch, FDA đã yêu cầu thực hiện các thử nghiệm lâm sàng với tất cả thuốc điều trị ĐTĐ mới. Tuy nhiên, kết quả lại cho thấy lợi ích vượt trội trên tim mạch và bước đầu cho thấy hiệu quả bảo vệ trên thận. Những nghiên cứu tiếp theo về sau đã ngày càng củng cố những tác động tích cực trên thận của nhóm thuốc SGLT2i này.

Hình ảnh Albumin trong thực hành lâm sàng

Albumin trong thực hành lâm sàng

1\. Vài nét tổng quan về albumin Albumin human serum albumin – HSA là một protein quan trọng, chiếm tỷ lệ hơn 50% tổng protein trong huyết tương, nồng độ trong huyết tương bình thường ở mức 3,5 – 5 g/dl. HSA có trọng lượng phân tử 66,5 kDa, giữ vai trò duy trì áp lực keo trong lòng mạch và liên k...

Hình ảnh Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem

Vai trò của chế độ sulbactam liều cao trong điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem

1\. Các khuyến cáo về điều trị nhiễm khuẩn do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem CRAB a. Vài nét về nhiễm khuẩn do CRAB Chi Acinetobacter gồm những trực cầu khuẩn, gram âm, hiếu khí, không lên men đường, không di động, catalase dương tính, oxydase âm tính. Trong các loài Acinetobacter được...

Hình ảnh Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Thông tin thuốc về nhóm DOAC và biến cố chảy máu liên quan

Đặt vấn đề Thuốc kháng vitamin K VKA là nhóm thuốc chống đông đường uống đã được sử dụng trong hàng thập kỷ. Kể từ năm 2010, dabigatran là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp DOAC đầu tiên được FDA phê duyệt. Tiếp sau đó sự ra đời của các thuốc DOAC ức chế yếu tố Xa. Xu hướng sử dụng D...