con em sinh được 12 ngày tuổi ngày thứ 5 ra bệnh viện tái khám thì bé bị vàng da phải chiếu đèn 2 ngày xong được xuất viện nhưng với cháu vẫn thấy vàng da. bác sĩ cho cháu hỏi vàng da có tái phát lạ…

Chào anh Hưng,

Cảm ơn anh đã quan tâm và tin tưởng dịch vụ của Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC,

Vàng da sinh lý xảy ra với hầu hết trẻ mới sinh, thường xuất hiện từ ngày thứ 2 sau khi sinh. Trẻ vẫn ngoan, ăn ngon, ngủ tốt: Nước tiểu và phân vàng, mỗi ngày trẻ đi từ 2 đến 3 lần. Đến ngày thứ 10 – 15 da tự hết vàng mà không phải điều trị. Vàng da sinh lý không ảnh hưởng đến sinh hoạt của trẻ và không gây nguy hiểm.

Trẻ bị vàng da sinh lý là do khi nằm trong bụng mẹ, cơ thể trẻ có lượng hồng cầu cao (khoảng 5 – 6 triệu hồng cầu/mm3). Khoảng 2 ngày sau sinh, khi trẻ đã có thể tự thở tốt được, lượng hồng cầu thừa bị vỡ hàng loạt làm tăng chất bilirubin trong máu. Chất bilirubin này được chuyển về gan, chuyển hoá ở đó rồi được thải ra ngoài qua đường bài tiết, da trẻ sẽ hết vàng.

Ngoài nguyên nhân hồng cầu bị vỡ, trẻ mới sinh bị vàng da còn có thể do trong sữa mẹ có nhiều beta caroten (tiền tố vitamin A) vì chế độ ăn hằng ngày của người mẹ có quá nhiều rau xanh hoặc hoa quả có màu như cà rốt, đu đủ,...

Chiếu đèn là một trong ba phương pháp điều trị vàng da sơ sinh an toàn hiệu quả nhất. Trẻ bị vàng da chiếu đèn gì? Khi thực hiện phương pháp chiếu đèn, người ta sẽ sử dụng loại ánh sáng có bước sóng từ 400-500 nm, cực điểm 450-460 nm. Các mức sóng này tương ứng với đỉnh hấp thụ của bilirubin một sắc tố màu vàng  trong máu. Khi chiếu đèn năng lượng loại này, các bước sóng của ánh sáng sẽ xuyên qua da và tác động lên các phân tử bilirubin nằm trong lớp mỡ dưới da.

Sự tác động này biến đổi các phân tử bilirubin gián tiếp (có độc cho não của trẻ) thành các sản phẩm đồng phân hay các sản phẩm quang oxy hoá tan được trong nước. Đây là những sản phẩm không độc và sẽ được cơ thể trẻ đào thải ra ngoài thông qua gan và nước tiểu.Thời gian chiều đèn phụ thuộc và tình trạng bệnh của trẻ.

Sau chiếu đèn, trẻ vẫn phải tiếp tục cần đươc chăm sóc, cha mẹ có thể điều trị cho trẻ tại nhà bằng cách tắm nắng, mẹ lưu ý đặt trẻ gần cửa sổ nơi có ánh nắng dịu của mặt trời, thời gian thích hợp để tắm nắng cho bé là vào khoảng 8 giờ đến 8 giờ 30 mỗi sáng. Mẹ  cho trẻ bú nhiều lần trong ngày vì sữa mẹ giúp đào thải nhanh chất bilirubin qua đường tiêu hoá.

Trẻ đã được xác định loại trừ vàng da tắc mật rồi nên gia đình cứ an tâm, tình trạng vàng da của trẻ có thể kèm theo vàng da do sữa mẹ. Nếu vàng da do sữa mẹ thì bé sẽ từ từ hết. Hoặc có thể chưng cách thuỷ sữa mẹ lên 60 độ để huỷ enzym gây vàng da ở bé có trong sữa mẹ, nhưng thật sự không nhất thiết phải làm vì vấn đề này sẽ từ từ được giải quyết nếu cho bé bú đầy đủ.

Bên cạnh đó, hằng ngày, cha mẹ cần theo dõi các vùng lan rộng của bệnh vàng da và các triệu chứng xuất hiện kèm theo, theo dõi liên tục trong vòng 7 – 10 ngày. Nếu có triệu chứng bất thường dưới đây anh chị nên cho bé tái khám sớm:

Trẻ bú ít hơn một nửa so với bình thường. Trẻ ngủ nhiều. Nước tiểu của trẻ trong. Vàng da xuất hiện ở trẻ sớm, trong vòng 24 giờ sau khi sinh. Vàng da lan đến bàn tay, bàn chân của trẻ. Vàng da kéo dai>15 ngày .

Chúc anh và gia đình luôn mạnh khỏe,

BS Trần Thị Kim Ngọc.