Tin Tức Thuốc

Vai trò của linezolid và các biến cố bất lợi khi sử dụng

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108Cập nhật 8 phút đọc
Vai trò của linezolid và các biến cố bất lợi khi sử dụng
  1. Thông tin về sử dụng kháng sinh Linezolid

Linezolid là kháng sinh tổng hợp thuộc nhóm oxazolidinon, được chỉ định cho các trường hợp nhiễm trùng vi khuẩn gram dương nhạy cảm gây ra, đặc biệt là các vi khuẩn đa kháng như Staphylococcus aureus kháng methicillin (MRSA), Enterococcus faecium kháng vancomycin (VRE) [1].

  • Chỉ định [1]:

Linezolid được chỉ định điều trị nhiễm khuẩn do các chủng vi khuẩn Gram dương nhạy cảm gây ra như dưới đây:

- Viêm phổi bệnh viện do Staphylococcus aureus (nhạy cảm và kháng methicillin) hoặc Streptococcus pneumoniae.

- Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng do Streptococcus pneumoniae, bao gồm cả các trường hợp nhiễm khuẩn huyết đồng thời, hoặc do Staphylococcus aureus (nhạy cảm với methicillin).

- Nhiễm khuẩn da và mô mềm có biến chứng, bao gồm nhiễm khuẩn bàn chân ở bệnh nhân tiểu đường và không kèm viêm tủy xương, do Staphylococcus aureus (nhạy cảm và kháng methicillin), Streptococcus pyogenes hoặc Streptococcus agalactiae.

- Nhiễm khuẩn da và mô mềm không biến chứng do Staphylococcus aureus (nhạy cảm với methicillin) hoặc Streptococcus pyogenes.

- Nhiễm khuẩn do Enterococcus faecium kháng vancomycin, bao gồm cả các trường hợp nhiễm khuẩn huyết đồng thời.

Linezolid không có tác dụng trên vi khuẩn Gram âm. Nếu có đồng nhiễm với vi khuẩn Gram âm, cần sử dụng đồng thời các liệu pháp kháng vi khuẩn Gram âm.

  • Liều dùng và đường dùng [1]:
Chỉ địnhLiều dùng và đường dùngThời gian điều trị (ngày)
Trẻ em ≤ 11 tuổiNgười lớn và trẻ vị thành niên (≥ 12 tuổi)
Viêm phổi bệnh viện10 mg/kg IV hoặc uống mỗi 8 giờ600 mg IV hoặc uống mỗi 12 giờ10 - 14
Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng
Nhiễm khuẩn da và mô mềm có biến chứng
Nhiễm khuẩn do Enterococcus faecium kháng vancomycin10 mg/kg IV hoặc uống mỗi 8 giờ600 mg IV hoặc uống mỗi 12 giờ14 - 28
Nhiễm khuẩn da và mô mềm không biến chứng< 5 tuổi: 10 mg/kg uống mỗi 8 giờ 5 – 11 tuổi: 10 mg/kg uống mỗi 12 giờNgười lớn: 400 mg uống mỗi 12 giờ Trẻ vị thành niên: 600 mg uống mỗi 12 giờ10 - 14
  1. Vai trò của linezolid trong điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn Gram dương

Nhiễm khuẩn bệnh viện có liên quan đến tăng đáng kể tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong, dẫn đến chi phí điều trị tăng cao và trở thành gánh nặng cho các bệnh viện [2]. Trong số các tác nhân gây bệnh, Staphylococcus aureus kháng methicillin (MRSA) và các vi khuẩn gram dương kháng thuốc khác được quan tâm do liên quan đến tỷ lệ tử vong cao. Ở châu Âu, Staphylococcus aureus gây ra 12% trường hợp nhiễm khuẩn bệnh viện (trong đó 34% liên quan đến MRSA), Enterococci chiếm 9,8% (trong đó 5,4% là Enterococci kháng vancomycin) và tụ cầu không sinh coagulase (CoNS) chiếm 8,4% [3].

Linezolid có hoạt tính tốt chống lại các vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là các chủng S. aureus đa kháng thuốc (bao gồm cả GISA, VISA), E. faecium và E. faecalis (bao gồm cả VRE) [4]. Với cơ chế tác dụng khác biệt thông qua ức chế tổng hợp protein, linezolid không có khả năng kháng chéo với các kháng sinh khác [5]. Ngoài ra, linezolid có các ưu điểm về dược động học như sinh khả dụng xấp xỉ 100% nên có thể dùng đường uống thay thế cho đường tiêm mà không cần hiệu chỉnh liều [1], thâm nhập tốt vào dịch lót biểu mô phế nang, da mô mềm (cả vùng da mô mềm bị nhiễm khuẩn của bệnh nhân đái tháo đường) [6], [7]. Một số nghiên cứu đã chứng minh linezolid ít nhất có hiệu quả tương đương vancomycin trong điều trị viêm phổi bệnh viện; hiệu quả hơn glycopeptid, macrolid và beta-lactam trong điều trị nhiễm khuẩn da và mô mềm [8]. Với những ưu điểm trên, linezolid được sử dụng ngày càng phổ biến trên lâm sàng.

Trong thực hành lâm sàng hiện nay, vancomycin vẫn là lựa chọn đầu tay đối với điều trị nhiễm khuẩn nghiêm trọng do MRSA. Linezolid được coi là lựa chọn thay thế hàng đầu cho vancomycin trong trường hợp nhiễm khuẩn gây ra bởi vi khuẩn kháng vancomycin như Enterococcus kháng vancomycin (VRE) hoặc Staphylococcus aureus đề kháng trung gian/ đề kháng với vancomycin (VISA/VRSA) [9]. Linezolid cũng có thể được sử dụng thay thế cho vancomycin trong trường hợp bệnh nhân có tiền sử dị ứng hoặc gặp phản ứng có hại nghiêm trọng với vancomycin, bệnh nhân không đáp ứng với phác đồ chứa vancomycin trước đó, hoặc không sẵn có vancomycin. Ngoài ra, có thể chỉ định linezolid đường uống ở bệnh nhân ngoại trú nhiễm khuẩn do Gram dương kháng thuốc (như nhiễm khuẩn da và mô mềm có biến chứng) hoặc chuyển đổi từ glycopeptid đường tĩnh mạch sang kháng sinh đường uống. Việc quản lý chặt chẽ, chỉ sử dụng linezolid như một lựa chọn thay thế cho vancomycin trong điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn Gram âm đa kháng là cần thiết nhằm bảo tồn hoạt tính kháng khuẩn của linezolid, hạn chế nguy cơ xuất hiện kháng thuốc, đặc biệt khi số lượng kháng sinh có phổ tác dụng trên vi khuẩn Gram dương đa kháng hiện nay còn hạn chế.

  1. Biến cố bất lợi khi sử dụng linezolid

Linezolid thường được dung nạp tốt. Các tác dụng không mong muốn thường gặp nhất bao gồm tiêu chảy, đau đầu, buồn nôn [1].

Ngoài ra, biến cố ức chế tủy xương (thiếu máu, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu bất sản) có hồi phục đã được ghi nhận ở bệnh nhân dùng linezolid và cần được quan tâm. Linezolid được cho là có liên quan đến giảm tiểu cầu khi sử dụng liều lên đến 600 mg mỗi 12 giờ trong thời gian lên đến 28 ngày. Kết quả thử nghiệm lâm sàng pha 3 có đối chứng thấy tỷ lệ bệnh nhân giảm tiểu cầu là 2,4% (0,3% - 10,0%) ở nhóm dùng linezolid và 1,5% (0,4% - 5,0%) ở nhóm đối chứng. Giảm tiểu cầu do linezolid phụ thuộc vào thời gian điều trị (thường kéo dài trên 2 tuần). Vì vậy, nên giám sát công thức máu toàn phần của bệnh nhân dùng linezolid, đặc biệt nếu thời gian dùng thuốc kèo dài trên 2 tuần hoặc bệnh nhân có tiền sử ức chế tủy xương, dùng kèm thuốc ức chế tủy xương hoặc nhiễm khuẩn mạn tính đã hoặc đang dùng liệu pháp kháng sinh đồng thời. Bác sỹ cân nhắc ngừng thuốc nếu tình trạng ức chế tủy xương xuất hiện hoặc nặng hơn [1].

  1. Kết luận

Linezolid gần như được coi là công cụ cuối cũng trong cuộc chiến với vi khuẩn gram dương đa kháng và có liên quan đến một số biến cố bất lợi nghiêm trọng như giảm tiểu cầu. Vì vậy, các bác sĩ cần thận trọng khi chỉ định thuốc và theo dõi bệnh nhân chặt chẽ, đặc biệt với những bệnh nhân điều trị dài ngày.

Biên soạn: ThS. Lương Thị Thanh Huyền - Khoa Dược, Bệnh viện TWQĐ 108

Tài liệu tham khảo:

  1. FDA (2021), " ZYVOX- linezolid injection, solution", Updated on 11/10/2021, from https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2021/021131s040lbl.pdf
  2. Al-Tawfiq J. A., Tambyah P. A. (2014), "Healthcare associated infections (HAI) perspectives", J Infect Public Health.
  3. Dentan C., Forestier E., et al. (2017), "Assessment of linezolid prescriptions in three French hospitals", Eur J Clin Microbiol Infect Dis
  4. Mendes R. E., Deshpande L. M., et al. (2014), "Linezolid update: stable in vitro activity following more than a decade of clinical use and summary of associated resistance mechanisms", Drug Resist Updat
  5. Liu B. G., Yuan X. L., et al. (2020), "Research progress on the oxazolidinone drug linezolid resistance", Eur Rev Med Pharmacol Sci
  6. Hashemian S. M. R., Farhadi T., et al. (2018), "Linezolid: a review of its properties, function, and use in critical care", Drug Des Devel Ther
  7. Rodvold K. A., McConeghy K. W. (2014), "Methicillin-resistant Staphylococcus aureus therapy: past, present, and future", Clin Infect Dis
  8. Falagas ME, Vardakas KZ (2008) “Benefit-risk assessment of linezolid for serious gram-positive bacterial infections”, Drug Saf

Azzouz A, Preuss CV. Linezolid. [Updated 2022 Sep 21]. In: StatPearls [Internet]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539793/

Chia sẻ:ZaloFacebook

Thuốc được nhắc đến

Thuốc chứa Linezolid

Xem tất cả 36 thuốc →

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Hình ảnh Tổng quan về Tụ cầu vàng kháng methicillin

Tổng quan về Tụ cầu vàng kháng methicillin

1\. Giới thiệu Tụ cầu vàng Staphylococcus aureus là một cầu khuẩn Gram dương bất động, gây đông máu trong họ vi khuẩn có màng tế bào Firmicutes phylum . S.aureus tìm thấy trong hệ vi sinh vật cư trú tại màng nhầy mũi ở 20 – 40% dân số nói chung. Khi hàng rào nhầy và da bị tổn thương, ví dụ như cá...

Hình ảnh Điều trị nhiễm khuẩn da mô mềm theo hướng dẫn đa Hiệp hội quốc tế WSES/GAIS/WSIS/SIS-E/AAST năm 2022

Điều trị nhiễm khuẩn da mô mềm theo hướng dẫn đa Hiệp hội quốc tế WSES/GAIS/WSIS/SIS-E/AAST năm 2022

WSES: Hiệp hội phẫu thuật cấp cứu thế giới the World Society of Emergency Surgery GAIS: Liên minh toàn cầu về nhiễm trùng trong phẫu thuật the Global Alliance for Infections in Surgery SIS-E: Hiệp hội nhiễm trùng phẫu thuật Châu Âu the Surgical Infection Society-Europe WSIS: Hiệp hội nhiễm trùng...

Hình ảnh Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

Sử dụng Tigecycline liều cao trong điều trị vi khuẩn Gram âm đa kháng

1. Tổng quan về kháng sinh tigecycline Tigecycline là kháng sinh đầu tiên thuộc nhóm glycylcycline được nghiên cứu phát triển nhằm khôi phục phổ tác dụng của tetracycline, đặc biệt để điều trị các nhiễm trùng do vi khuẩn đa kháng \ 1\ . Tigecycline thể hiện hoạt tính mạnh đối với nhiều tác nhân k...

Hình ảnh Sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy

Sử dụng thuốc kháng sinh trên bệnh nhân viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy

Viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy là bệnh lý thường gặp trong các nhiễm khuẩn bệnh viện, diễn biến thường nặng, có nguy cơ tử vong cao. Lựa chọn phác đồ kháng sinh phù hợp là vấn đề then chốt góp phần quyết định đến sự thành công của điều trị. Bài này sẽ tổng quát lại một số khuyến cáo hiện hành để làm căn cứ cho bác sĩ áp dụng trong thực hành lâm sàng, cũng như bàn luận về áp dụng khuyến cáo này tại Bệnh viện TWQĐ 108.

Hình ảnh Điểm lại tác dụng không mong muốn trên bạch cầu của một số kháng sinh trong điều trị sốt giảm bạch cầu

Điểm lại tác dụng không mong muốn trên bạch cầu của một số kháng sinh trong điều trị sốt giảm bạch cầu

1\. Tổng quan về sốt giảm bạch cầu và kháng sinh điều trị Sốt giảm bạch cầu được định nghĩa là có nhiệt độ cơ thể đo một lần ở miệng 38,30C hoặc nhiệt độ 380C kéo dài trên 1 giờ, kèm theo có số lượng bạch cầu hạt < 0, 5G/L hoặc có nguy cơ sẽ hạ xuống dưới mức 0.5 G/L \ 1\ . Kháng sinh vẫn là lựa...

Hình ảnh Điều trị tụ cầu vàng đa kháng methicillin (MRSA) - Hướng dẫn điều trị cập nhật từ Vương quốc Anh

Điều trị tụ cầu vàng đa kháng methicillin (MRSA) - Hướng dẫn điều trị cập nhật từ Vương quốc Anh

“MRSA” – Là tên viết tắt của chủng vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicillin . Nhiễm trùng MRSA chủ yếu xảy ra ở những người đã bị bệnh và có thể gặp phải ở bất cứ đâu có dịch vụ chăm sóc sức khỏe như bệnh viện hoặc trong cộng đồng như cơ sở chăm sóc, viện dưỡng lão hoặc tại nhà. Hướng dẫn này nhằm...

Hình ảnh Điều trị nhiễm trùng bàn chân trên người bệnh đái tháo đường

Điều trị nhiễm trùng bàn chân trên người bệnh đái tháo đường

Bệnh bàn chân liên quan tới đái tháo đường được định nghĩa là tình trạng loét, nhiễm trùng hoặc phá hủy các mô bàn chân trên người bệnh đái tháo đường, thường liên quan tới các yếu tố nguy cơ của bệnh lý thần kinh ngoại biên và/hoặc bệnh động mạch ngoại vi. Theo ước tính, trên toàn cầu có khoảng...

Hình ảnh Kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn sơ sinh

Kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn sơ sinh

I. Đặt vấn đề Nhiễm khuẩn sơ sinh NKSS là tình trạng tổn thương viêm của một hay nhiều cơ quan trong cơ thể do nhiễm trùng gây ra ở thời kỳ sơ sinh. Dựa vào thời điểm xuất hiện triệu chứng của bệnh, NKSS được chia làm 2 loại \ 1,3\ : - NKSS sớm : Là nhiễm khuẩn xảy ra < 72 giờ đầu của cuộc sống,...

Hình ảnh Kháng kháng sinh nội tại của một số chủng vi khuẩn

Kháng kháng sinh nội tại của một số chủng vi khuẩn

1\. Phân biệt kháng kháng sinh nội tại và kháng kháng sinh mắc phải \ 1\ Kháng kháng sinh nội tại hay kháng kháng sinh tự nhiên - intrinsic resistance hoặc natural resistance là khả năng điển hình vốn có của một số loài vi khuẩn giúp chúng chống lại tác động của một hoặc nhiều loại kháng sinh mà...

Hình ảnh Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng thuốc 2022 – Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Đài Loan

Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng thuốc 2022 – Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Đài Loan

Vi khuẩn đa kháng thuốc là một trong những thách thức lớn đang gia tăng trên toàn cầu. Những kháng sinh còn hoạt tính trên vi khuẩn đa kháng thuốc đang ngày càng hạn chế, một phần là do càng ngày càng có ít kháng sinh mới được nghiên cứu và phát triển. Hướng dẫn này được Hiệp hội bệnh truyền nhiễ...

Hình ảnh Cập nhật sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm nội tâm mạc - Khuyến cáo Hội tim mạch Châu Âu

Cập nhật sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm nội tâm mạc - Khuyến cáo Hội tim mạch Châu Âu

Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn Infective endocarditis – IE là tình trạng bệnh lý tổn thương nội tâm mạc do nhiễm khuẩn, thường gặp nhất là do liên cầu, và là một thách thức trong điều trị do tình trạng bệnh diễn biến phức tạp, nhiều biến chứng nguy hiểm. Theo ước tính trong năm 2019, tỉ lệ mắc IE l...

Hình ảnh Hội chứng người đỏ do vancomycin

Hội chứng người đỏ do vancomycin

I. Giới thiệu 1.Tổng quan về Vancomycin Vancomycin là một kháng sinh glycopeptide được sử dụng rộng rãi trong điều trị các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là Staphylococcus aureus kháng methicillin MRSA và Enterococcus. Được phát hiện vào năm 1953 từ một chủng vi khuẩn Streptomy...

Hình ảnh Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Tổng quan về kháng sinh Ceftolozan - Tazobactam & Lựa chọn kháng sinh beta-lactam/beta-lactamase inhibitors theo phổ tác dụng và loại nhiễm khuẩn

Ceftolozan là một cephalosporin mới hiện đang được phát triển cùng với chất ức chế β-lactamase (tazobactam) để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (cUTIs), nhiễm trùng trong ổ bụng phức tạp (cIAIs),...

Hình ảnh Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

Tổng quan về điều trị Clostridium difficile

1\. Giới thiệu Clostridium difficile C. difficile lần đầu được phân lập bởi Hall và O’Toole từ mẫu phân của trẻ mới sinh khỏe mạnh vào năm 1935 \ 2\ . C.difficile có ở đường tiêu hóa của 3% người lớn khỏe mạnh, 20% bệnh nhân nằm viện, 25% - 80% trẻ sơ sinh và từng được cho là chủng vi sinh vật nằ...

Hình ảnh Giảm tiểu cầu do thuốc

Giảm tiểu cầu do thuốc

Giảm tiểu cầu do thuốc mặc dù hiếm gặp trên lâm sàng nhưng có thể gây nguy cơ bệnh tật và tử vong nghiêm trọng. Với tỉ lệ mắc bệnh thấp, có rất ít báo cáo ca, chuỗi ca hay các nghiên cứu hồi cứu về biến cố này, đồng thời giảm tiểu cầu do thuốc thường chỉ được phát hiện khi các chế phẩm được sử dụng rộng rãi trên thị trường [4]. Việc xác định thuốc gây ra giảm tiểu cầu là một thách thức lớn, vì hầu hết bệnh nhân nội trú được sử dụng nhiều loại thuốc và có nhiều bệnh mắc kèm cũng có thể gây ra giảm tiểu cầu [2].

Hình ảnh Tổng quan ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện

Tổng quan ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện

Do tình trạng kháng thuốc kháng sinh AR và lạm dụng kháng sinh ngày càng gia tăng, các chương trình quản lý kháng sinh AMS hiện là một yêu cầu bắt buộc trong tất cả các bệnh viện. Cùng với sự phát tiển của khoa học công nghệ, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các chương trình AMS sẽ mang lạ...